एतेन तु तीक्ष्णशरीराः महाबलाः महावीर्यवन्तः तिष्ठन्ति। तेषां आहारः, आचारः, बलम्, वीर्यं च सर्वं तस्मादेव उत्पन्नम्। ततो ब्राह्मणश्रेष्ठ, अहं ते वक्ष्यामि यथाऽसुरा दानवाश्च पृथिवीं सम्यक् व्यवस्थायाः कृत्वा पयः अपिप्रुः। तेषां पात्रम् आसीद् आयःपात्रम् अन्नपात्रसदृशम् सर्वकामदं च; पयः तु मायामयं सर्वारिप्रणाशकम्। तत्र दैत्येषु वीर्यवान् विरोचनः वत्सः अभवत्; मधुरः नाम महाबलः पुरोहितः दैत्यानां पयः अपिप्रुः। तेन मायया दैत्याः महाबलाः, महाबुद्धयः, महाकायाः, महातेजसः, महावीर्यवन्तः च तिष्ठन्ति। तस्माद् बलवीर्येण दानवा जीवन्ति; अद्यापि ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेषां सर्वा माया तस्यैव मायायाः उत्पन्ना। अल्पबुद्धयः अपि तेन शक्त्या तिष्ठन्ति; एवं पृथिवी सर्वधारिणी यक्षैः अपि पयः अपिप्रुः। एवं हि ब्राह्मणश्रेष्ठ, पुरातनमहात्मभिः श्रुतम्—गुप्तिपयः विशालायःपात्रे अपिप्रुः। तत्र वैश्रवणः महाबुद्धिः वत्सः अभवत्; मणिधरपिता धर्मात्मा बुद्धिमत्तमः च अभवत्। यक्षराजपुत्रः रजतनाभिः, महाबुद्धिः, सर्वज्ञः, सर्वधर्मविद्, महाबलः च पयः अपिप्रुः। स अष्टबाहुः, महातेजाः, द्विशिराः, महातपाः च; तेन ब्राह्मणश्रेष्ठ, यक्षाः सदा तिष्ठन्ति। पुनः पृथिवी राक्षसैः महाबलैः, तथा पिशाचैः, होमभक्षकैः च अपिप्रुः। तेषां पात्रम् आसीत् मानवकपालम्, मांसमयं, उत्प्लुतम्; ते महाक्रोधबलाः, उत्तमसन्ततिं भोक्तुम् इच्छन्तः। तत्र रजतनाभिः महाबलः पयः अपिप्रुः; सुमाली वत्सः अभवत्, तेषां पयः रक्तम् आसीत्। तेन राक्षसाः, यातुधानाः, महाबलाः पिशाचाः, यक्षाः, भूतगणाः च तिष्ठन्ति। पुनः पृथिवी गन्धर्वैः अप्सराभिः च अपिप्रुः; तत्र बुद्धिमान् चित्ररथः वत्सः अभवत्। तैः पद्मपात्रे गन्धर्वगीतेन पूर्णं सारम् अपिप्रुः; तेषु सुरुचिः नाम महाबुद्धिः गन्धर्वः पयः अपिप्रुः। ब्राह्मणश्रेष्ठ, स पयः अपिप्रुः, परमधर्मिष्ठः; तैः महात्मभिः शुद्धगीतम् पयः अपिप्रुः। तेन गन्धर्वाः तथा अप्सराः तिष्ठन्ति; पुनः पुण्यशैलैः पृथिवी अपिप्रुः। तत्र विविधरत्नानि, अमृतसदृशा औषधयः च प्राप्ताः; भाग्यशाली हिमवत् वत्सः अभवत्। मेरुः पयः अपिप्रुः, शैलनिर्मितपात्रे; तेन पयसा सर्वे महाशैलाः पोषिताः। पुनः महावृक्षैः, कल्पवृक्षादिभिः, पृथिवी अपिप्रुः; तैः पलाशपात्रम्, छिन्नम्, दग्धम्, पुनः अंकुरितम् आनीतम्। शालवृक्षः पुष्पसंपन्नः पयः अपिप्रुः, प्लक्षः वत्सः अभवत्; तत्र गुह्यकाः, वनदेवताः, सिद्धाः, विद्याधरगणाः च सम्मिलिताः। एवं पृथिवी, सर्वकामदायिनी, सर्वपोषिका, यः यः इच्छति, तेन तेन पात्रवत्सेन च अपिप्रुः। सा यथायथं पात्रवत्सानुसारं यः यः इच्छति, तस्मै तस्मै तादृशं पयः ददाति; सा पृथिवी पोषिका, सृष्टि, सर्वश्रेष्ठा च। एषा गोः धर्मयुक्ता, सर्वकामदायिनी; सा ज्येष्ठा, आधारः, सृष्टिः, सन्ततिः च। सा पावनी, पुण्यदायिनी, शुभा, सर्वधान्यकारणम्; सा स्थावरजङ्गमस्य आधारः, गर्भः च। सा महालक्ष्मीः, विद्या, सर्वं विश्वं व्याप्य स्थितिः; सा सर्वकामदायिनी, सर्वबीजप्रसवकारणम्। सा सर्वशुभस्य माता, सर्वलोकधारिणी; सा पञ्चमहाभूतस्वरूपा, प्रकटस्वरूपा च। एषा पृथिवी, मेदिनी नाम्ना, समुद्रपर्यन्ता; सा सम्पूर्णा मधुकैटभमेदसा सिक्ताः। अतः मेदिनीति विप्राः ब्रह्मविद्भिः उक्ता; एवं पृथुवंशश्रेष्ठ, सा नाम्ना अभवत्। कन्या भूत्वा सा पृथ्वी देवीति अभिधीयते; तेन राज्ञा ब्राह्मणश्रेष्ठ, सा पृथिवी रक्षिताः। द्विजश्रेष्ठ, पृथिवी धान्यक्षेत्रसदृशी, ग्रामैः, गृहैः, नगरैः, पुरीभिः अलंकृता, सर्वतीर्थमयी च। एवं सा पृथिवी देवी, सर्वलोकमयी, एतादृशं बलं धारयति; पुराणे एषा कथा कीर्तिता। पृथुः वैन्यः, महाभाग्यः, सर्वधर्मप्रवर्तकः, विष्णुसदृशः, ब्रह्मासदृशः, नित्यम् रुद्रसदृशः च। एते त्रिदेवाः देवश्रेष्ठैः, ब्रह्मविद्भिः पूज्याः; तथा राजश्रेष्ठः सर्वैः ब्राह्मणैः, ऋषिभिः पूज्यः। यः वर्णाश्रमविधानकर्ता, सर्वलोकधारकः, स राज्ञाम्, राज्यकामैः च पूज्यः। आद्यः राजा, तेजस्वी पृथुः, धनुर्विद्यकामैः, नित्यं विजयकामैः क्षत्रियैः पूज्यः। महराजः, राजदायको, पूज्यः; एवं द्विजश्रेष्ठ, विशेषपात्रिणः वर्णिताः। तथा ते पुरतः विशेषवत्सान्, पायकान्, पयःभेदान् च, राज्ञा यथोक्तम्, वर्णितवान्।