धरण्याः हितार्थं धर्मस्य च स्थापनाय, पृथुर्नाम राजा, वेनस्य पुत्रः, भूमिं उद्दिश्य इदं उवाच – “हे पृथिवि, मम आज्ञां विहाय त्वम् अधर्ममार्गे स्थितवती, अतः तव हिताय, धर्मस्य स्थापनाय च, तीक्ष्णैः बाणैः त्वां प्रहारयिष्यामि। मम शक्त्या त्रिलोकस्थ सत्त्वान् धर्मेण धारयिष्यामि, लोकान् च धर्मेण पोषयिष्यामि – अस्य विषये किञ्चित् सन्देहः नास्ति। हे पृथिवि, मम धर्मयुक्तां आज्ञां पालयित्वा, सदा लोकान् पुनः पुनः जीवय। शुभे, यदि अद्य मम आज्ञां एवं पालनं करिष्यसि, तदा अहम् सदा तव प्रसन्नः भविष्यामि, चिरकालं तव रक्षणं करिष्यामि। नूनं त्वमेव, अन्ये च उत्तमराजानः, गोः रूपेण, बाणचिह्निताङ्गाः भूत्वा, हे पृथिवि, स्थिताः।" ततः सा पृथिवी धर्मधारिणं महाबुद्धिं पृथुं वेनात्मानं समुपेत्य उवाच – “हे महारााज, तव सत्यधर्मयुक्ता आज्ञा – लोकहितार्थं – अहं निश्चितं, न सन्देहः, यथाशक्ति धर्मेण पालनं करिष्यामि, नराधिप। धर्मकार्याणि पुण्यकर्माणि कीर्तिमन्तः भवन्ति; त्वं विचिन्तय, हे राजन्, यथा वचनं तव सत्यम् अस्तु। यथा त्वं लोकान् धारयेत्, सर्वान् पुष्णुयात्; तीक्ष्णबाणैः शिलाग्राणि मम शरीरे प्रविष्टानि। हे राजन्, तानि स्वयं निष्कासय, यतः तानि मां अत्यन्तं पीडयन्ति; समतलं कुरु, महारााज, यथा पूर्ववत् अहं जलं धारयामि।" सूतः उवाच – ततः पृथुः महाबलधनुषा विविधाः महाशिलाः निष्कास्य, भूमिं समतलां कृतवान्। तस्मात् कालात्, द्विजश्रेष्ठ, शिलाः अभिवृद्धाः; राजा स्वयं तस्याः शरीरे स्वबाणान् निष्कासितवान्। ततः वेन्यः हर्षपूर्णचित्तः तान् निष्कास्य, बाणघातैः खन्याः विवराः च समतलिताः। एवं धर्मात्मा पृथुः भूमेः सम्पूर्णं तलं समतलं कृतवान्; समतलं कृत्वा, सः तेजस्वी तस्याः एकं वत्सं दत्तवान्। पुनः पुनः मनुं स्वायम्भुवं, पूर्वान् च सर्वान् मनून् चिन्तयन्, द्विजश्रेष्ठ—भूमिः विषमः अभवत्, मार्गः कश्चन नासीत्; तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, समं विषमं च एकत्र आसीत्। पूर्वं चाक्षुषमनु आगमने, पूर्वसृष्ट्यां च आरम्भे, भूमेः तलं विषमम् आसीत्। ग्रामाणां, नगराणां, क्षेत्राणां, भूमीनां, सीमाः न दृश्यन्ति। न कृषिः, न वाणिज्यम्, न पशुपालनम् आसीत्; न कश्चन मिथ्या भाषते, न लोभः न मात्सर्यं आसीत्। न कश्चन गर्वयुक्तः, न कदाचित् पापं कृतवान्, द्विजश्रेष्ठ, वैवस्वतमनु आगमनपूर्वे। वेन्यस्य जन्मपूर्वं केवलं लोकानां जन्म आसीत्; सर्वे द्विजाः स्वस्थानं स्वयं वृतवन्तः। तस्मिन्नेव काले, केचित् भूमौ, केचित् पर्वतेषु, केचित् नदीतीरेषु, वनान्तरेषु, सर्वतीर्थेषु, समुद्रतीरेषु च अवतस्थुः। सर्वे जनाः तदा पुण्यस्थानेषु निवासं कृतवन्तः; तेषां भोजनं फलानि, मूलानि, मधु च आसीत्। महतीनां क्लेशेन, द्विजश्रेष्ठ, भोजनं प्राप्तम्; पृथु वेन्यः, जनानां क्लेशं दृष्ट्वा, सः बुद्धिमान् राजा स्वायम्भुवमनुं वत्सरूपेण कल्पितवान्; स्वं हस्तं पात्ररूपेण कृतवान्। ततः पुरुषसिंहः पृथुः भूमिं दुहितवान्; सर्वधान्यरूपं, गुणयुक्तं भोजनं क्षीररूपेण निष्पादितवान्। तेन गुणयुक्तेन भोजनामृतसदृशेन, जनाः तुष्टिम् प्राप्तवन्तः; देवाः, पितरः, अन्ये च संतुष्टाः। वेन्यस्य अनुग्रहेण जनाः सुखेन जीवितवन्तः; देवपितृभ्यः भोजनं निवेद्य, ततः विशेषतः ब्राह्मणेभ्यः, अतिथिभ्यः च, तेषां पुण्यजनाः, द्विजश्रेष्ठ, पश्चात् भोजनं कृतवन्तः। अन्ये यज्ञैः जनार्दनं पूजितवन्तः; तेन भोजनं देवाः तुष्टिम् प्राप्तवन्तः। पुनः मेघः माधवेन प्रेषितः वर्षति; अतः पुण्यौषधयः उत्पद्यन्ते, महापुण्यदायिन्यः। सर्वधान्यानि पृथु वेन्येन, प्रजापतिना, उत्पादितानि; तेन भोजनं सर्वे जनाः अद्यापि सदा जीवितवन्तः। एषा भूमिः ऋषिभिः समागतैः, पुनः पुण्यब्राह्मणैः, सत्यैः, देवैः च दुहितवती। सोमः वत्सरूपेण वत्सः अभवत्, दिव्यः गुरुः दुहिता; तेन पुष्टं क्षीरं, अमृतसदृशं, प्राप्तम्, येन अमराः जीवितवन्तः। तेषां सत्यधर्मेण सर्वे प्राणी जीवितवन्तः; ऋषिभिः दुहितायाः भूमेः सत्यं धर्मः च प्राप्तम्। अधुना कथयामि, यथा भूमिः पितृभिः प्राचीनकाले दुहितवती, वत्सरूपेण, केन प्रकारेण। यथायोग्यं रजतपात्रं निर्मितम्, हविषा, क्षीरैः, अमृतैः पूर्णम्; यमः वत्सः कृतः, मृत्युः दुहिता। ततः, द्विजश्रेष्ठ, सर्पाः नागाः च दुहितवन्तः, तक्षकं वत्सं कृत्वा, कुम्भपात्रं उपयुज्य, तेषां क्षीरं विषम् आसीत्। सर्पाणां दुहिता महाबलः धृतराष्ट्रः अभवत्; नागाः सर्पाः च, द्विजश्रेष्ठ, एवं जीवितवन्तः। तेन विषेण, घोररूपेण, द्विजश्रेष्ठ, सर्पाः नागाः च, भयङ्कराः, जीवितवन्तः।