शृणुत ध्यानपूर्वकं, भगवन्तः, द्विजोत्तमाः। एषा कथा न कथनीया अश्रद्दधानाय, अविश्वासिनि, वा कपटीयाय। न च मूढतमाय, न महामोहाय, न दुष्शिष्याय, न पुनः अविश्वासिनि, न मिथ्यावदिने, न च विनाशकाङ्क्षिणे ब्राह्मणाः। यः अन्यथा एनां पठति, स निःसंशयं नरकं गच्छति; भवन्तः तु संविद्यमानहृदयाः, सत्यम् धर्मं च निष्ठिताः। सर्वेषां भवन्तां पुरतः, अहं पापनाशिनीं कथां सम्यक् प्रवक्ष्यामि; तस्मात् शृणुत, द्विजश्रेष्ठाः। एषा कथा स्वर्गदायिनी, कीर्तिदायिनी, दीर्घायुषी, भाग्यवती च, वेदसम्मता च; तां रहस्यां मुनिभिः उक्तां अहं ब्राह्मणश्रेष्ठाः, वक्ष्यामि। यः प्रतिदिनं प्रथुवैनेयचरितं ब्राह्मणान् प्रणम्य पठति, स कृताकृत्ययोः न शोचति। सप्तजन्मार्जितं पापं केवलं श्रवणेन विनश्यति; ब्राह्मणः वेदविद् भवति, क्षत्रियः विजयी भवति। वैश्यः धनं प्राप्नोति, शूद्रः सुखं लभते; एवं फलानि लभ्यन्ते पाठेन अपि वा श्रवणेन। प्रथोः जन्म कर्म च शुद्धं, पापनाशनं च; स धर्मस्य रक्षकः, महाबुद्धिमान्, वेदार्थविशारदः च। अत्रिसन्तानः सः पूर्वं अत्रिसमः प्रभुः आसीत्; सर्वधर्मप्रवर्तकः अङ्ग इति नाम्ना प्रजापतिः आसीत्। तस्य पुत्रः वेनः नाम प्रजापतिः, स धर्मं परित्यज्य सदा कर्माणि अकरोत्। तं श्रीमान् अङ्गः मृत्युः कन्यां सूनितां नाम विवाह्य गृहं निनाय। तया वेनः जातः, स धर्मनाशनः, मातामहदोषात्, कालात्मजस्य पुत्रः वेनः। स स्वधर्मं परित्यज्य अधर्मे रतः अभवत्; कामलुब्धः, महामूढः, केवलं पापकर्माणि अकरोत्। स वेदविहितं धर्ममार्गं परित्यज्य, मदगर्वमोहाभिभूतः, पापमार्गं अनुययौ। तदा लोके वेदपाठः नाभवत्; तस्य नृपतेः अधीनाः जनाः नाधीयन्त, न वषट्कारं चक्रुः। दीक्षिताः सोमपानं न कृतवन्तः, न देवाः यज्ञैः हविर्भागान् लभन्ते स्म; एवं स दुष्टबुद्धिः ब्राह्मणान् पुनः पुनः उक्तवान् – “नाध्येयं, न होम्यं, न दातव्यं, न याज्यं, न हविर्देयम्” इति स जनाधिपः न्यगदत्। स एवम् घोरव्रतम् उक्तवान् – “अहमेव पूज्यः, अहमेव यजमानः, अहमेव यज्ञः” इति पुनः पुनः। “मयि एव यज्ञाः क्रियन्ताम्, मयि एव हविः दीयताम्” इति वेनः सदा उक्तवान् – “अहं विष्णुः सनातनः” इति। “अहं ब्रह्मा, अहं रुद्रः, मित्रः, इन्द्रः, चराचरः; अहमेव हविषां पितृयज्ञानां च भोक्ता अस्मि, न संशयः” इति च। ततः ते सर्वे महर्षयः कोपिताः, समागत्य, तं दुष्टबुद्धिं वेनं नृपं प्राहुः। ऋषयः ऊचुः – “राजा पृथिव्याः अधिपः, सदा प्रजाः पालयति; स धर्मस्वरूपः, तस्मात् धर्मं रक्षितव्यः। वयं द्वादशवर्षीयं यज्ञव्रतं समारभामहे; त्वं च यज्ञे अधर्मं मा कुरु – एष धर्ममार्गः नास्ति। धर्मं आचर, नृपश्रेष्ठ, सत्यं धर्मं कुरु; प्रजाः पालयामि इति संकल्पः कृतः।” एवं सर्वे महर्षयः उक्तवन्तः, स वेनः दुष्टबुद्धिः हसित्वा, तान् व्यर्थवचनैः प्रत्युवाच। वेनः उवाच – “कः अन्यः धर्मस्य कर्ता? कस्य वचनं श्रोतव्यम्? कः मयि तुल्यः पृथिव्यां विद्यया, बलिना, तपसा, वा सत्येन? अहमेव सर्वभूतानां कारणम्, विशेषतः धर्मस्य; यूयं मोहिता, मां न जानाथ, विवेकहीनाः। इच्छामि चेत्, अहं पृथिवीं दग्धुम्, वा सलिलेन प्लावयितुम्; दिवं च पृथिवीं च रोधयितुं शक्नोमि – अत्र विचारस्य आवश्यकता नास्ति।” एवं मोहगर्वाभिभूतः वेनः निग्रहीतुं अशक्तः जातः, तदा ते महर्षयः क्रुद्धाः कर्म अकुर्वन्। ततः ते वेनं बलात् गृहित्वा, स विषण्णः, तस्य वामोरुं मन्थितवन्तः। तस्मात् निष्क्रान्तं किञ्चिद् ह्रस्वं, विकृतं, कालुष्यमण्डितम्, दीर्घाननं, विकटाक्षं, कृष्णवसनम्। तदुदरं च घटाकृति, श्रोत्रे च दीर्घे, भयाकुलम्, पिपीलिकाभद्रं, महर्षयः दृष्ट्वा ऊचुः – “निषीद” इति। तद्वचनं श्रुत्वा, स भीतः निषसाद; गिरिप्रदेशेषु, अरण्येषु च तस्य वंशः प्रतिष्ठितः। निषादा, किराता, भील्लाः, आहलका, भ्रमराः, पुलिन्दाः, अन्ये च म्लेच्छजातयः तस्मात् अभवन्। सर्वे एते पापाचारिणः तस्मात् अङ्गात् अभवन्; ततः सर्वे ऋषयः तुष्टचित्ताः अभवन्। एवं दोषं निष्कास्य, तं पुण्यशीलं वेनं दक्षिणहस्तं मन्थितवन्तः, नृपश्रेष्ठम्। तस्य हस्तं मन्थिते स्वेदः अभवत्; पुनः ब्राह्मणाः दक्षिणहस्तं मन्थितवन्तः। तस्मात् दक्षिणहस्तात् जातः पुरुषः, द्वादशादित्यसदृशः, कनकसन्निभाङ्गः, दिव्यमाल्यवसानभूषितः। तस्य देहम् दिव्याभरणैः शोभितम्, दिव्यगन्धेन अनुलेपितम्; स सूर्यसममुकुटमणिविभूषितः, दिव्यकुण्डलशोभितः च आसीत्।