यदा स वृत्रः सुरासवेन अत्यन्तम मदमत्तः सञ्जातः, तदा तस्य चेतनायाः नाशे, इन्द्रः तं वज्रेण प्रहृतवान्। वृत्रघ्नः तदा ब्रह्महत्याद्यधर्मपापेन कलुषितः अभवत्। ब्राह्मणाः इन्द्रं एवं ऊचुः—“त्वया पापं कृतम्।” तद्वचनात् वृत्रः, महाबलः, त्वं विश्वसित्वा हतः—विश्वासात् तं हत्वा पापं कृतवान्। इन्द्रः अब्रवीत्—“येन केन प्रकारेण, देवब्राह्मणघ्नः, यज्ञधर्मविघ्नकारी, सदा हन्तव्यः।” तस्य दुष्टः दैत्यः, त्रैलोक्याधिपः अपि, हतः; अतः युष्माकं कोपः जायते, किन्तु एष धर्मस्य लक्षणम्। “द्विजश्रेष्ठाः, एवं विचारयितव्यं; अनन्तरं यदि अधर्मः स्यात्, तदा मयि कोपः भवतु।” इन्द्रस्य महात्मनः वचनेन, ब्रह्मणा सर्वैः देवैः च उपदिष्टाः, ते उत्तमाः विवेकिनः अभवन्। धर्मविघ्नः नष्टः, ततोऽन्ये स्वस्थानानि अगच्छन्। सूतः अब्रवीत्—दितिः पुत्रवधं श्रुत्वा, शोकवशं प्राप्ता; पुत्रदुःखेन तापिता, अन्तः दग्धा। सा पुनः महात्मानं कश्यपं, ऋषिसार्वभौमं, अत्यन्तदुष्टस्य इन्द्रस्य वधाय, उवाच। “भगवन्, ब्रह्मतेजसा दीप्तं, देवैरपि दुर्जयं, पुत्रं मे देहि, यथा अहं तुष्टा स्याम्।” कश्यपः अब्रवीत्—“मम महाबलौ पुत्रौ, बलवृत्रौ, इन्द्रेण पापाश्रयेण हतौ। तस्य वधाय, एकं पुत्रं ते दास्यामि; शतवर्षाणि, विशुद्धा भव, सुविख्याते।” एवं उक्त्वा योगिनां श्रेष्ठः, तस्याः शिरसि हस्तं न्यस्य, अदित्या सह मेरुकूटाश्रमं अगच्छत्। सा देवी, आश्रमे निवसन्ती, पुत्रार्थं तपः अकरोत्; सदा विशुद्धा, तपस्यायुक्ता। तदा सहस्राक्षः देवः, तस्याः प्रयत्नं ज्ञात्वा, गूढदर्शी अभवत्। पञ्चविंशतिवर्षे, देवराजः, ब्राह्मणरूपेण, तां उपगच्छत्। तपस्विन्याः मातरं नमित्वा, सहस्राक्षः तया पृष्टः—“कः त्वं द्विजश्रेष्ठ?” सहस्राक्षः अब्रवीत्—“सुभगे, अहं तव पुत्रः, ब्राह्मणः, वेदविद्, धर्मज्ञः। तपस्यां ते साहाय्यं करिष्यामि; न संशयः। स मातरं तपस्विन्यं सेवितवान्।” सा न अवगच्छत्—इन्द्रः, पापकर्मा, आगतः; केवलं धर्मात्मानं पुत्रं जानीति, यः प्रतिदिनं तां सेवितवान्। स रानीं अंगानि मर्दयित्वा, पादौ प्रक्षालयत्; पर्णानि, मूलानि, फलानि, वल्कलचर्म च तत्र ददाति। स धर्मात्मा, सदा एतानि तस्यै देव्यै ददाति; तस्य भक्तिरेण तुष्टा, सा संतुष्टा तम् उवाच। “यदा पुत्रः जातः, महाधर्मात्मा, यदा इन्द्रः हतः, तदा राज्यं त्वं कुरु, मम पुत्रः नियुक्तः भवतु।” “एवं भवतु, सुभगे; तव प्रसादेन सिद्धिः। विघ्नं कर्तुम् इच्छन्, पाकशासनः इन्द्रः तत्र प्रवृत्तः।” शतवर्षाणि पूर्णानि न सन्ति, अच्युतः अवसरं दृष्ट्वा, दितिः अशुद्धपादौ शय्यां प्रविश्य, शिरः पाददेशे स्थापयित्वा, केशान् विमुक्त्य, अत्यन्तमन्यया, निद्रया आवृता, स तस्या गर्भं प्रविष्टवान्। तदा वज्रपाणिः इन्द्रः, तीक्ष्णवज्रेण, गर्भं सप्तधा छित्त्वा, गर्भे स्थितं रुदन्तम्। गर्भः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, इन्द्रस्य हस्ते स्थितः, महतः रुदन्; पुनः पुनः तं गर्भं इन्द्रः उवाच। शतक्रतुः, महातेजाः, “मा रुद” इति; पुनः सप्तधा गर्भं छित्त्वा। देवेशः, प्रत्येकं सप्तधा कृत्वा, रुदन्तं, मारुताः अभवन्—ते महाबलाः देवाः। इन्द्रेण सम्बोधिताः, तैः नामैः प्रसिद्धाः अभवन्; अतिबलाः, महाकाराः, तीव्रतेजसः, महावीर्याः। सप्तचत्वारिंशत् संख्यायाः, एकं न्यूनः पञ्चाशत्; मारुताः प्रसिद्धाः, सदा इन्द्रस्य सेवकाः। ते सर्वभूतगणं हर्षयन्ति; प्रत्येकगणे, हरिः, प्रजापतिः, तान् दत्तवान्। प्रथु आदि प्राचीनानि राज्यानि व्यवस्थितानि; स भगवान् कृष्णः पुरुषः, सर्वव्यापी, जगद्गुरुः। स एकः, तपस्वी, महातेजाः; पर्जन्यः, पावकः, पावनः, सर्वात्मा, सर्वं एव। सर्वं जगत्, चलं अचलं च, तस्य पावनस्य; द्विजश्रेष्ठ, एष प्रजासृष्टिः सम्यक् ज्ञेयम्। इह पुनरावृत्तेः भयम् नास्ति, तस्मात् परलोकभयम् किम्? एष सृष्टिः, परमपावनी, सर्वपापहरः, शुभा। यः श्रद्धया शृणोति, सर्वपापैः विमुक्तः; स भाग्यवान्, धर्मिष्ठः, सत्यसम्पन्नः। यः सृष्टिकथां शृणोति, परमं पदं प्राप्नोति; सर्वपापविमुक्तः, विष्णुलोकं गच्छति।