तेषां उद्भवः, हे महाभाग, यत्र विद्वांसः मोहम् न यान्ति। पूर्वकल्पे, हे महाभाग, यथा राजा रुक्माङ्गदः, तथा धर्माङ्गदः द्विजातिषु कीर्तिमन्तः जातः। रामादयः महाबुद्धयः, ययातिः नहुषः च, तथा महात्मानः मनवः अन्ये च उद्भवन्ति विनश्यन्ति च। धर्मनिष्ठाः राजानः इन्द्रस्थानं सुखेन उपभवन्ति। धर्माङ्गदः वीरः यथा महतीं स्थितिं प्राप्नोति, तथा वेदाः, देवाः, स्मृतिपूर्वाः प्राचीनाः परम्पराः च पुनः पुनः प्रादुर्भवन्ति। एतत् सर्वं तुभ्यं कथितम्, हे द्विजश्रेष्ठ, पुण्यकर्माणि तस्य महात्मनः, यानि सौभाग्यं ददाति। अधुना, हे महाभाग, तव अनिर्दिश्यम् कथयिष्यामि। तदा ऋषयः ऊचुः—एष कथा अद्भुतम्, पावनम्, पुण्यदायिनी, कीर्तिदायिनी च; त्वया कथिता, वाग्मिनां श्रेष्ठ, सर्वपापनाशिनी। सृष्टिकथाम्, हे सूतपुत्र, पूर्ववत् विस्तारतः कथयस्व, यथा सृष्टिः अभवत्। सूतः ऊचुः—विस्तारतः सृष्टेः कारणम्, लयस्य च कारणम्, वक्ष्यामि; श्रवणमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्राप्यते। हिरण्यकशिपुः अपि, तपसा, महाब्रह्माणम् उपास्य, दुर्लभं वरं लब्ध्वा, त्रिलोक्यां शक्तिं प्रसारयामास। अतः, हे महाभाग, स देवैः अमृतत्वं प्राप्य, देवलोकान् व्याप्य, स्वयं अधिपतित्वं प्राप्तवान्। ततः देवाः, गन्धर्वाः, वेदविदः ऋषयः, नागाः, किन्नराः, सिद्धाः, यक्षाः च, ब्रह्माणम् अग्रे कृत्वा, क्षीरसागरशयिनं योगनिद्राम् स्थितं नारायणं जग्मुः। ते महास्तुतिभिः तं जागरयन्तः, अञ्जलिपुटैः देवाः, देवेशस्य जागरणे, तस्य दुष्टस्य कर्माणि निवेदयामासुः। शृण्वन्, जगत्पतिः, बुद्धिमान्, नरसिंहरूपम् धारयित्वा हिरण्यकशिपुम् जघान। पुनः, वराहरूपेण, बलवान् हिरण्याक्षः, पृथिवीं उद्धृत्य, स असुरः हतः। अन्यान् दानवान् अपि विकृतदर्शनान् विनाशयामास। एवं ते महादानवाः विनष्टाः। दितिपुत्रेषु विनष्टेषु, देवाः, महात्मानः च, स्वस्थानानि पुनः प्राप्तवन्तः। यज्ञाः, धर्मकर्माणि च प्रवृत्तानि, सर्वलोकाः सुस्थिताः अभवन्। दितिः शोकग्रस्ताः अभवत्। पुत्रशोकदग्धा, मूढा, सा स्वपत्निं, तेजस्विनम्, तपोधनम् कश्यपम् उपगच्छत्। सा पतिं भक्त्या प्रणम्य, महात्मानम्, उदारम्, बुद्धिमन्तम्, तं ब्राह्मणश्रेष्ठम् संबोधितवती—"भगवन्, अहम् पुत्रहीना, चक्रपाणिना विनष्टाः; सर्वे दैत्यदानवाः देवैः हताः। तपस्विन्, पुत्रशोकाग्निना संतप्ताऽस्मि; सर्वान् शक्त्या अतिक्रान्तः पुत्रं मे देहि, स्वामिन्। बलवान्, सुन्दराङ्गः, इन्द्रसदृशः, बुद्धिमान्, सर्वज्ञः, ज्ञानविज्ञाने कुशलः पुत्रः मे भवतु। तपसा, बलेन, शुभलक्षणैः युक्तः, ब्रह्मनिष्ठः, ज्ञानवान्, देवब्राह्मणपूजकः। सर्वलोकविजयी, मम प्रियः पुत्रः भवतु, ब्राह्मण; सर्वगुणसम्पन्नं पुत्रं मे देहि, स्वामिन्।" एवं तस्याः वचः श्रुत्वा, कश्यपः, दयया पूर्णः, प्रसन्नः, शोकार्तां ताम् ब्राह्मणश्रेष्ठे संबोधितवान्। ताम् दुःखार्तां, भगिनीं, शिरसि हस्तं स्थापयित्वा, हिताय चिन्तयन्, अब्रवीत्—"भगिनि, यथेष्टः पुत्रः ते भविष्यति।" इति उक्त्वा, मेरुं परमं पर्वतं गतः। स तत्र तपः अकृणोत्, अनाश्रितः, परमव्रतम् आस्थाय; तस्याः गर्भः उत्तमः अभवत्। दितिः, धर्मज्ञा, सुकर्मा, विचारिणी, शुद्धमना, शतवर्षपर्यन्तम् स्थितवती। तया ब्राह्मतेजसा युक्तः पुत्रः जातः; तदा कश्यपः, महोत्साहेन आगतः। स बुद्धिमान् तं पुत्रं "बलः" इति नाम दत्तवान्—"स महान्, तस्मात् एतद् नाम युक्तम्" इति उक्त्वा। ततः तस्मै नाम दत्वा, व्रतं स्थापयामास—"हे महाभाग पुत्र, ब्रह्मचर्यं आचर।" स अब्रवीत्—"एवं भविष्यति; यथोक्तं करिष्यामि, द्विजश्रेष्ठ। दृढब्रह्मचर्येण वेदं पठिष्यामि, महात्मन्।" एवं शतवर्षाणि तपः कृत्वा, तपोज्योतिसम्पन्नः, मातरं उपसंगतः। दितिः पुत्रस्य दिव्यं ब्रह्मचर्यं, तपःबलसम्पन्नम् दृष्ट्वा, महोत्साहं प्राप्तवती। सा पुत्रं बलम्, महात्मानं, तपस्विनम्, बुद्धिमन्तम्, विवेकिनम्, ज्ञानिनम्, संबोधितवती। "यावत् जीवसि, हे बुद्धिमन्, मम पुत्राः—हिरण्यकशिपुप्रमुखाः, ये चक्रपाणिना हताः—त्वयि जीवन्ति। मम वैरं पूरय, पुत्र; शत्रुं देवाः युद्धे हनिहि।" इति दितिः महाबलाय पुत्राय बलाय उक्तवती।