ब्रह्मा उवाच – वैदिशायां पुण्यनगरीं सर्वसमृद्ध्याधिकारिणीं दृष्ट्वा, तत्र ऋतध्वजस्य तेजस्वी पुत्रः, महाबलवान् राजा विराजमानः आसीत्। तस्य पुत्रः अत्यन्तविद्वान् सुवर्णाभरणविभूषितः ख्यातनामाः, तस्य धर्मपत्नी सन्ध्यावली नाम्नी, पुण्यशालिनी पतिव्रता आसीत्। तस्याः गर्भात् तस्यैव सदृशः पुत्रः उत्पन्नः, स प्रियः कुमारः धर्माङ्गदः नाम्ना अभवत्। स धर्माङ्गदः, सर्वमङ्गलचिह्नैः युक्तः, पितृभक्तः, भक्तश्रेष्ठः, स रुक्माङ्गदस्य पुत्रः आसीत्। स धर्माङ्गदः पितुः सुखार्थं मोहिन्यै शिरः अपि समर्पितवान्; तस्य वैष्णवधर्मनिष्ठया च पितृभक्त्या च, हृषीकेशः अतीव तुष्टः अभवत्, तं सर्वधर्मविदं सात्वतश्रेष्ठं वैष्णवधाम्नि निनीत्। धर्माङ्गदः तत्र धर्माभूषणः, विवेकिन् ज्ञानसम्पन्नः महर्षिः अभवत्। स तत्र दिव्यसुखान् यथेष्टम् अनुभूय, सहस्रयुगान्ते धर्माभूषणः तस्मात् स्थानात् पतितः, विष्णोः कृपया सुव्रतः नाम्ना, सुमनायाः पुत्रः, बुद्धिमान् च नित्यसुखवर्धनः अभवत्। स सोमशर्मणः श्रेष्ठपुत्रः, भक्तश्रेष्ठः, तीक्ष्णबुद्ध्या विष्णुध्याननिष्ठः तपः आचरन् आसीत्। कामक्रोधादिदोषान् त्यक्त्वा, द्विजश्रेष्ठः इन्द्रियाणि निगृह्य, अविच्छिन्नं तपः अकरोत्। वैडूर्यगिरिशिखरे सिद्धेश्वरस्य सन्निधौ, मनः एकीकृत्य विष्णौ समर्पितवान्। एवं शतवर्षाणि तत्र, विश्वात्मनं शङ्खचक्रगदाधरं महात्मानं ध्यायन्, तं प्रभुं तुष्टवान्। तस्मै केशवः लक्ष्म्या सहितः अन्यं वरं दत्तवान् – "सुव्रत, धर्मात्मन्, बुद्धिश्रेष्ठ, उत्तिष्ठ। वरं वृणु, तव शुभं भवतु; अहं कृष्णः तव समीपं आगतः।" इति विष्णोः परमवाक्यं श्रुत्वा, सुव्रतः परमसंतोषेण जनार्दनं दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणामं अकरोत्। सुव्रतः उवाच – "संसारसागरः दुःखतरङ्गैः पूर्णः, विविधमोहप्रवाहैः प्रवहन्, स्वदोषगुणैः युक्तः; अतः हे जनार्दन, मां दीनं शीघ्रं उद्धर।" "महाकर्मसागरे गर्जनवर्षणयुक्ते, पापसमूहविद्युत्प्रभाभिः, मोहान्धकारेण विवर्णः, अहं दृष्टिहीनः; हे मधुसूदन, दीनाय हस्तं दत्तुम् अर्हसि।" "हे कृष्ण, अहं दुःखवृक्षसमूहेन, मोहसिंहसंयुक्ते, दुःखानलसम्पूर्णे, वनदाहे दिवसरात्रं तप्तः; मां रक्ष।" "हे मुरारि, संसारवृक्षे शृङ्गे आरोह्य पतितः, दुःखशाखासु, काममोहग्रन्थिषु, स्त्रीपुत्रफलबंधेषु, मां उद्धर।" "हे कृष्ण, दुःखनलैः दग्धः, मोहधूमसम्पूर्णः, वियोगमृत्युसदृशशोकैः तप्तः; मोक्षं दत्त्वा, ज्ञानवारिणा स्नापय।" "हे कृष्ण, संसारगर्ते घोरतमतमावरणे पतितः, दीनभीतवत्सलः त्वं; तस्मात् सर्वं त्यक्त्वा तव शरणं आगतः।" "ये तव ध्याननिष्ठाः, ज्ञानचित्तसमाहिताः, तव पथं गच्छन्ति; देवाः किंनराश्च तव पादयुगलं सदा पूजयन्ति।" "नान्यं वदामि, नान्यं पूजयामि, नान्यं चिन्तयामि; तव पादपद्मं सदा नमामि, हे कृष्ण, त्वमेव कामदः, मम पापानि दूरं यान्तु।" "प्रभो, अहं तव दासः जन्मजन्मनि; तव पादयुगलं सदा स्मरामि।" "हे कृष्ण, यदि त्वं तुष्टः, वरेण वरं दत्तुम् अर्हसि; मातरं, पितरं, बान्धवान् च तव धाम्नि नय।" "महाप्रभो, न संशयः, त्वं मया सह तत्र गमिष्यसि।" श्रीकृष्णः उवाच – "तव परमेष्टं निश्चितं सिद्धं भविष्यति।" तस्य भक्त्या तुष्टः हृषीकेशः तं संतोषं दत्तवान्; ते वैष्णवलोकं अगच्छन्, शोषणविलयविहीनम्। सुव्रतं सह सुमना सोमशर्मा च तत्र द्वौ, द्विजश्रेष्ठः सुव्रतः द्वौ कल्पौ तत्र स्थितः। स दिव्यलोकान् उपभुग्य, देवकार्याय कश्यपगृह्ये पुनः जातः। महर्षिः चक्रधरस्य आज्ञया तत्र अवतरत्, विष्णोः कृपया इन्द्रपदं उपभोग्य। वसुदत्तः नाम्ना, सर्वदेवैः पूजितः, इन्द्रपदं उपभोग्य, स स्वर्गे अधुना देवेशः अस्ति। एतत् सर्वं ते उक्तं – सृष्टिसम्बन्धस्य कारणम्; अधुना यद् अन्यत् पृच्छसि, तत् अपि वक्ष्यामि। व्यासः उवाच – धर्माङ्गदः, रुक्माङ्गदस्य पुत्रः, विद्वान् बलवान्, कृतयुगादौ सृष्टिकाले इन्द्रः अभवत्। "कथं एकः धर्माङ्गदः भूमौ, अन्यः रुक्माङ्गदः राजा, इदानीं च इन्द्रः देवेशः?" "एषा शंका मम जाताः; त्वं तद् व्याख्यातुम् अर्हसि।" ब्रह्मा उवाच – "शृणु, सर्वशंकानिवारणाय वक्ष्यामि।" "द्विजश्रेष्ठ, सर्वं भगवत्क्रीडायै अस्ति, यथा दिनानि, पक्षाः, मासाः, ऋतवः सन्ति।" "वर्षाणि, मनवः, युगानि, पुनः कल्पः आगच्छति; ततः अहं जनार्दनं गच्छामि।" "अहं एव, महाबुद्धे, यत्र सर्वं चराचरं प्रविशन्ति; पुनः योगात्मा जगत् यथापूर्वं सृजति।" "पुनः अहं, पुनः वेदाः, पुनः देवाः, द्विजाः; एवं सर्वे राजानः स्वस्वभावसम्पन्नाः।" इति, एषा कथा, शास्त्रवर्णितानुसारं, भगवत्कृपया, धर्मनिष्ठानां चरितं, संस्कृतनूतनकथारूपेण सम्यक् अनुवर्णिता।