द्वितीयदिने महायज्ञः क्रियते, तत्र नरकगामिनः तृप्तिम् अवाप्य पापात् विमुक्ताः सर्वबन्धनैः मुक्ताः भवन्ति। ये आशासन्तः संतुष्टाश्च तत्र यथेष्टं तिष्ठन्ति; तेषां यमलोकस्य सुखदायकः महोत्सवः जातः। अतः यमद्वितीयायाः कीर्तिः त्रिलोक्ये व्याप्ता; तस्मात्, विद्वन्, तस्मिन्नेव दिने स्वगृहे भोजनं कर्तुं न उचितम्। स्नेहेन भगिन्याः दत्तं भोजनं भुञ्जीत, यः बलवृद्धिकरः; भगिन्यः दानानि यथायोग्यं दातव्यानि। सुवर्णं भूषणानि वस्त्राणि च, पूजया सत्कारः च, पत्न्या सह सम्यक् आस्वादितव्यानि; पश्चात् भगिन्याः हस्तात् भोजनं ग्राह्यम्। सर्वासां भगिनीनां हस्तात् पुष्टिकरं भोजनं भुञ्जीत; शुक्लद्वितीयायां ऊर्जायाम् यमः पूज्यते तृप्तश्च। महिषासनस्थः दण्डगदाधरः प्रभुः, हृष्टपरिचारकैः परिवृतः—तस्मै यमाय संयमस्वरूपाय नमः। येषां भगिन्यः विवाहिता वस्त्रादिदानैः प्रसन्नाः भवन्ति, तेषां संवत्सरे न विवादः न च शत्रुभयम्। धन्याः कीर्तिमन्तः दीर्घायुषः धर्मकामार्थसंपन्नाः—अविकल्पितं रहस्यं सर्वं तव निर्दिष्टम्। यमुनया यमराजः भोजनं कृतवान्, तस्यां तस्यां भगिन्याः स्नेहेन—यः भगिन्याः हस्तात् भोजनं करोति, सः उत्तमं ऐश्वर्यं धनं सौभाग्यं च प्राप्नोति। एवं कार्तिकमाहात्म्ये उत्तरखण्डे श्रीपद्मपुराणे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंख्यायां द्विशतद्विषदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ कार्तवीर्यः उवाच—हे मुने, केन कारणेन माघस्नाने एवमद्भुतं बलं वर्णितम्? कथयस्व, धर्मज्ञ। कथं च व्यापारी एकेन कर्मणा पापात् विमुक्तः, अन्येन स्वर्गं प्राप्तवान्, माघव्रतेन कं पुण्यं लब्धवान्? ज्ञातुमिच्छामि। दत्तात्रेयः उवाच—स्वभावतः जलं शुद्धं, निर्मलं, शुक्लं च शुद्धानां; मलं हन्ति, दाहं नाशयति, सर्वाणि भूतानि रक्षति, पुष्णाति, जीवनं ददाति। जलं सर्वेषु वेदेषु नारायणः इति कथ्यते; सूर्यः ग्रहेषु प्रधानः, चन्द्रः तारासु, तथा माघः सर्वेषु मासेषु कर्मणां श्रेष्ठः। माघे सूर्यः मकरस्थः सति, प्रातः शुद्धे जले गोशपदसमानि स्नानं पापिनामपि स्वर्गं ददाति। राजन्, एष योगः त्रिलोक्ये दुर्लभः; यदि योगं कर्तुं न शक्यते, त्रिदिनं स्नानं कुर्यात्। यदि न शक्यते, किंचित् दानं दारिद्र्यनाशाय दद्यात्; माघे त्रिः स्नानेन धन्याः दीर्घायुषः च लाभं प्राप्नुवन्ति। पञ्चदिनं सप्तदिनं वा, फलवृद्धिः चन्द्रवत्; सूर्यः मकरस्थः सति, पुण्यं जनानां धर्मं ददाति। स्नानदानादिके सर्वे शुभकर्माणि अतिथयश्च, कर्तुः अक्षय्यं नित्यं स्थानं ददाति। तस्मात्, माघे स्वहितं कामयमानः बहिः स्नानं कुर्यात्; अधुना माघस्नाने सर्वोत्तमं नियमं कथयामि। उत्तमपुरुषः किञ्चित् व्रतं कर्तव्यम्; पुण्यवृद्ध्यर्थं बुद्धिमान् किञ्चित् अन्नं त्यजेत्। भूमौ शयनं कुर्यात्, तिलयुक्तं घृतं होमं दद्यात्, विष्णुं त्रिसन्ध्यं पूजयेत्। अखण्डदीपं माधवाय समर्पयेत्; इन्धनं, कम्बलं, वस्त्रं, पादत्राणं, कुंकुमं, घृतं च दद्यात्। तैलं, तन्तुं, वातिं, तन्तुपट्टं, वस्त्रं, अन्नं च यथाशक्ति माघे दद्यात्, राजन्। वेदवित्तमेकं यवपरिमितं सुवर्णं दद्यात्; तद्दानं, राजन्, अक्षय्यं सागरवत् सदा। अन्यस्य अग्निं न उपयोगयेत्, दानं न ग्राहयेत्; माघान्ते राजा ब्राह्मणान् यथाशक्ति भोजयेत्। स्वहितकामः तेषां दक्षिणां दद्यात्; माघसमाप्तिः एकादश्यां यथा क्रियेत्। श्रद्धावान् एतत् कुर्यात्, अक्षय्यं स्वर्गं प्रार्थयन्, अनन्तपुण्यलाभाय विष्णुप्रीत्यर्थं। सूर्यः मकरस्थः सति, हे प्रभो, गोविन्द, अच्युत, माधव, स्नानेन उक्तं फलम् ददातु। एतं मन्त्रं जपित्वा, मौनं कृत्वा, एकाग्रचित्तः स्नानं कुर्यात्; पुनः वासुदेवं हरिं कृष्णं माधवं च स्मरेत्। गृहे अपि, रात्रौ वातेन स्पृष्टं जलपूर्णं कुम्भं—तत् स्नानं तीर्थस्नानवत् सर्वकामफलदायकम्। तत्र व्रतं कृत्वा, सहान्नं दद्यात्; तस्मात् स्नानबलात् नरः नरकं न याति। यदि गृहे मकरस्थे सूर्ये तप्तजले स्नानं कुर्यात्, तत् फलम् षड्वर्षपर्यन्तं स्थिरम्। बहिः सरसि स्नानं द्वादशवर्षफलप्रदं; तडागे द्विगुणं, नद्यां चतुर्गुणं फलम्। दिव्यसरोवरे शतगुणं पुण्यं, महानद्यां अपि शतगुणम्; महानदिसंगमे राजन् चतुश्शतगुणं फलम्। तत् सर्वं पुण्यं मकरस्थे सूर्ये सहस्रगुणं भवति; गङ्गास्नानेन एव पुरुषः तत् पुण्यं लभते। ये माघमासे गङ्गायां निमज्जन्ति, राजश्रेष्ठ, चतुर्सहस्रयुगेषु देवस्थानात् न पतन्ति। प्रतिदिनं, नराधिप, माघे गङ्गास्नानकर्ता सहस्रसुवर्णदानसमः। माघे, राजश्रेष्ठ, सहस्रं शतगुणं भवति—एवं गङ्गायामुनयोः संगमे स्नानं ऋषिभिः उक्तम्। इति एतत् शास्त्रवचनानुसारं कथा सुसंस्कृतं संप्रेष्यते।