स्वर्गात् विहायसान्महता अप्सरसां समुदायेन, हर्षितेन, वृन्दायाः तं भावम् आलोक्य, सा स्तूता, पुष्पवृष्ट्या च सिञ्चिता। तत्रैव ताः शुष्ककाष्ठानि सञ्चिन्व्य, वृन्दायाः शरीरं तत्र स्थापयित्वा, अग्निं प्रज्वाल्य, कामदूतः तस्मिन्नेव प्रविवेश। वृन्दायाः शरीररजसा कृतं मण्डलं ताः दग्ध्वा, भस्मीकृत्य, तदवशेषं मन्दाकिनीं प्रति क्षिप्तम्। यत्र सा वृन्दा शरीरं त्यक्त्वा ब्रह्मपथं प्राप्तवती, तत्रैव गोवर्धनसमीपे वृन्दावनं समुत्पन्नम्। ततः देव्यो दिवं प्राप्ताः, देवराजपत्नीनाṃ गुणान् समाचष्ट; तच्छ्रुत्वा सर्वे देवाः प्रच्युतान्यपि, प्रमुदितचित्ताः, बलवता रिपुदैत्येन सञ्जातं भीषणं भयम् अपाकुर्वन्। तत्रोपविष्टाः तु महादुन्दुभीनां शब्दं श्रुतवन्तः, शुभमङ्गलसमृद्धिं परिचारकगणैः सम्पादिताम्। श्रीमहादेव उवाच— शृणु, देवर्षिश्रेष्ठ, हरिद्वारस्य महापुण्यस्थानस्य कथा यत्र भागीरथ्या वहति, यत्र परमं तीर्थं कीर्त्यते। तत्र देवाः, ऋषयः, मनवः च स्थायिनः, तत्रैव केशवः साक्षात्सदा विराजते। पुरा, पुत्र, तत् महातीर्थं समुत्पन्नम्; तस्य दूरतः दर्शनमात्रेण पापं नश्यति। तत्र गङ्गा, परमशोभना, विशेषतः पुण्या, विष्णुपादोदकं तत्रैव जातं, तस्याङ्घ्रिसंस्पर्शात्। विप्रवर, भागीरथः तां तत्र स्वयमेव प्रयत्नेन आनयत्; तेन महात्मना पितरः उद्धृताः। नारद उवाच— कः स भागीरथो महातपाः, देव, यं त्वं वर्णयसि, येन तद् तीर्थं लोकहिताय आनीतम्? गङ्गातीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्; सर्वे जनाः तत् परमं तीर्थमिति वदन्ति। यः कश्चित् ‘गङ्गेति गङ्गेति’ शतयोजनदूरात् अपि वदति, सः सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं गच्छति। कथं सा आनीता, किमर्थं च? तन्मे ब्रूहि, पुण्यश्लोके। महादेव उवाच— कथं गङ्गा हरिद्वारं परमशोभनं प्राप्ता इति। सर्वं संक्षेपेण क्रमशः कथयामि। आदौ हरीश्चन्द्रः त्रैलोक्यसत्यपालकः आसीत्। तस्य पुत्रः रोहितो नाम, विष्णुभक्तः; तस्य सुतः वृकः धर्मात्मा धर्मपथे स्थितः। तस्य सुतः सुभाहुः, तस्मिन्वंशे जातः; सुभाहोः पुत्रः गरो नाम, स नातिव्रतोऽभूत्। कदाचित् कालप्रभावेन, सः किञ्चित् दुःखितः अभवत्; धर्महेतोः तत्र भूमौ राजा संकटितः। सः स्वकुटुम्बं गृहीत्वा भार्गवाश्रमं गच्छति; तत्र भार्गवस्य कृपया रक्षितः। तत्रैव तस्य पुत्रः सगरो नाम जातः, द्विजश्रेष्ठ; स बाल्ये भार्गवस्य आश्रमे पालयमानः ववृधे। तत्र किल सर्वे संस्काराः उपनयनादयः क्षत्रियस्य कृताः, शस्त्राभ्यासः च वेदाध्ययनं च। ततः अग्न्यास्त्रं भार्गवात् प्राप्त्वा, राजा सगरः पृथिवीं भ्रमन् तालजंघान् हैहयैः सह हत्वा। स महातपस्वी शाकान् पारदान् चापि निजतेजसा जघान; नारद उवाच— शङ्कर, सगरस्य माहात्म्यं विस्तार्य कथय। महादेव उवाच— सः सूर्यवंशे महान् राजा, कीर्तिमान् महाबलः; प्रिय, तस्य कुलक्लेशे राज्यं हृतम्। हैहयैः, तालजंघैः, शाकैः च, नारद, यवनैः, पारदैः, काम्बोजैः, पल्लवैः च। एते पंचगणाः, ब्राह्मण, हैहयार्थं प्रयुक्तबलाः; एवं राज्यविहीनः सगरः वनं गतः। तं दुःखितं धर्मपत्नी अनुययौ; स जीवनं न त्यक्तवान्, तु पतिव्रता गर्भिणी धर्मनिष्ठा। पूर्वं भार्गवः तया सपत्न्या पुत्रकाम्यया वृतः; सा अपि पत्युः मृत्युः वनान्ते कृत्वा, तं विलपन्ती अभवत्। और्वः तां गर्भिणीं संयम्य, नारद, पुत्रस्य धर्मिष्ठता प्रियता च सूचयामास। तच्च श्रुत्वा सा मृत्युम् उपरराम; द्वौ मासौ यावत्, सुतः और्वाश्रमे ववृधे। सर्वे जातकर्मादयः संस्काराः और्वेण कृताः; सर्वं च उपनयनादिकं महर्षिणा सम्पन्नम्। तत्र सर्वे वेदाः वेदाङ्गानि च और्वोपदिष्टानि; वेदविद्यां शस्त्रविद्यां च स उपशिक्षितः। अग्न्यास्त्रं तस्य दत्तं, देवैरपि दुर्बोध्यम्; तेन चात्मतेजसा च स युद्धे महाबलः अभवत्। स कोपात् शीघ्रं हैहयान् निजबलेन जघान; तेन जनसमाजे कीर्तिं प्राप। तदा शाकाः यवनैः, काम्बोजैः, पल्लवैः च सह भग्नाः, वसिष्ठं शरणं जग्मुः। वसिष्ठः महातेजाः तान् संरक्ष्य, सगरं नियम्य, तेषां संरक्षणं दत्तवान्। सगरः गुरुशासनं श्रुत्वा, स्वव्रतं स्मृत्वा, धर्मेण तान् निगृह्य, रूपपरिवर्तनं चकार। स शाकानां अर्धशिरांसि कृत्वा तान् मुमोच; यवनकाम्बोजानां तु शिरः सम्पूर्णं मुण्डयित्वा। पारदान् मुण्डितान्, पल्लवान् श्मश्रुणा सहितान् च निगृह्य; सर्वान् विजित्य धर्मसमूहं स्थापयामास। स राजा सर्वधर्मविजयी, पृथिवीं जित्वा, तुरगेन्द्रयागाय सज्जत इति।