तयोः हर्षपूर्णचित्तयोः तत्र गत्वा पितरं प्रति, तौ सह शिवशर्माणमुत्तमं समुपजग्मतुः। ततः धर्मशर्मा तेजस्विनं पितरं प्राह— "अद्य, भगवन्, मम तपसा च जीवितेन च—" इति। "वेदशर्मा नीतः; भवान् पुत्रं स्वीकरोतु," इत्युक्त्वा, शिवशर्मा तद्भक्तिं विज्ञाय हृष्टः सन्न, किंचिदपि न प्रोवाच, पुनः चिन्तायां निमग्नः सञ्जातः, स्वं प्राज्ञं पुत्रं विनीतभावेन पृष्ठतः स्थितं दृष्ट्वा। ततः विष्णुशर्माणमुवाच— "वत्स, यथाहं वदामि तथा कुरु। त्वं विहायसि गत्वा इन्द्रलोकात् सुधां आनय।" "अहं तु अस्य प्रियया सह एकत्र स्थातुमिच्छामि। या सुधा समुद्रमन्थनात् उत्पन्ना, सा रोगनाशिनी।" "एषा मां सस्नेहं कामयते; तां प्राप्नोमि यथा, त्वं शीघ्रं तथा कुरु—अन्यथा सा अन्यं गमिष्यति।" "माम् वृद्धं ज्ञात्वा, एषा सुशोभना युवती मां न गणयति। अद्य, एषया प्रियतमा देवीया सह, त्रिषु लोकेषु—" "एवं कुरु, पुत्र, यथा अहं दोषरहितः रोगरहितश्च भवामि, यतः त्वं मम भक्तो भूमौ।" एवं पितुः वचः श्रुत्वा, विष्णुशर्मा महात्मानं तेजस्विनं पितरं प्रत्युवाच— "एतत्सर्वं करिष्यामि, पितुः परमसुखाय," इति धर्मात्मा बुद्धिमान् विष्णुशर्मा प्राह। ततः स पितरं प्रणम्य प्रदक्षिणं कृत्वा, तपसा नियमेन च महाबलः प्रययौ। स तु विहायसा यायमानः, महावेगवान् इन्द्रलोकं प्रति वायुवत् गच्छन् दृष्टः। सूत उवाच— स मार्गे समारुह्य, दिवः अन्तरिक्षं प्रविश्य, स बुद्धिमता देवानां नाथेन, सहस्रलोचनवता, दृष्टः। स चास्य भाव्यम् विज्ञाय, देवाधिपतिः विघ्नं ससर्ज; स मेनकां प्राह— "मम आज्ञया शीघ्रं गच्छ।" "गच्छ, सुभगं कट्याः, अस्य उत्तमब्राह्मणस्य, शिवशर्मणः पुत्रस्य, विघ्नं कुरु।" "एवं कुरु, शुभे, यथा स मम लोकं न आगच्छेत्।" इति श्रुत्वा, मेनका शीघ्रं प्रययौ। सा सौन्दर्यसम्पन्ना, कुलजा, सर्वाभरणभूषिता, नन्दनवनस्य सीम्नि, डोलायामुपविष्टा, आगता। सा मधुरं गायन्ती, वीणास्वरसमन्विता, तेन दृष्टा, विशालाक्षी, चतुराऽपि, सुनेत्रा। स तु तस्याः विघ्नाय प्रवृत्तिं, इन्द्रेण प्रेषितां, तच्च न हितं भविष्यति इति ज्ञात्वा, शीघ्रं जगाम। तां दृष्ट्वा, सा पप्रच्छ— "क्व गच्छसि, विप्रश्रेष्ठ?" इति। विष्णुशर्मा तदा मेनकां व्योमचारीं प्रति उवाच— "इन्द्रलोकं गच्छामि, शीघ्रं, पितुः हेतोः।" मेनका पुनरपि स्नेहपूर्वकं विष्णुशर्माणं प्राह— "कामबाणैः विद्धा अहं, अद्य त्वां शरणं प्राप्तवती।" "त्वं धर्मं इच्छसि चेत्, द्विजोत्तम, मां रक्ष; यतः त्वां दृष्ट्वा, मम मनः कामेन व्याकुलम्।" "कामाग्निना दग्धा न संशयः; संतप्तास्मि, त्वं दयालुः भव।" विष्णुशर्मा उवाच— "देवेशस्य वृत्तमवगतम्, सुशोभने; तव च भाव्यम् जानामि, यथाऽस्मि तथा मां पश्य, शुभे।" "तेजसा रूपेण चान्ये मोहिताः, सुशोभने; अहं शिवशर्मणः पुत्रः, विश्वामित्रादिवत्।" "योगसिद्धिं तपसि च सिद्धिं प्राप्यापि, कन्ये, कामादिदोषाः प्रारम्भ एव जिताः।" "अन्यं वरे, विशालाक्षि; अहं इन्द्रलोकं यास्यामि।" इत्युक्त्वा, स श्रेष्ठद्विजः शीघ्रं प्रस्थितवान्। मेनका निष्फला जाता; स तु वज्रपाणिना पृष्टा, पुनःपुनः विविधरूपाणि भीषणानि दर्शयामास। यथा अग्निना दग्धानि तृणसमूहानि भस्मीकृतानि, तथैव तानि भीतानि विप्राः। तस्य भक्तस्य ब्राह्मणस्य तेजसा, तानि तीव्राणि भीषणानि नष्टानि। सहस्रलोचनः पुनःपुनः विघ्नान् ससर्ज; स तु ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वतेजसा तान् विनाशयामास। एवं स बुद्धिमान्, महेन्द्रस्यापि महात्मनः, बहून् विघ्नान् तपसा तेजसा च नाशयामास। तस्मिन्महति भीषणविघ्ने नष्टे, स इन्द्रेण सृष्टान् विघ्नान् ज्ञात्वा, कोपसमन्वितो दीप्तमानः विष्णुशर्मा इन्द्रं प्रति मुखं चकार, रक्तलोचनः। "इन्द्रं लोकात् पतयिष्यामि; अन्यो मार्गो नास्ति। यः स्वधर्मनिष्ठस्य विघ्नं करोति, तं दण्डयिष्यामि; यः हन्ति, स हन्यते। एवं देवतानां अन्यं रक्षां स्थापयिष्यामि।" इति संकल्प्य, स ब्राह्मणश्रेष्ठः इन्द्रविनाशे प्रवृत्तः सन्, तदा वज्रपाणिः देवराजः तत्र आगतः। स तं उवाच— "ब्राह्मण, महाबुद्धे, त्वया तपसा च नियमेन च, संयमेन, सत्येन, शुचिता च, न कोऽपि तुल्यः, न च अन्यः अस्ति।