सूतः उवाच—सुरासुरयुद्धसमये भगवतः हरिणा सह कः यथा समरं कृतवान्? तेन वध्यमानः वासुदेवेन, वैष्णवदेहे प्रविष्टः। एतत् पूर्वं कश्यपेन ज्ञातं, व्यासेन च प्राज्ञेन रचितं, स्वयं ब्रह्मणा व्यासस्य पुरतः प्रकटितं, भगवन्। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, अहं तवाग्रतः संशयकारणं प्रवक्ष्यामि, यत् सृष्टिकर्त्रा भगवता निःशेषं निहतम्। व्यासः उवाच—शृणु सूतः, महाभाग, यत् ब्रह्मणा उक्तं, प्रह्लादस्य जन्म विषये, यत् अन्येषु पुराणेषु भिन्नरूपेण श्रूयते। प्रह्लादः तु, महाभागवतश्रेष्ठः, जातमात्र एव वैष्णवमार्गं शरणं गतः, देवैः पूजितः। सः स्वपुत्रैः सह विष्णुना समरे प्रविष्टः, वासुदेवेन हतः, वैष्णवदेहे प्रविष्टः। तस्य महात्मनः सृष्टिं स्वरूपं च शृणु, सः स्वपुत्रादिभिः विष्णुना सह संग्रामे प्रवृत्तः, महाबलः आसीत्। सः स्वतेजसा वैष्णवतेजसि प्रविष्टः, महाभाग, शृणु यथा सः महाबलः पूर्वकाले जातः। अहं संक्षेपेण तस्य वीरस्य आख्यानं कथयामि। पश्चिमे समुद्रतीरे द्वारका नाम पुरी अस्ति। सर्वसमृद्ध्या, सर्वसिद्ध्याः युक्ता सा नगरी, तत्र सदा निवसति देवः, योगवित्, योगविदां श्रेष्ठः। तत्र शिवशर्मा नाम्ना प्रसिद्धः, वेदशास्त्रार्थनिपुणः, पञ्च पुत्रान् शास्त्रपारगान् अलभत। यज्ञशर्मा, वेदशर्मा, धर्मशर्मा, तथा विष्णुशर्मा—सर्वे धर्मनिष्ठाः, भाग्यवन्तः। पञ्चमः सोमशर्मा, पितृसेवायाम् अत्यन्तनिष्ठः। हे द्विजश्रेष्ठ, पितृभक्तेः विना अन्यं धर्मं न जानन्ति ते। ते महात्मानः तस्मिन् भावे लीनाः, अन्यं न जानन्ति। तेषां भक्तिं दृष्ट्वा, शिवशर्मा द्विजश्रेष्ठः चिन्तयामास। प्राज्ञः सः मनसि विचिन्तयामास—इमाँसुतान् परीक्षेयं, पितृभक्तिभावः न स्थिरः मनसि तेषां। यथाहं जानामि, तथा विवेकपूर्वकं करिष्यामि; विष्णोः प्रसादेन सर्वसिद्धिः प्रापिता। सः तेषां परीक्षा हेतोः तत्त्वतः उपायं चिन्तयामास, तपसा तेजसा च ब्राह्मणश्रेष्ठः। उपायकुशलः, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, मायया उपायं निर्माय, शिवशर्मा तेषां पुरतः अभिनयम् अकारयत्। सः तेषां मातरं महातपेन पीडितां मृतामिव दर्शयामास। मातरं मृतां दृष्ट्वा, पुत्राः पितरं ऊचुः— “भगवन्, यस्यां गर्भे वयं वर्धिताः, सा स्वेच्छया शरीरं त्यक्त्वा विनष्टा। सा त्वां, पितरं, पितृभक्तं शिवशर्माणं, कृत्वा स्वर्गं गता; किं वक्तव्यं तस्याः?” ततः यज्ञशर्माणं आहूय, द्विजश्रेष्ठः शिवशर्मा तम् अवदत्—“सुतिक्ष्ण, असिना तीक्ष्णेन सर्वाङ्गानि छित्वा यत्रेच्छसि तत्र क्षिप।” तेन पुत्रेण पितुः आज्ञा श्रुत्वा तत् कृतं। पुनः आगत्य, सः पितरं प्रति अवदत्—“पितः, यत् त्वया निर्दिष्टं, तत् सर्वं कृतम्।” सः पुनः अवदत्—“पितः, अन्यत् किं कार्यं वा प्रयोजनं वा आज्ञापय; अविजेयमपि दुःसाध्यमपि अहं साधयिष्यामि।” तं श्रुत्वा, द्विजश्रेष्ठः तस्य पितृभक्तिं दृढनिश्चयं च ज्ञात्वा, द्वितीयस्य पुत्रस्य विषयं विचारयामास। सः वेदशर्माणं आहूय अवदत्—“मम आज्ञया गच्छ; अहं स्त्रीविना न स्थातुं शक्नोमि, काममोहितः।” “मायया दर्शिता स्त्री, सर्वसंपद्वती, पुत्र, दृढनिश्चयेन तां मम कृते आनय।” एवं उक्तः, सः अवदत्—“यत् त्वां अत्यन्तं तुष्टिं जनयेत्, तत् करिष्यामि।” पितरं प्रणम्य, तां स्त्रीं प्रति गत्वा अवदत्— “मम पितरं कामबाणैः पीडितं त्वां याचते, भगवति; तस्मात्, वार्धकेन युक्ता, सौम्या, प्रसन्नवदना भव।” “सुश्रोणि, पित्रा सह समागच्छ, शुभे।” इति वेदशर्मा मायया तां प्रति अवदत्। सा स्त्री अवदत्—“सः वार्धक्यपीडितः, अहं तं न कदापि इच्छामि, सः कफपीडितः, कण्ठरोगयुक्तः, व्याधिपीडितः। दुर्बलः, पीडितः, तेन सह संयोगं न इच्छामि; त्वया सह रमितुं इच्छामि, यत् त्वां संतोषयेत्, तत् करिष्यामि।” “त्वं रूपसम्पद्वान्, सौभाग्ययुक्तः, रत्नगुणैः भूषितः, दिव्यलक्षणसम्पन्नः, दिव्यरूपधारी, महातेजस्वी। तव तेन वृद्धपित्रा किं कार्यं? शृणु, विभो; मम शरीरं भुंजानो दुर्लभं सर्वं प्राप्स्यसि।” “यत् किंचित् इच्छसि त्रिषु लोकेषु, चलं स्थिरं वा, ब्राह्मण, तत् निःसंशयं दास्यामि।” इति तया पापयुक्तं अप्रियम् उक्तं श्रुत्वा— वेदशर्मा अवदत्—“तव वचनं धर्महीनं, अनुचितं, पापयुक्तं; मा एवं वद, भगवति, पितृभक्तायै, निर्दोषायै। अहं पितुः कृते आगतः, त्वां याचे, शुभे; अन्यथा मा वद—पित्रा सह संयोगं कुरु।” “भगवति, त्रिषु लोकेषु यत् इच्छसि, चरं स्थिरं वा, तव दास्यामि—न संशयः। स्वर्गराज्यात् अपि अधिकं, शुभे।” सा स्त्री अवदत्—“यदि त्वं पितुः कृते सर्वं दातुं समर्थः, तर्हि अद्य, इन्द्रेण महादेवैः सह, तद्रूपं दर्शय।” इति।