देवा: तत: सृष्टिकर्तारं ब्रह्माणं गत्वा विनीतया वाचा प्रोचु:— “अन्धकेन अस्माकं राज्यं सुखं यज्ञाश्च हृतानि।” तत: ते पुन: ब्रह्माणं याचन्ते स्म— “तस्मात् अस्य विनाशाय साधनं कथ्यतां क्रियतां च।” ब्रह्मा तदा देवान् प्रति अवदत्— “अस्य मृत्युरद्य न समीपस्थ:। न विष्णो: वरं लब्धवान्, नामृतपानात् तस्य रक्षणं, किं तु असुरभावस्य लज्जा निश्चितं भविष्यति। लोकहिताय अहं श्रद्धां कामयुक्तां सृजामि, परन्तु स्त्रीलाभे एव संशय: जायते। पार्वतीं दुर्गां परित्यज्य, तस्य मन: न स्थिरं; अत: सर्वेश्वर: क्रुद्ध: तं विकृतं करिष्यति। तदा स असुरभावं त्यक्त्वा, तस्य अनुचराः गणत्वं प्राप्स्यन्ति। एवं ब्रह्मा श्रद्धां कामयुक्तां सृज्य, संशयं च स्वमायां च अन्धकस्य प्रति प्रेषयामास। तदा स कामेन आकुलित: स्त्रीलाभे प्रवृत्त: अभवत्। संशयात् स्वपत्नीं परस्त्रीं च न विवेक्तुं शशाक; मोहवशात् स त्रिषु लोकेषु विचरन्। हिमालयस्य शिखरेषु, स एकां स्त्रीरत्नमदृष्ट, परमसुन्दरीं पार्वतीं दृष्ट्वा, असुर: कामवशं गत:। ज्ञानहान्या: कारणात्, दुर्गां हर्तुम् इच्छन्, उमा स्वयं वृद्धया विकटया रूपं धारयामास। भगवत: समीपे स्थित्वा, स यदा तां हर्तुम् इच्छति, सा तस्मात् पलायिता; स काममोहित: सन्मोहितचित्त: अभवत्। तथापि स असुरश्रेष्ठ: पार्वतीं शुभां मातरं न परित्यज्य, तदा तस्य पतिः ध्यानयोगेन पार्वत्यां संयोगं कृत्वा तिष्ठति। तं दृष्ट्वा, असुरपतिः स्वगृहं प्रतिनिवृत्त:, सैन्यं सज्जीकृत्य, शम्भुं जेतुम् उत्सुक: अभवत्। काममोहवशात्, स केवलं गौरीं प्राप्स्यन् प्रवृत्त:। एतत् श्रुत्वा, देवा: नन्दिना प्रचोदिता: तत्र गतवन्त:। तेषां मध्ये महद् भीषणं युद्धं समजात्, यत् सर्वलोकभीषणम्। तत्र, असुरगुरु: मृतान् असुरान् पुनरुत्थापयामास। कैलासे यदिदं जातम्, तत् सर्वं निवेदितम्; तदा शम्भु: कोपात् नन्दिं प्रति आज्ञापयत्— “त्वं शीघ्रं दैत्यगृहं गच्छ, वीर, मम आज्ञया। सर्वासुरसभायां तेषां राज्ञश्च मध्ये, तं पापं भार्गवं केशेषु गृहित्वा, बलात् ममाग्रं आनय, मोहितं वशीकृत्य।” तत: नन्दिश्वर: श्रीमान् पार्वतीपतिना प्रेषित:, काव्यं केशेषु गृहित्वा, बलात् असुराणां मध्ये आकर्षयामास। यदा स एनं आनयति, असुरा: शस्त्रै: शरैश्च तं ताडयन्ति; न च तं महाबलं नन्दिं बाधितुं शशकु:। नन्दि:, देवानां पुरोगम:, तं केशेषु गृहित्वा, प्रमुदित: हरस्य समीपं समागच्छत्। शम्भु: कोपात् असुरगुरुं भार्गवं गृहित्वा, उग्रं रुद्ररूपं धारयामास, यमसम: प्रभु:। तदा बलवान् दैत्यपतिः, कोपसमाविष्ट:, सर्वसैन्येन परिवृत: तत्र शंकरं प्रति उग्रास्त्रशस्त्रै: अभ्यधावत्। तथैव, कोपिता: देवा: विद्याधरादयश्च, तत्र दैत्येषु क्रुद्धा: युद्धे प्रविविशु:। तत्र, भीषणं घोरं युद्धं देवदानवयोर् अभवत्, यत् सर्वलोकभीषणम्। तत्र, देवाः निश्चितास्त्रैः दानवान् निपातयन्ति, दानवा: च अमरान् महायुद्धे निपातयन्ति। सुवर्णकायाः, वज्रसमानशराः, मणिमुक्ताफलैः भूषिताः, परस्परं विदारयन्ति, विजयाय प्रवृत्ताः। महाबलिनः दैत्याः, दिव्यशस्त्रैः, आकाशं देहं च दीप्तिमन्तं कुर्वन्ति, न च किञ्चित् शस्त्रवर्षं व्यर्थं गच्छति। कश्यपसुताः देवश्रेष्ठाः, शत्रून् हत्वा, महास्त्रशक्तिसम्पूर्णं जगत्सैन्यं भूमौ पतितम् अकुर्वन्। क्षणमात्रेण, सर्वे देवाः निश्चितास्त्रैः तान् विनाशयामासुः, यदा महादेवः स्वयम् प्रचेष्टते स्म। दीर्घकालम् उत्तानत्रिशूलेन ताडितोऽपि, अन्धकः, दर्पशान्तः, न विनष्टः; स शिवगणपतित्वं प्राप्तः, द्विजश्रेष्ठ। तदा शिवः देवांश्च सम्बोध्य बीजं निष्कासयामास; गर्भः भूमौ पतितः, तेन स भूमजः इति ख्यातः। शुक्रः शिवं प्रति उक्त्वा, हृष्टः दैत्येषु प्रत्यागच्छत्; एवं भूमजः हरांशः भूमौ उत्पन्नः। तस्य पूजां चतुर्थ्यां मंगलवारे च, शुभव्रतैः कर्तव्या, पापग्रहपीडायाम् अपि। त्रिकोणे वृतायां च, रक्तपुष्पचन्दनैः पूजितः, भूमः बुद्धिं श्रीं च ददाति। पुनः श्रोतुम् इच्छसि किं पुत्रान् सुखं यशः च? व्यासः उवाच— “एष धर्म्यः कथा मया शिष्याः कथिता, या शुभदा। एतच्छ्रवणेन न पुनर्जन्म न मृत्युः; द्विजातिभ्यः पुण्यदायिनी, शुभकामैः आचर्या। यथेष्टं गच्छत, कृतकृत्याः, मम आज्ञया।” ब्रह्मा उवाच— “एवं सत्यम्, व्यासः सत्यवत्याः सुतः पुण्यात्मा धर्मरूपाणि विविच्य शम्यः स्वगृहं गतः। त्वमपि वत्स, श्रद्धया तत्त्वं विज्ञाय यथेष्टं आचर। काले काले रमस्व, हरिं गायन, धर्मोपदेशं कुर्वन्, लोकगुरुं तुष्ट्वा।” एवं पुण्यकथा सम्यक् संप्रवृत्ता, या सर्वेभ्यः शुभदायिनी।