राजन्, इदं जगत् नष्टम् इति ब्राह्मणाः तं नृपं समाचक्रुः। तस्मात् त्वं नः मा भाषस्व—उपायः हि अस्माभिः ज्ञातः। ततः ते ब्राह्मणाः तम् अवोचन्—हे प्रभो, यत्नेन महादेवं सूर्यं मन्त्रैः सम्पूजय। तदा राजा पप्रच्छ—कथं, हे द्विजोत्तमाः, अहं भास्करं तुष्टिं नयेयम्? मलिनत्वेन कुष्ठेन च, येन च निन्द्यः जनैः, अहं सर्वैः भूतैः अदृश्यः द्विजातिभिः च तिरस्कृतः। किं मया राज्येन, किम् उपासया च? ब्राह्मणाः ऊचुः—स्वे राज्ये स्थित्वा विरोचनं पूजय। घोरपापात् विमुक्तः त्वं स्वर्गं मोक्षं च प्राप्स्यसि। एवं श्रुत्वा राजा तान् श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् प्रणम्य, स सूर्यस्य परमां पूजां कर्तुं प्रवृत्तः। प्रतिदिनं मन्त्रैः, हविः, लेपैः च स सूर्यं सम्यक् पूजयामास। विविधैः फलैः, नैवेद्यैः, अक्षतान्नैः, लाजैः, जपाफलैः, अर्कपत्रैः, करवीर-करञ्जपुष्पैः च स पूजनं अकरोत्। रक्तकुङ्कुमेन, सिन्दूरैः, वसन्तिकैः पुष्पैः, सुरभिभिः कदलीपत्रैः, रम्यैः फलैः च सदा स सूर्यं पूजयामास। स राजा सदा उडुम्बरद्रुमपात्रेण सूर्यायार्घ्यं ददौ, सवितृदृष्ट्या, मन्त्रिभिः पुरोहितैः सह। राज्ञ्यः अपि तत्र समन्तात् सूर्यायार्घ्यं ददुः, अन्तःपुरवासिभिः स्वपत्नीभिः रक्षकैः च सह। परिचारकगणैः अन्यैः च प्रतिदिनं सूर्यायार्घ्यं दत्तम्, उग्रैः क्रियाभिः, उत्तमैः स्तोत्रैः मन्त्रैः च। मूलमन्त्रैः अन्यैः च तं सूर्यं पूजयामासुः; तद्वद्दक्षिणाभिः सूर्यांगव्रतम् अपि समाहितचित्तैः अकरोत्। संवत्सरस्य यथा यथा समाप्तिः अभवत्, तदा तस्य राज्ञः व्याधिः अपगच्छत्। घोररोगे शमिते, स राजा च सर्वं जगत् च सुखम् अविन्दन्। सः शिष्टाचार्यया प्रभाते पूजाव्रतं कारयामास। तथैव जपाफलानि सुरभिकदलीफलानि च—राज्ञ्यः बाणैः प्राप्नुवन्, अर्कपत्राणि पुष्पाणि च। एवं महत् पुण्यं कृत्वा, सः सर्वजनप्रियः अभवत्। जनाः अपि, हविषा उपोष्य, भास्करं पूजयामासुः। एवं सूर्यः त्रिभिः वर्गैः तैः पूजितः। तदा तुष्टः सूर्यः राजानं समीपं आगत्य, अनुकम्पया वचः उवाच—‘वरं वृणुष्व, यद् यच्छसि हृदि।’ राजा प्राह—‘यदि दातुम् इच्छसि, हे सर्वदर्शिन्, तत् मम प्रियतमं वरं देहि। तव सन्निधौ परं स्वर्गं अस्माकं भवतु।’ सूर्यः उवाच—‘ते मन्त्रिणः, द्विज, ते पुरोहिताः, स्वपत्नीभिः परिचारकैः सह, शुद्धाः, युवाः, मम रम्ये पुरि स्थास्यन्ति, व्याधिरहिताः, सर्वैः सुखैः युक्ताः, यावत् कल्पान्तम्। तत्र दिव्यतरुवनानि, कामरूपमन्दिराणि, सुभगाः स्त्रियः, परमसंगीतनृत्यैः सह। पञ्चसु सृष्टिचक्रेषु, मन्वन्तरारम्भे, त्वं राजा भविष्यसि; तवेमे पुरुषाः, पुरोहिताः च पूर्वे, विद्वांसः धनिनः च तव राज्यनिवासिनः, तत्र मत्तः वरं प्राप्य, दिव्यं सुखं लप्स्यन्ते।’ इति उक्त्वा, स विश्वचक्षुः सूर्यः तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः भद्रेश्वरराजा, सपुरजनः, दिवि प्रमोदं लेभे। तत्रापि, ये कीटकादयः उपभुक्ताः, तेषां सन्ततिभिः सह, दिव्यतरुषु स्वर्गे अद्भुतानि सुखानि भुञ्जते। एवं द्विजाः, राजानः, व्रतपराः ऋषयः, क्षत्रियादयः, सूर्येण शीघ्रं स्वर्गं प्रापुर्य। कश्चन धनम्, अन्यः पुत्रान् भार्याः च, अन्ये सुखं, स्वर्गं, आरोग्यं च सूर्यप्रसादात् प्राप्नुवन्। एष पुण्यराशिः, भगवन्—यः शुद्धः इमं पठति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, स च पृथिव्यां रुद्रवत् पूज्यते। स स्वर्गे सर्वसाक्षी, वरदाता, सूर्यप्रियः भवति; संयतः मानवः यः शृणोति, स इच्छितफलम् आप्नोति। स सूर्यसभायां सर्वपापात् तरति; शृण्वन् सदा वाग्मी, पुण्यवान्, धनाढ्यः च भवति। एष परमगुह्यतमः रहस्यम् सूर्येण प्रोक्तम्; स यमाय उक्तम्, पृथिव्यां व्यासेन कीर्तितम्। इति श्रीपद्मपुराणे सृष्टिखण्डे भद्रेश्वराख्यं एकोनाशीतितमं अध्यायं समाप्तम्। ततः वैषम्पायनः उवाच—‘भवतः कृपया भास्करस्य तेजः श्रुतम्; अधुना, द्विज, सूर्यादिग्रहाणां साधनं कथय।’ के ते सूर्यादिग्रहाः? कथं तुष्ट्यन्ते? कथं प्रसीदन्ति? यदा यत्र च समयः आगच्छति, तेषां दर्शनं शुभं वा अशुभं वा? व्यासः उवाच—‘ग्रहाः अन्ये च लोके पुण्यपापयोः भोक्तारः; शुभाशुभफलदाः, जगत्कर्मक्षयहेतवः। सूर्यः कालः मृत्युः इति लोके ग्रहेषु च विज्ञेयः; तस्य उग्रसौम्ययोगेन संयमप्रसादयोः अधिपः।’ ‘ग्रहप्रभावात् अहं तुष्टिसाधनं वक्ष्यामि—यः उदुम्बरपलाशप्ररोहैः हव्यं ददाति, मन्त्रेण “आकृष्णेन”, शान्त्यङ्कुरेण सह, सः घृतैः हविर्दद्यात् इच्छितफलसिद्धये। सर्वरोगशान्तये, बन्धमोचनाय च, शतेन शतेन होमं कुर्यात्। रविवासरे तीक्ष्णाजाविकण्ठं दद्यात्, ब्राह्मणान् च यथाशक्ति सुस्वादुभोज्यैः पक्वापक्वैः भोजयेत्।’ एवं सूर्यपूजनस्य, ग्रहशान्तेः, पुण्यस्य च माहात्म्यं व्यासेन संप्रोक्तम्।