एषा सप्तमीव्रतायाः परमा जपविधिः श्रुत्या निर्दिष्टा, या विजयं ददाति। करवीरकञ्जपुष्पैः रक्तकुङ्कुमसदृशैः पूजनं कर्तव्यम्। ततोऽनन्तरं, विशेषतः अष्टम्यां, उपवासविमोचनं विधेयम्; अष्टम्यां एव, न नवम्यां, विमोचनं कर्तव्यम्। यः नवम्यां उपवासं भिन्द्यात्, स तस्य व्रतस्य फलं न प्राप्नोति; अपराह्णे एव विमोचनं कर्तव्यम्, तिक्तकट्वम्लादिभोजनं परिहर्तव्यम्। शालीनां चूर्णादिकं यत्नेन शुद्धीकर्तव्यम्, तृणबीजादिकं च अपाकर्तव्यम्; मुद्गमाषतिलसर्पिषां त्यागः कारनीयः। भक्त्या ब्राह्मणान् शक्तितः क्षीराद्यन्नपानशाकादिना, मांसवर्जितेन, तर्पयेत्। ब्राह्मणाय दानं यथाशक्ति सम्यग्विभज्य दातव्यम्। यः सप्तमीव्रतं कर्ता, स अनन्तफलदं व्रतं सम्प्राप्नोति। एतद्व्रतं सर्वपापविनाशनं, धनपुत्रवृद्धिकरं च; मासे मासे, द्विजश्रेष्ठ, आदित्यतुष्ट्यर्थं यः व्रतं करोति—स भक्त्या उपवासविमोचनं कृत्वा सूर्यलोके गच्छति, कोटियुगपर्यन्तं स्वर्गे वसति, ततः परमां गतिम् आप्नोति। एष रहस्यश्रुतिः प्राचीनकाले शम्भुना प्रोक्ता; शृण्वन्, नित्यं व्रतं पालयन्, अथवा अन्यान् शिक्षयन्, समं फलं प्राप्नोति। ततः वैषम्पायनः उवाच—भगवन्, तव प्रसादेन एतद् विशुद्धव्रतम् श्रुतम्। अधुना ब्रध्नप्रियं अन्यद्व्रतं श्रोतुमिच्छामि। तदा व्यासः उवाच—कैलासशिखरे रम्ये, यत्र महेश्वरः सुखेन स्थितः, तत्र स्कन्दः शिरसा भूमौ प्रणम्य एवं वचः प्रोवाच। "भगवन्, त्वत्तः आर्काङ्गविधिं विस्तारतः श्रुतवानस्मि। वारादिदिनानां पालनात् किम् फलम् स्यात्, तन्मम वक्तुम् अर्हसि।" ईश्वरः उवाच—"आदित्यवारे व्रती रक्तपुष्पैः अर्घ्यं दद्यात्; रात्रौ केवलं हविष्यन्नं भुञ्जानः स्वर्गात् न पतति। सप्तम्यां विशेषतः आदित्यवारे सदाचार्युक्तानि कर्माणि कृत्वा, परं भगवान् गणैः सह तुष्टः भवति। तिथिं दिनं च पालयन्, वीर्यपदवीं लभते, यावत् गाणपत्यवीरः आकाशे स्थितः। आदित्यव्रतं सर्वकामफलदं, पुण्यं, संपद्वर्धनं, रोगनाशनं, स्वर्गमोक्षप्रदं, शुभदं च। यदा सप्तमी आदित्यवारे पतति, तदा तस्मिन्नेव दिने कृतं सर्वं व्रतपूजनादिकं अक्षय्यं भवति। शुद्धे आदित्यवारे, ग्रहपतिं पूजयेत्; मुखेन श्वासं निष्क्राम्य, तं मण्डले स्थापयेत्। द्विभुजं रक्तपद्मोपविष्टं, शोभनग्रीवमलक्तकवस्त्रयुतं, सर्वाभरणरक्तं, द्वाभ्यां पुष्पधरं, पूजयित्वा, तानि पुष्पाणि ईशानकोणे क्षिपेत्। 'आदित्यं ध्यायामि, भास्करं मनसि चिन्तयामि; भानुः प्रचोदयात्' इति संकल्प्य। ततः आचार्योपदिष्टविधिना लेपं कृत्वा, ततो धूपं, ततो दीपं दद्यात्। दीपानन्तरं नैवेद्यं, ततोऽम्भः समर्पयेत्; ततः जपं, स्तुतिं, मुद्रां, नमः क्रियाम् अपि। मुद्रायाः प्रथमं अञ्जलिः, द्वितीयं धेनुकाख्या; एवं यः अर्कं पूजयति, स सूर्यसायुज्यं प्राप्नोति। मया ब्राह्मणवधदोषरूपं भीषणं पापं, हस्तलग्नकपालं, वाराणस्यां सूर्यप्रसादात् विमुक्तः। त्रिषु लोकेषु सूर्याद् अधिको देवो नास्ति; तस्य प्रसादेन एव गुरुपातकात् विमुक्तः।" तच्छ्रुत्वा स्कन्दः विस्मितः प्राञ्जलिः उवाच—"नाथ, त्वत्तः अन्यः कश्चन देवो अस्ति वा? कथं ब्रह्महत्यापापं तव स्यात्? त्वं ज्ञानेश्वरः, योगी, लोकभोक्ता, अक्षयः, अव्ययी च; त्वमेव देवगुरुः, महेश्वरः, सर्वव्यात्तस्वरूपः। त्वं सर्वज्ञः, वरदः, सर्वजीवानां नित्यनाथः; प्रभो, कथं त्वया पापं कृतं, विशेषतः क्रोधः?" शिवः उवाच—"लोककल्याणार्थं, सर्वयुगेषु, वयं ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः पृथक् पृथक् कर्माणि कुर्मः, पुत्र। न अस्माकं बन्धो न मोक्षः, न कर्तव्यं न अकर्तव्यं; तथापि लोकसंरक्षणाय विधिपूर्वकं कर्म कुर्मः। सर्वं परं, विघ्नहरं, सर्वरोगशान्तिकरं, सर्वकामफलप्रदं च। स एव कालभेदैः नानाभूतः, निर्दोषः; मासे मासे स एव द्वादश रूपेण विराजते। मार्गशीर्षे मित्रः, पौषे विष्णुः, माघे वरुणः, फाल्गुने सूर्यः; चैत्रे भानुः, वैशाखे तापना, ज्येष्ठे इन्द्रः, आषाढे रविः। श्रावणे गभस्तिः, भाद्रपदे यमः, आश्वयुजे हिरण्यरेता, कार्तिके दिवाकरः। एवं द्वादशादित्याः मासे मासे, विशालरूपाः, महातेजस्विनः, कालान्ताग्निसमप्रभाः। एतद् यः नित्यं पठति, तस्य पापं नास्ति, रोगः नास्ति, दरिद्रता नास्ति, न कदापि निन्दा। स अक्षय्यं स्वर्गं, सुखं, ऐश्वर्यं, कीर्तिं च क्रमशः लभते। परमं मन्त्रं प्रवक्ष्यामि, यः सर्वानन्ददायकः। 'ॐ सहस्रबाहवे आदित्याय नमः नमः; पद्महस्ताय वरुणाय नमः नमः। तमोनाशाय दिव्यसूर्याय नमः नमः; सहस्रजिह्वाय भानवे नमः नमः। त्वं ब्रह्मा, त्वं विष्णुः, त्वं रुद्रः; नमः नमः। त्वं सर्वेषु अग्निः, त्वं वायुः; नमः नमः।' इति।