शृणु, धर्मप्रियः ब्राह्मण, पुण्यकथाम् एकस्मिन प्रवाहे। अष्टषष्टिसहस्राणां दानफलम् अष्टषष्टिः, किन्तु विष्णुपद्या एकलक्षं, उत्तरायणे तु अनन्तकोटिसंख्या फलम् इति। विष्णुपद्याम् कृतं दानम् अव्ययम् उच्यते; अहं दातारम् सर्वेषु जन्मेषु सर्वदा उपस्थितम् इति घोषयामि। शीतकाले कर्पासं वस्त्रं वा दत्त्वा, शरीरदुःखम् न जायते; तराजूः शय्या वा दत्त्वा, तयोः अव्ययम् फलम् भवति। योऽपि सर्वोपस्करयुक्तां शय्यां, द्वेषरहितः, श्रेष्ठब्राह्मणाय ददाति, स राजा भवति। तथा, नदीतीरे प्रभाते अग्निं जलं वा दत्त्वा, तैलं ताम्बूलं मूलं च दत्त्वा, ईश्वरत्वं प्राप्नोति; सत्यब्राह्मणं प्रणम्य, शुक्लपक्षे पञ्चदशे माघे अक्षयधनम् लभते। तिलैः जलं च पितृभ्यः तुष्ट्वा, स्वर्गे अक्षयत्वं लभते; शुभलक्षणयुक्तां गायं, सुवर्णश्रृङ्गां रत्नमणिमयीं च दत्त्वा, रजतपादां, चरायां भूमिं, कांस्यदुग्धपात्रं च दत्त्वा, श्रेष्ठब्राह्मणाय गायं दत्त्वा, राजा सर्वेषां अधिपः भवति। अन्नं भूषणानि च दत्त्वा, राजा राज्येश्वरः धनाधिपः च भवति; यः तिलगायं सर्वोपस्करयुक्तां ददाति, स सप्तजन्मार्जितपापात् विमुक्तः, स्वर्गे अक्षयत्वं लभते; ब्राह्मणाय अन्नं दत्त्वा, अक्षयस्वर्गसुखम् उपभुङ्क्ते। धान्यं वस्त्रं दासान् गृहसामग्रीं च श्रेष्ठब्राह्मणाय दत्त्वा, लक्ष्मीः तं न त्यजति। यद् यद् दानम् दीयते, अल्पं वा बहु वा, तद् परत्र अपि अक्षयम्, युगादौ अपि। देवतार्चनं स्तोत्रपाठः धर्मश्रवणं वा, सर्वपापान् शुद्धयति, स्वर्गे च पूज्यः भवति। माघस्य तृतीयः शुक्लपक्षः मन्वन्तरः स्मृतः; तत्र कृतं दानम् अक्षयम् उच्यते। धनं भोगः राज्यं स्वर्गः च युगपर्यन्तम्; तस्मात् सत्पुरुषपूजनं दानैः मृत्युपर्यन्तम् अनन्तफलम् ददाति। माघे मन्वन्तरः सप्तमी शुक्ला, सा शुभतमा तिथिः शास्त्रैः रक्षितम्। माघस्य शुक्लसप्तम्यां, सूर्यकोटिसमप्रभायाम्, यः उपवासनं करोति, स पुण्यं लभते, मोक्षं च—नास्ति संशयः। माघस्य शुक्लसप्तमी सूर्यग्रहणसमानः; तत्र प्रभाते स्नानं महाफलम् ददाति। यद् पापं सप्तजन्मान्यत्र कृतम्, सूर्यसप्तमी सा रोगदुःखं नाशयतु। सप्तमी सर्वभूतजननी, सप्तसप्तचक्रे; हे देवी, सप्तमी दिवसे उदिता, सूर्यवृत्ते त्वां नमामि। अर्कपत्राणि, यवः, पुष्पाणि, गन्धफलानि, तण्डुलः च, तानि पत्रेषु वा ताम्रपात्रे वा योज्यानि। यः स्रक् कुम्कुमेन उपवीतं च शोभनं ददाति, सर्वपापानि नश्यन्ति, सप्तजन्मार्जितानि अपि। नरकाः, रोगाः, पापानि दुःखदायकानि क्लिश्यन्ति; तत्र हविष्यं, शुद्धं सूर्यतप्तं तण्डुलं भोज्यं दद्यात्। शिलया खरितं आर्द्रं शुण्ठी, शाकानि, कोरदूषकपत्राणि, अज्या वा कदलीभुक्ताया अज्या वा त्याज्याः। केशः कीटाः च तथा, उष्णजलस्नानं च वर्जयेत्; लघुबीजयुक्तं भोजनं सूर्यव्रते त्याज्यम्। व्रतधारी धर्मविचारं विना किमपि न कुर्यात्; सूर्यव्रतं महाफलम्, प्राचीनशास्त्रैः प्रशस्तम्। सहस्रकोटिवर्षाणि, शतकोटिवर्षाणि च, स्वर्गे सूर्यसमानं भोगं लभते, दिव्यलोके नित्यं। यदा स्वर्गसंपत्तिः क्षीणा, राजा पृथिव्यां महाधनवान् जन्मं प्राप्नोति; पूर्वव्रतबलात्, मर्त्यलोके अपि सूर्यव्रतं आचरति। एवं सः स्वयं स्वर्गे नित्यसुखम्, जन्मे आरोग्यं, ऐश्वर्यं च सूर्यकृपया प्राप्नोति। माघस्य शुक्लसप्तमी रविवारे यदा पतति, सा ‘महाजय’ इति प्रसिद्धा; अन्यत्र ‘जय’ इति ज्ञायते। ‘जय’ पुण्यं शतकोटिगुणम्, ‘महाजय’ अनन्तम्; एकेन अपि व्रतेन, जन्मबंधनात् विमुक्तिः। सूर्यभक्त्या, नराधिपः क्रमशः अश्वरत्नं, सुवर्णं, रक्तवस्त्रं, धान्यं च ददाति, स्वर्गं प्राप्नोति। एषां भेदान् वक्ष्यामि; शृणु, ब्राह्मण! यथार्थम्—यः सुसज्जितम् अश्वम् उत्तमस्रजः भूषणैः ददाति, सप्तसागरपरिवृतां भूमिं शत्रुविहीनां च दत्त्वा, मर्त्यजन्मे अपि एकेन दानेन सर्वाधिपत्यं लभते। अश्वाभावे, वृषभेन वा पत्रैः भूषितः अश्वः वा, सुवर्णं वा द्विसुवर्णं वा दानम्, तद् विद्वद्भिः विहितम्। रत्नसंपत्तिर्महती, सर्वसुवर्णमयं वा, केवलं सुवर्णं दत्त्वा, स्वर्गे धनाधिपत्यं लभते। यः रक्तवस्त्रं धान्यं यथाशक्ति ददाति, सः स्वर्गभूम्योः अधिपत्यं प्राप्नोति; ऐश्वर्यं तं न त्यजति। सः आरोग्यवान्, प्रसन्नचित्तः, शत्रुजयः, शक्तिमान् च भवति; यावत् सूर्यः प्रकाशते, तावत् पूज्यतमः। माघादौ सप्तमी वा, मायायां द्वादशी वा व्रतं कर्तव्यम्; इच्छितफलम् लब्ध्वा, सः देवैः पूज्यते। सूर्यसप्तमीव्रतम् यथावत् कृत्वा, बुद्धिमान् पापात् विमुक्तः, इच्छितार्थम् लभते, अन्ते मोक्षं प्राप्नोति। अधुनैव व्रतलक्षणं मासानुसारं च वक्ष्यामि; तस्य व्रतस्य प्रसादेन, स्वर्गे देवैः पूज्यते।