ये पुरुषाः, सूर्यं पश्यन्ति चेत्, महान् अपि लघ्वपि पापैः परिवृताः सन्तः, तैः पापैः अपि महद् दोषः शुद्ध्यति। केवलं तं पूजयित्वा, सर्वरोगेभ्यः विमुक्तिः लभ्यते; तत्र नान्ध्यं, न दरिद्रता, न दुःखं, न शोकस्य कारणं विद्यते। यत्र विरोचनं पूजयन्ति, तत्रैव इह लोके परत्र च लाभः प्राप्यते; हरि-हराद्याः देवाः अपि, ये मनुष्या इह न दृश्यन्ति, तान् न पश्यन्ति। सः ध्यानोपासनया प्राप्तः, दृश्यते च; देवाः उचुः—"तस्य प्रसादार्थं पूजनं नमस्कारः भवतु।" हे ब्रह्मन्, तस्य दर्शनं एव प्रलयाग्नेः तुल्यं; पृथिव्यां मृताः अपि सर्वभूताः, तस्य तेजसा, समुद्रादयः विनश्यन्ति; वयं तं न सहन शक्नुमः, अन्ये भूताः कथं सहिष्यन्ति? तस्मात्, तव कृपया, सूर्यवत् तं पूजयामः; भक्त्या पूजनस्य उपायः निर्दिष्टः भवतु। देववचनं श्रुत्वा, सः व्योमेशं प्रति जगाम; गत्वा, सर्वलोकहिताय तं स्तोतुं आरब्धवान्। "त्वं दिव्यता, सर्वलोकानां नेत्रम्, रोगरहितः; ब्रह्मस्वरूपं धारयन्, प्रलयाग्नेः तुल्यं, दुरदर्शनः। सर्वदेवेषु, वायोः मित्ररूपेण, सदा शरीरे स्थितः; तवात् एव अन्नपाकः, जीवितस्य पोषणं निश्चयेन। हे देव, त्वमेव लोकस्य स्वामी, उत्पत्तिः च प्रलयः च; त्वया विना सर्वभूतानां एकः अपि दिनः न अस्ति। सर्वलोकस्य स्वामी, रक्षकः, पिता च; तव कृपया चराचरं विश्वं ध्रियते। हे पुण्यश्लोक, देवेषु वा अन्यत्र वा, त्वया तुल्यः न अस्ति; तव सत्त्वं सर्वत्र, त्वया एव जगत् धृतम्। रूपस्य, गन्धस्य, स्वादस्य च अधिपः त्वम्; स्वादुता तव कारणात्; तस्मात्, सूर्यः सर्वस्य कारणम्। तीर्थानां, पुण्यस्थलानां, यज्ञानां च, त्वमेव प्रधानकारणम्, साक्षी, गुणनिधिः। सर्वज्ञः, सर्वकर्ता, संहारकर्ता, रक्षकः, सदा उत्सुकः; अन्धकारस्य मलनाशकः, दरिद्रता-दुःखनाशकः। मृत्युः च इह च, परममित्रः सर्वज्ञः सर्वदर्शी; त्वया विना, सर्वभूतानां हितं कर्तुम् अन्यः न अस्ति।" सूर्यः उवाच—"हे पितामह, हे महाबुद्धे, हे विश्वेश, सर्वोत्पत्ते, शीघ्रं तव परमं अभिलाषं कथय; तव निर्णयं अहं करिष्यामि।" ब्रह्मा उवाच—"तव किरणाः अत्यन्तं तीक्ष्णाः, लोकानां असह्याः; हे देवाधिप, पूर्ववत् तान् सौम्यं कुरु।" सूर्यः उवाच—"मम किरणाः, असंख्याता कोट्यः, उत्तमाः, लोकानां नाशाय; तत्र लाभः न अस्ति—हे प्रभो, तान् तव शक्त्या निवारय।" ततः सूर्यस्य आज्ञया च ब्रह्मणः प्रेरणया, विश्वकर्मा शीघ्रं आह्वयितः, वज्रचक्रं निर्मितवान्। सः सूर्यस्य प्रलयाग्निसदृशं दीप्तं किरणं छित्वा, तैः किरणैः विष्णोः सुदर्शनचक्रं निर्मितम्। यमस्य दण्डः, पशुपतेः त्रिशूलः, कालस्य उत्तमखड्गः, गुरोः प्रियशक्ति—चण्डिकायाः परमास्त्रं, लघुत्रिशूलं च—एतानि सर्वाणि विश्वकर्मा ब्रह्मणः आज्ञया शीघ्रं निर्मितवान्। सहस्रं किरणाः अवशिष्टाः, शेषाः निगृहीताः; अजस्य विधिना, सूर्यः पुनः कश्यपात् उत्पन्नः। अदितेः गर्भात् जातः, आदित्यः नाम्ना प्रसिद्धः; सः सृष्ट्यन्ते मेरुशिखरं परिक्रामन् विचरति। पृथिव्यः उपरि, अहनि-निशायाम्, लक्षयोजनेषु, चन्द्रादि ग्रहाः नियतं गच्छन्ति। सूर्यः द्वादशमासान्, स्वस्वरूपेण, चरति; तस्य संक्रमणं सर्वैः ज्ञायते। अधुनाऽहं, हे मुने, तेषु राशिषु सर्वभूतानां फलं कथयामि—धनुषि, मिथुने, मीनराशौ, कन्यायां, पुण्यं षड्युत्सष्टिः। वृषे, वृश्चिके, कुम्भे, सिंहे, तद् विष्णुपदीति कथ्यते; तत्र दानं, देवपूजा, अविनश्वरं विद्यते। षड्युत्सष्टिसहस्राणि, फलं षड्युत्सष्टिः; विष्णुपदौ, शतसहस्रं, उत्तरायणे, अनन्तकोटिः। विष्णुपदौ दत्तं दानं अविनश्वरं; दातुः सर्वेषु जन्मेषु, सदा स्थितिः मया कथ्यते। शीतकाले, कर्पासं वा वस्त्रं दत्वा, शरीरे दुःखं न भवति; तुला वा शय्या दत्वा, अविनश्वरं फलं। यः शय्यां सर्वसामग्रीयुक्तां, निःस्पृहः, श्रेष्ठब्राह्मणाय ददाति, सः राज्यम् प्राप्नोति। तथा, नदीतीरे प्रातः अग्निं जलं च दत्वा, तैलं, ताम्बूलं, मूलं च दत्वा, स्वामी भवति; सत्यब्राह्मणं नमस्कृत्य, शुक्लपक्षे पञ्चदश्यां माघे, अक्षयधनं लभते। तिलजलैः पितृन् तुष्ट्वा, स्वर्गे अक्षयो भवति; शुभलक्षणायुक्तां गौः, सुवर्णशृङ्गां, रत्नदीप्तां च दत्वा, रजतपादां, गोष्ठं, कांस्यपात्रं च दत्वा, श्रेष्ठब्राह्मणाय ददाति, राजा सर्वेशः भवति। अन्नं, भूषणं च दत्वा, राजा स्वराज्यं, धनाधिपत्यं लभते; यः तिलगौः सर्वसामग्रीयुक्तां ददाति, सप्तजन्मपापात् विमुक्तः, स्वर्गे अक्षयः भवति; ब्राह्मणाय अन्नं दत्वा, स्वर्गे अक्षयम् अश्नुते। धान्यं, वस्त्रं, सेवकं, गृहोपकरणं च श्रेष्ठब्राह्मणाय ददाति, लक्ष्मीः तं न त्यजति।