सर्वेषु गृहेषु प्रवर्तमाना, भक्ष्याभक्ष्योपजीविनः, पशुजातिषु पृष्त्यजन्मनः, पृथिव्याम् उत्पद्यन्ते। तत्र श्वा, हस्तेन गृहीतः, म्लेच्छेषु विशेषतः वराहेषु च, क्षत्रियेषु च, खादनरुचिर् दृश्यते। आहारास्वादनेन प्रमुदिताः, मलिनेषु निन्द्येषु च वस्तुषु, पर्वतोपकाष्ठसञ्चये च प्रवृत्ताः। ते सर्वदा म्लेच्छा विज्ञेयाः, क्षत्रियभीताः, धर्मनष्टेषु लोकेषु, शौचाभावे च नित्ये तिष्ठन्ति। ततः कुलीनकुलेषु म्लेच्छाः चौर्ये प्रवर्तन्ते; संसर्गेण, सम्बन्धेन, सहभोजनाच्चान्ये अपि तादृशा भवन्ति। तेषां स्त्रीभिः सह संसर्गात् तद्रूपत्वं प्राप्नुवन्ति; तदा सर्वे जनाः दुःखरोगपीडिताः भवन्ति। क्षुधया चान्नेन च मोहिताः, राजभिः नित्यदुःखिता; तत्र मर्त्याः मिथ्याभिनिविष्टाः, सर्वशौचविवर्जिताः च। तत्र पुराणागमसमूहाः न जनैः श्रूयन्ते; पापिनः सुरामांसप्रियाः, सर्वं खादन्तः, अतीव क्रूराः च। सर्वदा क्रूरकर्मणि प्रवृत्ताः, मायायाम् आसक्ताः; पुत्रपितृमातृगुरून् न पोषयन्ति। दासाः धर्मिष्ठं स्वामिनं न सेवन्ते; काश्चन स्त्रियः स्वं पतिं, श्वश्र्वं, स्वां मातरं वा न पूजयन्ति। तत्र जनाः सततं क्लेशं सहन्ते, गृहकुलेषु कलहः जायते; राजानः म्लेच्छा मद्यपाः, मन्त्रिणः पुरोहिताश्च तादृशाः। तेषां बलं जनैः, मत्स्य-मांसैः, अमांसभक्षकैः च लभ्यते; नायकाः पाषण्डिनः, गुणलाभ एव मुख्यः। पृथिवी धनाढ्यैः, मन्दमत्कोकिलैः, तादृशैः च पूर्यते; सर्वत्र मूढप्रेमिणः दृश्यन्ते, वने नगरे च। जनाः सर्वं खादन्ति, योग्यायोग्यं, मत्स्य-मांसं च; वने द्विजातयः अपि अन्यत् अभक्ष्यं भुञ्जते। ये तु भक्तपशुहन्तारः, ते अनावर्त्यां गतिं यान्ति; पापिनः तैः पितरः पतन्ति, ये पूर्वं देवतुल्याः आसन्। ये पिशाचाः, राक्षसाः, मृत्यकाः, गुह्यकाः च, ते अवमानासक्ताः, न देवाः न मानुषाः च। सञ्जयः उवाच—कथं तु ज्ञानी जनः लक्षणानि मर्त्येषु वेद? भगवन्, मम संशयं सम्यक् निवारय। व्यासः उवाच—पूर्वपापप्रभावात् असुराः, राक्षसाः, प्रेताश्च, द्विजातिषु अन्येषु च जाताः, स्वभावं न त्यजन्ति। ये असुराः मर्त्येषु जाताः, ते सदा विवादे प्रवृत्ताः; मायाविनः, विचरन्तः, क्रूराश्च, ते भूमौ राक्षसत्वेन विज्ञेयाः। ते जनान् विघ्नदानेन, भूमौ च देवपूजनेन, दारुण्येन धनं प्राप्य, दीर्घकालं राज्यम् उपभुञ्जते। वीर्यादिभिः जयमपि पुण्यं च प्राप्य, पापक्षये पुनः प्रयान्ति; एवं भूमौ, दिवि, नागलोके, यमालये च। तपसा दिव्यत्वं दिवि लभ्यते; वासुदेवस्य पूजनात्, प्रह्लादः देवैः पूजितः। एवम् अन्धकासुरः हरं स्तुत्वा तस्य गणोऽभूत्; भृङ्गी च महाबलः तस्य गणाध्यक्षत्वं प्राप। एते चान्ये च बहवः—बलिः इन्द्रत्वं प्राप्स्यति—सर्वदा परमां गतिं लभन्ते, अत्र च परत्र च। केचित् असुरकुले जाताः, भूमौ देवेषु श्रेष्ठाः; ते शतशः सहस्रशश्च पितॄन् पूजयन्ति। एकः पण्डितः धर्मात्मा पुत्रः कुलं रक्षति; एकः वैष्णवः पुत्रः दशकोटिकुलं उद्धरेत्। एकः संयमी धर्मिष्ठः, द्विजदेवतापूजनरतः, कलौ धर्मस्य अन्ते, नगरे ग्रामे वा, स्थितः। स धर्मात्मा एकः जनः नगरं ग्रामं जनपदं कुलं च रक्षति; पुरा विज्ञातृमेदुरा नाम महान् ब्राह्मणनगरम् आसीत्। तत्र सर्वे द्विजातयः सदा संध्योपासने, वेदपारायणे, स्थिरचित्ताः, देवातिथिब्राह्मणपूजायाम् आसक्ताः। यज्ञव्रतहोमेषु प्रवृत्ताः, षट्कर्मनिष्ठाः, महाक्लेशेऽपि पापे मनः न स्थापयन्ति। धृतिमन्तः नित्यं सनातनव्रतयज्ञं कुर्वन्ति; कदाचित् दैवयोगात् गृहस्थः अपि पण्डितः भवति। तत्र ब्राह्मणश्रेष्ठः, मन्त्रकुशलः, राज्याय होमं कृत्वा, तस्मिन् काले तीव्रशकृद्रोगेण पीडितः। स विनिर्गत्य, दासीं रक्षणाय स्थापयामास; तस्या अवधानाभावात् श्वा घृतं अलिलिहत्। सा भीता स्वमूत्रेण पात्रं पूरयित्वा, ब्राह्मणस्य अज्ञानात्, सः शीघ्रं तद् वह्नौ आजुहाव। तदा तस्मिन् क्षणे वह्नौ अद्भुतं दृष्टम्—शुद्धं सुवर्णपिण्डं, जाम्बूनददीप्तिसमप्रभम्। ब्राह्मणः हृष्टः तद् गृहित्वा पापं चकार; विस्मितः दासीं पप्रच्छ—"कथं इदं जातम्?" इति। सा प्रमुदिता यथावृत्तं न्यवेदयत्; ततः प्रायशः समये तस्य तदेव पुनः पुनः जातम्। ततः तस्य गृहे अद्भुतं वैभवं अभवत्, जनानां च विस्मयकारणम्; ततः सर्वे तस्मिन्नगरे अन्योन्यं श्रुत्वा तद्वृत्तान्तं अवगच्छन्। तदाचरणं श्रुत्वा, दुष्टाः लोभेन प्रेरिताः, तदाचरणे प्रवृत्ताः; अतिलोभात्, महानपि, अन्ते पङ्के प्रविवेश। पङ्कात्, भीत्या मोहाच्च, तेषां बुद्धिः नश्यति; ततः तं नगरं पापराशिना दग्धम् अभवत्।