श्रीकृष्णः सत्यम्भामायाः संवादे महत्त्वं शालग्रामस्य कथयति। शालग्रामशिलायाः पूजनं यत् सर्वपापानि शीघ्रं दहति, तत्र यत्र शालग्रामोत्थः देवः तत्रैव द्वारावत्याः प्रभुः सन्निहितः। यत्र तयोः संयुक्तिः भवति, तत्र निर्विकल्पं मोक्षः लभ्यते—ब्रह्मचारिणः, गृहीणः, वानप्रस्थः, यतयः अपि तत्र मोक्षं प्राप्नुवन्ति। विष्णवे नैवेद्यं यत् समर्प्यते, तत् अवश्यं भोक्तव्यं—त्रसनीयता नास्ति; शालग्रामपूजायाम् न मन्त्राः, न जपः, न ध्यानं आवश्यकम्। न स्तोत्रं, न विधिः—शालग्रामपूजायाम्—किन्तु शालग्रामशिलायाः पुरतः श्रद्धया स्वस्तिकं कर्तव्यम्। विशेषतः कार्तिकमासे, एषा पूजा सप्तमपुत्रपर्यन्तं शुद्धिं ददाति; केशवस्य पुरतः यः लघुं मण्डलं अपि करोति, सः मृत्तिका, धातु, अन्येन वस्तुना यदि कुर्यात्, तदा सः कोटिकल्पपर्यन्तं स्वर्गे वासं प्राप्नोति। यः पूर्णवर्षं अग्निहोत्रं पूजयति, कार्तिके स्वस्तिकं सह कृत्वा, तस्य संशयः नास्ति। यदि निषिद्धसंयोगः वा निषिद्धभोजनं वा कृतं, तदा हरिस्थले मण्डलस्य कृत्या तद् पापं नश्यति। या स्त्री प्रतिदिनं केशवस्य पुरतः मण्डलं करोति, सा सप्तजन्मानि पतिसंयोगं न विहीनं भवति। एवं पद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे कार्तिकमाहात्म्ये श्रीकृष्ण-सत्यम्भामासंवादे शालग्राममाहात्म्यं नाम विंशतितमं अध्यायः समाप्तः। ततः ईश्वरः कथयति—यः धात्रीवृक्षस्य छायायाम् आश्रयणं कृत्वा गुप्तं पिण्डं समर्पयति, माधवकृपया तस्य पितरः मोक्षं यान्ति। हे पुत्र, यः पुरुषः धात्रीफलं शिरसि, हस्ते, मुखे, वा शरीरस्थले धारयति, धात्रीफलेन भूषितः, सः धात्रीफलनिर्मितं अन्नं यः भक्षयति, सः नारायणत्वं प्राप्नोति। विश्वे यः वैष्णवः धात्रीफलं धारयति, सः देवेषु प्रियः भवति—मानुषेषु किं वक्तव्यम्—यः तुलसीमालां वा विशेषतः धात्रीमालां न परित्यजति। यावत्कालं पुरुषः धात्रीमालां ग्रीवायां धारयति, तावत् केशवः तस्य शरीरे वसति। धात्रीफलम्, तुलसीभूमिः, द्वारकायाः उत्पन्नं यत्—यस्य गृहे एषा त्रयं अस्ति, तस्य जीवनं सफलं भवति। यावत् कालं पुरुषः कलियुगे धात्रीमालां धारयति, तावत् सहस्रयुगपर्यन्तं वैकुण्ठे वसति। यः धात्रीतुलसीमालयुग्मं ग्रीवायां धारयति, सः दशलक्षकल्पं स्वर्गे वसति। यः संयत इन्द्रियः शालग्रामशिलां भक्त्या पूजयति, पुष्पं अश्वमेधयज्ञसमर्पणवत् समर्पयति, विष्णुः देवेषु अग्रगण्यः, तथा तुलसी पुष्पेषु। यः गरुडध्वजं नित्यं तुलसीया पूजयति, सः जन्मजरारोगदुःखात् विमुक्तः मोक्षं प्राप्नोति; विशेषतः कार्तिके तुलसीमालया विष्णुं यः पूजयति। शौरिः यः अक्षरसूत्रमालां सन्दल, कर्पूर, अगुरु, कुङ्कुमेन शुद्धं करोति, केशवाय प्रियं। केतकीपुष्पं दीपदानं च केशवाय नित्यं प्रियं; यः केतकीपुष्पं कार्तिके कलियुगे ददाति, दीपदानं शतपरिवारं रक्षति। पद्मं, तुलसी, केतकी, मुनिपुष्पं, विशेषतः पञ्चमे दिवसे कार्तिके दीपदानं, यः केतकीमालया पुष्पमण्डपं कार्तिके रचयति, तस्य स्वर्गवासं केशवः स्थापयति। मधुसूदनः केतकीपुष्पपूजकस्य सहस्त्रवर्षपर्यन्तं अतीव प्रसन्नः भवति। यत्र केशवः वसति, तत्र गृहम् पुण्यं भवति—even damanaka flowers in spring. यः जनार्दनं अगस्त्यपुष्पैः पूजयति, तस्य नरकाग्निः दृष्टमात्रे नश्यति; तपः अपि यत् न शक्नोति, तत् हरिः प्रसन्नः ददाति। यः महासेनः मुनिपुष्पैः केशवम् पूजयति, सर्वपुष्पाणि परित्यज्य, तस्य फलं अश्वमेधयज्ञस्य तुल्यं भवति; यः जनार्दनाय मुनिनिर्मितमालां समर्पयति, सः इन्द्रः अपि तस्य पुण्यकर्माणि वर्णयति; दत्तगवां दशसहस्रस्य फलं गूहाय कथ्यते। मुनिपुष्पस्य एकं पुष्पं कार्तिके दत्त्वा, कौस्तुभमणिना वा वनमालया वा यथा हरिः तुष्टः भवति, तथा तुष्टः भवति। कार्तिके तुलसीपत्रं एकं अपि दत्त्वा हरिः तुष्टः भवति। सूतः कथयति—बालं दीनं भक्तं दृष्ट्वा, पुनः श्रीमद् महादेवः वृषध्वजः ईश्वरः गूहाय उवाच—कार्तिकदीपस्य महत्त्वं शृणु। पितरः पितृगणैः सदा परिवृताः इच्छन्ति—"अस्माकं वंशे पितृभक्तः पुत्रः भवेत्।" यः कार्तिके केशवाय दीपं समर्पयति, घृतदीपं वा तिलदीपं वा, तस्य सर्वयज्ञाः, तीर्थस्नानानि सम्पूर्णानि। यः केशवस्य पुरतः कार्तिके विशेषतः कृष्णपक्षे पञ्चदिनानि दीपं ददाति, तस्य अक्षयपुण्यम्। अन्यैः अपि एकादश्यां मूषकदत्तदीपः ज्वलति, तस्य पुण्यं अविनाशी भवति। एवं श्रीपद्मपुराणे कार्तिकमासे शालग्रामशिलायाः, तुलसीमालायाः, धात्रीफलस्य, पुष्पपूजनस्य, दीपदानस्य च महत्त्वं श्रीकृष्णः, ईश्वरः, सूतः च भक्तिभावेन वर्णयन्ति।