गणेशः तदा देवश्रेष्ठस्य वचः श्रुत्वा, ‘‘एवं भवतु, शीघ्रं ते विजयः स्यात्’’ इति प्रत्युवाच। ततः सर्वे देवगणाः हर्षपूर्णहृदयाः सुमनोहरगन्धद्रव्यैः, भूषणैः, दिव्यधूपैः, सुशुक्लवस्त्रैः, नन्दनवनसमुत्पन्नैः पुष्पैः, पारिजातादिभिः सुरप्रियैः पुष्पैः च गणेशं सम्यक् पूजयामासुः। तदा देवैः सत्कृतः गणाधिपः देवश्रेष्ठान् प्रति उवाच— ‘‘हे बुद्धिमन्तः, अद्भुतवीर्यं विष्णुं प्रति युष्माकं अभिलषितं साधयिष्यति; तं युष्माकं समीपं गच्छत।’’ ततः स्वस्वरथेषु आरूढाः देवगणाः अक्षयस्य हरिणः समीपं ययुः। पीताम्बरधरं हरिं प्रणम्य, हृष्टचित्ताः देवाः इत्युक्तवन्तः— ‘‘हरपुत्रं प्राप्त्वा गणाधिपं पूज्य च, वयं त्वां प्राप्ताः स्म, महात्मन् केशव।’’ तेषां वचनं श्रुत्वा, अक्षयः हरिः सत्यं प्रत्युवाच— ‘‘अहं दैत्यानां श्रेष्ठं हनिष्यामि।’’ नारायणस्य मुखात् प्रवहन्तं अमृतकल्पं वचनं श्रुत्वा, देवाः प्रमुदितमानसाः प्रियैः द्रव्यैः तं पूजयामासुः। विष्णुः पुनः इन्द्रमुख्यान् देवगणान् प्रति उवाच— ‘‘स्वबलानि संहृत्य, निर्भयाः, युद्धाय सज्जाः भवत। अहं तान् दुष्टान् दैत्यान् च तेषां सर्वं बलं विनाशयिष्यामि; यूयं स्वशस्त्राणि गृहीत्वा, दृढं स्थित्वा, न भीताः भवत।’’ माधवस्य वचनं श्रुत्वा, देवश्रेष्ठाः दिव्यायुधधारिणः विमानरथेषु आरूढाः निर्गताः। तेषां हर्षपूर्णानि वचनानि दैत्यदूतैः श्रुत्वानि, तैः तद्बलिनं हिरण्याक्षराजं निवेदितम्। तदाकर्ण्य, महाबलः स दैत्येशः कोपाविष्टः, मन्त्रिणः आहूय, क्रोधेन तान् प्रति वचनमुवाच— ‘‘इन्द्रादयः सर्वे देवाः, क्रूरचित्ताः, माधवस्य समीपं गत्वा, सर्वं शम्भवे निवेदितवन्तः। कथं वयं दैत्यबलस्य भीषणस्य जयः प्राप्स्यामः?’’ इति देवाः, गणेशं पूज्य, त्रिपुरारिं पप्रच्छुः। ‘‘तं देवम् पूज्य, यूयं असुरान् दानवान् च विजेष्यथ’’ इति गणेशेन प्रसन्नेन महद्भयानकं वरं दत्तम्— ‘‘अद्य यूयं सर्वान् असुरान् विजेष्यथ’’ इति; तेन देवाः प्रमुदिताः। ‘‘निहन्तुम् इच्छन्तः अस्मान्, ते हरये निवेदितवन्तः; हरिं स्पष्टं श्रुत्वा, रथिनः शस्त्रधराः—’’ इति दैत्यराजः उवाच। ‘‘अमृतत्वं प्राप्ताः देवाः भयाकुलाः युद्धाय सज्जाः; अत्र कः कः शक्तिं दर्शयेत्, येन सुरान् विजेष्यामः?’’ राजवचनं श्रुत्वा, तत्र कश्चन मधुरं प्रत्युवाच— ‘‘अहं हरिं विजेष्यामि, राजन्; मम साहायकं नियुक्तु। यदि नारायणो विजितः, देवाः सर्वे च अमराः नूनं भीताः स्युः; अतः नारायणः अस्माकं भाग्यं, स सर्वपुरीजयः।’’ तदा धुन्धुः सुन्दः, महाबलः कालकेयः, मधुसहायः च—एते राजानं प्रति ‘‘माधवम् विजेष्यामः’’ इति ऊचुः। एते चत्वारः दैत्यसेनायाः प्रमुखाः, कालमृत्युसमाः, सर्वशस्त्रविद्यायुक्ताः, स्थिरव्रताः। तत्र बलेन, ‘‘अहं तं च जिष्णुं च विजेष्यामि; मम प्रतिज्ञा दृढा, राजन्’’ इति उक्तम्। नामुचिः मुचिः च, वीर्येण गर्वितौ भ्रातरौ, ‘‘आवां बलिनौ नूनं विजेष्यावः’’ इति राजानं ऊचतुः। जम्भः अपि इन्द्रं देवश्रेष्ठांश्च प्रति ‘‘विजेष्यामि, न संशयः; दैत्याः निर्भयाः स्युः’’ इति उक्तवान्। त्रिपुरः अपि ‘‘विनायकं विजेष्यामि’’ इति उक्तवान्। तदा बलवान् सेनापतिः मयः, सुरनाशकः, ‘‘राक्षसैः सह कुबेरं, सर्वान् च हिरण्यकान् अहं विरोधयिष्यामि’’ इति उवाच। एवं तेषां मध्ये, महर्षिः नारदः तत्र आगतः। स गत्वा हिरण्याक्षं प्रति ‘‘अहं जिष्णोः दूतः, अत्र आगतः; यदि जीवितं इच्छसि, स्वेच्छया राज्यं त्यज। अथवा, अद्य मया सह युद्धं कुरु; अन्यथा, पातालं गच्छ’’ इति उक्तवान्। तदा दैत्यराजः कोपसम्भृतः नारदं प्रति ‘‘त्वं ब्राह्मणः, अवध्यः; मम पुरतः शीघ्रं गच्छ; तव साक्षात् देववधं, तेषां संहारं, विनाशं च पश्य’’ इति उवाच। ‘‘पश्य, ब्राह्मन्, क्षणेन हरिहरादीनां अन्तं भविष्यति’’ इति उक्त्वा, दैत्येशः सेनापतिं आदेशं दत्तवान्— ‘‘सर्वबलानि सज्जीकुरु, रथांश्च शीघ्रं आनय’’ इति। दैत्यराजस्य आदेशं श्रुत्वा, सेनापतिः शीघ्रं सैन्यानि आहूतवान्; भयाकुलाः सैन्यगणाः सहस्रकोटिशः, महाबलसंयुक्ताः, त्वरितं समागच्छन्। प्रत्येकस्य वीरस्य महावाहनानि आसन्—आश्चर्यरथाः, गजाः, उष्ट्राः, अश्वाः, गर्दभाः च। केचित् सिंहान्, व्याघ्रान्, तृणचर्मणः च आरूढाः, तदा बहुवाद्यघोषेण, सिंहनादेन च, निर्गताः। ते दिशः, समुद्रतीराणि, पर्वतान्, पृथिवीं च व्याप्य, सर्वलोकान् भयेन व्याप्तवन्तः, समुद्राः कम्पिताः। तदा देवैः प्रेरिताः दिव्यदुन्दुभयः, अन्यानि च वाद्यजातानि, वातघोषेण मेघनिनादेन च शब्दितानि, प्रजग्मुः। सर्वे लोकाः, त्रैलोक्यवासिनश्च, तं भीषणं तीव्रं घोरयुद्धं दृष्ट्वा, भयग्रस्ताः अभवन्; कामोऽपि आशा च नष्टे, व्योम च व्याप्तम्। युद्धे तु, लोहमुसलैः, पाशैः, शूलैः, खड्गैः, दण्डैः, परश्वधैः, तीक्ष्णैः घोरबाणैः च, परस्परं प्रहारं चक्रुः।