गङ्गायाः माहात्म्यं कथयन्, पुराणपुरुषः भक्तिभावेन एवमाह— यः जनः जाह्नव्यां स्नानं करोति, तस्य पानं तत्र, पितृभ्यः च तर्पणम् अपि यत्र क्रियते, तत्र महानपि पापसमूहः प्रतिदिनं विनश्यति। यथा अग्निना तन्तुश्च तृणं च तत्क्षणात् दह्यते, तथा गङ्गाजलेन स्पृष्टस्य मनुष्यस्य पापमपि तत्क्षणमेव दह्यते। गङ्गायां स्नानात् अक्षयस्वर्गलाभः, केशवप्राप्तिश्च सुलभा; पुण्येन कीर्तिः, ऐश्वर्यं, चिराय च परमं पदं लभ्यते। यः सम्यक् मन्त्रैः विधिना च गङ्गायां पितृभ्यः पिण्डदानं करोति, तस्य पुण्यस्य फलम् शृणुत। एकेनैव तर्पणेन स देवालये सहस्रवर्षाणि पूज्यते; तिलैः तु फलं द्विगुणं, शुद्धेन तु दान्येन तथैव। विधिपूर्वकं गोदुग्धं ददाति चेत्, तस्य स्वर्गस्य न कश्चित् अन्तः; पिण्डदानात् प्रतिदिनं शतयज्ञफलप्राप्तिरिव स्यात्। ये पितरः नरके स्थिताः, ते मृत्युलोके धनवन्तः, पुत्रयुक्ताः, आरोग्ययुक्ताः, सुखसम्पन्नाः, मान्याः, पूज्याश्च भवन्ति। ये पितरः अधः गताः, ये च स्थावरसङ्घे, पक्षिसङ्घे च, कृमिस्वरूपे च, ते सर्वे धनाढ्याः नृपाः भवन्ति। पुत्रैः पौत्रैः बान्धवैः दुहितृपुत्रैः श्वशुरैः मातुलैः सखिभिः च, प्रियैः अप्रियैश्च, यदा गङ्गातीरे वा जले वा पिण्डोदकं सम्यक् पात्रैः दीयते, तदा तेषां स्वर्गः अक्षयः भवति। ये पिण्डस्योपरि तिष्ठन्ति मातृकुलोत्पन्नाः च पितरः, ते शतशः सहस्रशश्च सुखिनः मानवाः भवन्ति। ये स्वर्गे, ये अधस्तात्, ये च मध्ये स्थिताः, सर्वे सततम् इच्छन्ति यं गङ्गां दिव्यां नदीं गन्तुम्। यदा एकः जनः गङ्गां गच्छति, तदा तस्य पितरः शुद्ध्यन्ते; एष एव महत्पुण्यम्—स एव तरति, अन्यानपि तारयति। चतुर्मुखोऽपि गङ्गायाः सम्पूर्णं माहात्म्यं वक्तुं न शक्नोति; अतः द्विजश्रेष्ठाः, अहं किञ्चिद् भागीरथ्याः पुण्यं वक्ष्यामि। मुनयः, सिद्धाः, गन्धर्वाः, अन्ये च देवश्रेष्ठाः, गङ्गातीरे तपः कृत्वा स्वर्गे अव्यभिचारिणः अभवन्। ते सर्वे दिव्यशरीराः, कामरथयुक्ताः, रत्नमन्दिरेभ्यः कदापि न निवर्तन्ति। तत्र सुवर्णमन्दिराणि शुभानि, सर्वलोकातिरेकिणि, कामरत्नपूर्णानि, रमणीयनार्यः च तत्र सन्ति। तत्र पुष्पवृक्षाः पारिजातसदृशाः, कल्पवृक्षोपमेयाः; गङ्गातीरे तपसा तादृशीं ऐश्वर्यपदवीं लभन्ते। बहुतपसा, यज्ञैः, व्रतैः, महादानैः च यत् फलं लभ्यते, तत् गङ्गायाः सेवया अपि लभ्यते। योऽपि परस्त्रीगामी, पतितः, दुष्टः, चाण्डालः, गुरुघ्नः, सर्वप्रकारपापसंयुक्तः अपि स्यात्, तं पुत्राः त्यजन्ति, प्रिया भार्या मित्रसमूहाश्च त्यजन्ति, अन्ये बान्धवाः अपि त्यजन्ति; किन्तु गङ्गा कञ्चन न कदापि त्यजति। यथा जननी स्वयमेव जातमलिनं शिशुं आलिङ्ग्य शुद्धिं करोति, तथा गङ्गा अपि तेषां मलं क्षालयति। ये जनाः एकवारं भक्त्या गङ्गां पूजयन्ति, ते विश्रुताः, भोज्यभूषणसम्मानिताः भवन्ति। या पुण्या गङ्गा, स्मरणेन, ध्यानात्, स्तुत्या, हर्षेण च, शतसहस्रकुलान् उद्धरति। गङ्गा नरयोः उभयकुलं संसारसागरात् उद्धरति, संक्रान्तौ, चन्द्रसूर्यग्रहणे च। शुभकाले गङ्गास्नानेन एकः कोटिकुलं उद्धरति; शुक्लपक्षे, दिवा, उत्तरायणगङ्गायां च। ये जनाः शुद्धभागीरथ्यां जनार्दनं हृदि निधाय देहं त्यजन्ति, ते धन्याः; एवं प्राणत्यागात् ते स्वर्गं गच्छन्ति, पुनर्न निपतन्ति; यः गङ्गां सदा अनुसरति, स सर्वान् देवतान् अनुसरति। विष्णुः सर्वदेवतामयः, गङ्गा विष्णुमयी; गङ्गायां पिण्डतिलोदकदानात् पितरः नरकस्थाः स्वर्गं यान्ति, स्वर्गस्थाः मोक्षं लभन्ते; येऽपि परदारद्रव्यहरणद्वेषिणः स्युः। सर्वेषां मानवानां गङ्गैव परमं गतिस्थानम्; वेदहीनस्य, गुरुनिन्दकस्य अपि। आचारव्रतहीनस्य अपि गङ्गायाः तुल्यं न किञ्चित्; किम् बहुभिः धनसमृद्धयज्ञैः, दुस्तरैः तपोभिः वा? गङ्गा स्वर्गं मोक्षं च ददाति, सा सुखश्रीलाभाय पूज्यते; किम् परं योगैः, मनोनिग्रहैः वा? गङ्गा भोगमोक्षप्रदा, परमसुखमोक्षस्थितिः; बहुजन्मपापसमूहः नश्यति। केवलं स्नानमात्रेण गङ्गायां जनः पुण्यभाग् भवति; प्रभासे सूर्यग्रहणे सहस्रगवां दानफलम् लभ्यते। प्रतिदिनं गङ्गास्नानात् दानफलं लभ्यते; दर्शनात् पापक्षयः, स्पर्शात् स्वर्गप्राप्तिः। केवलं स्पर्शमात्रेण सा गङ्गा मोक्षं ददाति; सर्वेन्द्रियचञ्चलता वासनाबलात् जायते। गङ्गादर्शनात् क्रूरता नश्यति; परद्रव्यपरदारकाङ्क्षा विनश्यति। अन्यधर्मे प्रवृत्तिरपि तस्याः दर्शनात् नश्यति; स्वधर्मे यदृच्छालाभे तुष्टिः जायते। गङ्गास्नानेन समत्वं सर्वभूतेषु लभ्यते; यः गङ्गायां वसति, स सुखेन जीवन्ति। एवं गङ्गायाः पुण्यं, पावनत्वं, मोक्षप्रदत्वं च पुराणपुरुषः सस्नेहम् उवाच।