शृणु, भगवतः विष्णोः पुण्यकथायाः श्रवणेन यः पुरुषः प्रतिदिनं तत्र मनः संयोजयति, स सर्वपापैः शुद्धात्मा विष्णुलोकप्राप्त्यर्हः सन्मानितो भवति। यश्चैतां सततं विष्णुभक्तजनसमाजे पठति, तस्य विष्णुना सह ऐक्यं प्राप्यते, इति पुराणविदः प्रतिपादयन्ति। ततश्च स्कन्दः उवाच—“महाबोधिवृक्षस्य फलं द्विविधं विशुद्धं च ज्ञातमस्ति, भगवन्। अधुना पत्रपुष्पयोः श्रवितुमिच्छामि, यौ परं मोक्षं दातुम् अर्हतः।” तदा ईश्वरः प्राह—“सर्वेषां पत्रपुष्पाणां मध्ये तुळसी सर्वोत्कृष्टा, शुभा विशुद्धा च, सर्वकामप्रदा, विष्णुभक्ता, विष्णोः परमप्रियासु च। भोगमोक्षप्रदातृणां मध्ये सा मुख्यता, सर्वलोकानां मध्ये परमा, शुभा च सा। य एषा शरणं यान्ति, ते स्वर्गं नाश्वरं प्राप्नुवन्ति, हे मुनिश्रेष्ठ। सर्वलोकहितार्थं विष्णुना प्राचीनकाले तुळस्याः पत्राणि पुष्पाणि च स्थापिता, यानि सर्वधर्माणां मूलरूपेण सन्ति। लक्ष्मी यथा विष्णोः प्रिया, अहं च तथैव, एवं तुळसीदेवी अपि तस्य प्रिया; चतुर्थी कापि न विद्यते। एकं तुळसीपत्रं शतसुवर्णदानफलं ददाति; अन्यानि पुष्पाणि, पत्राणि, गन्धानुलेपनानि च तादृशं फलं न प्रयच्छन्ति। विष्णुः तुळसीपत्रं विना न तुष्यति; यः प्रतिदिनं हरिं तेन पूजयति, स परमं पदं प्राप्नोति। यत्किञ्चिद् दत्तं, समर्पितं, ज्ञातं, कृतं च—यज्ञव्रतानि च—तस्य जन्मनि जन्मनि तेजः, सुखं, श्रीः, कीर्तिः, समृद्धिः च सिध्यन्ति। कुलं, स्वभावः, धर्मपत्नी, पुत्रः, दुहिता, धनं, राज्यं, आरोग्यं, विद्या, बुद्धिः च सर्वं लभ्यते। वेदाः, वेदाङ्गानि, शास्त्राणि, पुराणानि, आगमानि, संहिताः च—एतानि सर्वाणि हस्ते एव सन्ति, यदा तुळसीपत्रेण हरिपूजा क्रियते। यथा गङ्गा विशुद्धशरीरा देवलोके मोक्षदायिनी, भागीरथी च तथा, एवं तुळसी अपि शुभदा। गङ्गाजलं वा पुष्करतीर्थसेवा वा तादृशं सुखं न ददाति, यथा तुळसीपत्रयुतं जलम्। यस्य बुद्धिः जन्मजन्मनि विशुद्धा, तस्मै माधवः साक्षात् प्रकटते; एतदश्रवणेन श्रद्धा जायते तुळसीयुक्तया हरिपूजायाम्। यः तुळस्याः पुष्पगुच्छैः पत्रैः च विष्णुं पूजयति, तस्य पुण्यस्य वर्णनं न शक्यते। यत्र तुळसीवनं च केशवस्य सन्निधिः, तत्र ब्रह्मा लक्ष्मीश्च सर्वैः देवगणैः सह वसन्ति। अतः सदा तां देवीम् उपासितव्यम्; यानि कीर्त्तनानि, मन्त्राः, अन्यानि कर्माणि च, तेषां सर्वेषां परं फलम् आप्नोति। यत्र तुळसी अस्ति, तत्र भूतप्रेतपिशाचब्रह्मराक्षसादयः सदा पलायन्ते। तुळसीपत्रदर्शनमात्रेण दारिद्र्यरोगविभ्रमाद्याः सर्वा डाकिन्यः निगृह्यन्ते। ब्रह्महत्याादिपापानि, पापजन्यरोगाः, अभिचारकृताः दोषाश्च तत्र विनश्यन्ति। यः हर्यर्थं पृथिव्यां तुळसीवनं निर्माति, स शतयज्ञसमं पुण्यं प्राप्नोति। हरिलिङ्गे वा शालग्रामशिलायां वा तुळसीपत्रार्पणेन विष्णुसायुज्यं लभते। ये पृथिव्यां माधवाय तुळसीं रोपयन्ति, ते मुदिताः माधवधाम प्राप्नुवन्ति। यः हरिपूजार्पितां तुळसीपत्रिकां स्वमूर्ध्नि स्थापयति, स पापशुद्धः स्वर्गं याति। कलीयुगे पूजायां, कीर्तने, ध्यानसम्पादने, रोपणे, धारणे वा, तुळसी पापं दहति, स्वर्गं च मोक्षं च ददाति। यः अन्यान् तस्याः माहात्म्ये उपदिशति, स्वयम् आचरति च पुनः पुनः, स माधवस्य परमं धाम प्राप्नोति। यद् यद् हरिं तुष्टावः, तत् तत् मम अपि प्रियतमा। सर्वेषां देवतानां, सर्वदिशि, श्राद्धयज्ञेषु च, एकं तुळसीपत्रं, षण्मुख, पर्याप्तम्। अतः सर्वप्रयत्नेन तुळसीसेवा कार्याः; यः तुळसीं सेवते, स सर्वं सेवितवान् भवति। अतः गुरोः, विप्रस्य, देवतानां, तीर्थानां च सेवा करणीयाः; यः तुळसीं शिरसि बद्ध्वा प्रयाति, स पापकर्मसमूहात् विमुक्तः, दुःखरहितः स्वर्गं प्राप्नोति, राजसूयाद्यनेकयज्ञव्रतान्यपि अतिशेते। तुळसीसेवया यत् पदं धीराः प्राप्नुवन्ति, तत् हरिं तुळसीपत्रेण पूजयित्वा लभ्यते। स विष्णुभक्तपदं प्राप्नोति; अन्यानि विस्तीर्णशास्त्राणि अनावश्यकानि। तुळसीमातुः दुग्धं न पीतव्यं, कोटिषु अपि। यः केशवं कोमलैः तुळसीपत्रैः पूजयति, स शतसहस्रजनसमः मन्यते। यः प्रतिदिनं हरिं तुळसीकोमलपत्रैः पूजयति, तस्य तुळसीस्य मुख्यगुणाः मया प्रोक्ताः। सर्वगुणानां पूर्णवर्णनं न शक्यते, दीर्घकालपर्यन्तमपि। यः प्रतिदिनं एतन्माहात्म्यं शृणोति, स पुण्यनिधिं लभते। एकवारं पठित्वा अपि वह्निष्टोमयज्ञफलं प्राप्नोति। स न कदापि व्याधिभिः पीड्यते, न तस्य सन्ततिः मूढा भवति; स सदा विजयी, न कदापि पराजयी। यस्य गृहे एषा कथा तिष्ठति, तत्र श्रीः वर्धते; न रोगः, न भूतानि, न शोकः, न तिरस्कारः अस्ति। एवं तुळसीमाहात्म्यस्य परमं माहात्म्यं भगवता ईश्वरेण स्कन्दाय निवेदितम्।