भगवान् ईश्वरः कुमारं प्रति कथयति— हे षण्मुख! यः कश्चन भाग्यशाली पुरुषः, स मातरं वा पितरं वा भगिनीं भ्रातरं वा गुरून् वा हत्वापि, सर्वान् सम्पदः प्राप्नोति। त्रीदशमुखरुद्राक्षधारणेन स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः स्याद्, अक्षयस्वर्गं लभते, यथा महेश्वरः देवः। हे बाल! यः चतुर्दशमुखरुद्राक्षं शिरसि बाहुषु वा सदा धारयति, स एव शिवशक्तिस्वरूपः स्यात्। किमधिकं वक्तव्यम्? किम् पुनः पुनः वर्णनीयम्? स सदा देवैः पूज्यते, पुण्यभारं प्राप्नोति। ततः कार्तिकेयः पप्रच्छ— हे प्रभो! प्रतिमुखं यथायोग्यं स्थापनेन, केन मन्त्रेण, कथं वा धारयेत्, इति मम श्रोतुमिच्छा अस्ति। ईश्वरः उवाच— हे षण्मुख! शृणु, प्रतिमुखस्य यथान्यायं सत्यम्; मन्त्रं विना अपि एते गुणाः प्रसिद्धाः। यदि तु मन्त्रसहितं नरः भूमौ धारयेत्, तस्य गुणमहिमा वर्णयितुं न शक्यते। मन्त्राः चेदं प्रदत्ताः— एकमुखाय ‘ॐ रुद्र’, द्विमुखाय ‘ॐ खं’, त्रिमुखाय ‘ॐ वुं’, चतुर्मुखाय ‘ॐ ह्रीं’, पञ्चमुखाय ‘ॐ ह्रां’, षण्मुखाय ‘ॐ ह्रूं’, सप्तमुखाय ‘ॐ ह्रः’, अष्टमुखाय ‘ॐ कं’, नवमुखाय ‘ॐ जूं’, दशमुखाय ‘ॐ क्षं’, एकादशमुखाय ‘ॐ श्रीं’, द्वादशमुखाय ‘ॐ ह्रीं’, त्रयोदशमुखाय ‘ॐ क्षौं’, चतुर्दशमुखाय ‘ॐ न्रां’ इति। एते मन्त्राः क्रमशः स्थापनीयाः। यः कश्चिद् मालां गृहीत्वा शिरसि वा वक्षसि वा धारयति, स प्रत्येकपदे अश्वमेधस्य फलम् आप्नोति, अन्यथा न। सर्वमुखधारणेन सः मयैव तुल्यः भवति; तस्मात्, हे पुत्र! सर्वयत्नेन रुद्राक्षं धारय। यः कश्चन रुद्राक्षं धारयित्वा मृतः, स मम रम्ये पुरीं याति, सर्वैः देवैः पूज्यते। एकदा, हे बाल, मरुस्थले कश्चन वणिजः पुत्रः व्यापारार्थम् यत्र विचरन्, वृक्षस्य समीपे भूतैः पीडितः अभवत्। तदा, भूतगृहीता स्त्री नृत्यन्ती दृष्टा, द्विजेन तं पृष्टम्— “का त्वं दुःखिता जीर्णवस्त्रधारिणी नृत्यसि?” तदा सा द्विजाय उक्तवती— “दैवदूतैः श्रुतं मया, एष पुण्यात्मा वज्राहतं भविष्यति।” “नूनं, हे ब्रह्मन्! मम पतिः म्रियते; तावत्, दिवः वज्रं तस्य शिरसि पतितम्।” वज्रं पतित्वा भूमौ स्थितस्य रुद्राक्षार्धे पतितम्; ततः, हे वत्स, मम पुरीतः दिव्ययानम् शीघ्रं अवतीर्णम्। तस्मिन् आरूढः सः महात्मा तत्र चिरकालं तिष्ठति; मम अंशं प्राप्य, स धनवान् अभवत्, हे प्रिय। एवं, हे पुत्र, यः रुद्राक्षार्धधारणेन मृतः, सः शुभां गतिं प्राप्नोति; ज्ञानपूर्वकधारणस्य फलं वयं वर्णयितुं न शक्नुमः। शिवभक्तो वा शक्त्यादिभक्तो वा, यः कश्चन एकं रुद्राक्षं वा मालां वा धारयित्वा मृतः, सः। यः पठति, पठयति, शृणोति, श्रोतुं ददाति, सः सर्वपापेभ्यः विमुक्तः, क्रमशः स्वर्गे सुखं प्राप्नोति। अथ षष्टितमं षष्टितमं अध्यायम् आरभ्यते। स्कन्दः पप्रच्छ— अन्यस्य वृक्षस्य फलेन शुद्धिं अपि पृच्छामि; सर्वभूतहितार्थं, हे जगन्नाथ, कथय। ईश्वरः उवाच— धात्रीफलं परमशुद्धं, सर्वलोकेषु प्रसिद्धम्; तस्य रोपणे, नरः वा नारी वा जन्मबन्धनात् विमुच्यते। वासुदेवस्य फलं शुद्धिकरं, प्रीतिकरं, शुभदं; केवलं भक्षयित्वा सर्वपापेभ्यः मुच्यते। तस्य भक्षणेन दीर्घायुः, पानं पुण्यसम्पादनम्, स्नानेन पापविनाशः, सर्वसमृद्धिः लभ्यते। यस्यां गृहे, हे महासेन, धात्री सदा तिष्ठति, तस्मिन् गृहे न भूताः, न पिशाचाः, न राक्षसाः प्रविशन्ति। न गङ्गा, न गया, न काशी, न पुष्करं— एतानि न, केवलं धात्री हरिवासरे मानवस्य। यः कश्चन शुक्लकृष्णपक्षयोः एकादश्यां धात्रीस्नानं करोति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, स विष्णुलोके पूज्यते। धात्रीफलं सदा सेवनं योग्यं, भक्षणाय स्नानाय च; विशेषतः विष्णोः दिवसे, केवलं स्नानेन अपि। नियमेन उपवासपर्यन्ते, केवलं धात्रीस्पर्शेन, यदि नरः भुङ्क्ते च, तदा शुक्लकृष्णयोः एकादश्यां उपवासव्रतेन, सप्तजन्मकृतपापात् विमुच्यते, न संशयः। अक्षयस्वर्गं प्राप्नोति, विष्णुसायुज्यं गच्छति; तस्मात्, धात्रीव्रतं सर्वयत्नेन आचर्येत। हे षण्मुख! यः कश्चन धात्रीरसस्य सदा केशेषु अभ्यङ्गं करोति, सः पुनः मातुः स्तन्यं न पिबति। धात्रीदर्शनस्पर्शनाममात्रेण, विष्णुः तस्य पुरतः वरदः सन्तुष्टः तिष्ठति। यत्र धात्रीफलं अस्ति, तत्र केशवः तिष्ठति; तत्र ब्रह्मा च, स्थिरा लक्ष्मीः च; तस्मात्, गृहे तस्य स्थाप्यं। यत्र धात्री स्थाप्यते, तत्र पापं नश्यति; सर्वे देवाः तत्र तुष्टाः सदा तिष्ठन्ति, क्षणमपि न वियान्ति। यः कश्चन धात्रीफलं नैवेद्यं ददाति, सः महदपि द्रव्यं दत्त्वा, विष्णोः तुष्टिं प्राप्नोति, शतयज्ञात् अधिकम्। यः स्नात्वा माधवं धात्रीरसैः पूजयति, सः यत् इच्छति तत् फलं प्राप्नोति। एवं तस्य गुणान् स्मृत्वा, फलेन पूजयित्वा, नरश्रेष्ठः लक्षशतधनफलम् आप्नोति। यत् पदं ज्ञैः, योगिनः, मुनीन्द्रैः प्राप्यते, तत् एव धात्रीसेवायाः भक्तः प्राप्नोति। यत् तीर्थसेवया, विविधव्रतेन प्राप्यते, तत् धात्रीफलेन सेवया लभ्यते। स्नानेन धात्रीसेवया च, सर्वदेवदेवीनां प्रसादः साक्षात् लभ्यते।