हर एव श्रेष्ठगृहेषु गणेशस्य निवासः सन्देहवर्जितः। दशमुखरूपधारणेन सर्पाणां विनाशः सम्पद्यते। एकादशमुखे तु, पुत्र, एकादशरुद्राणां स्मरणं भवति; तन्मस्तके नित्यं धारयेत्—तस्य पुण्यफलमिह शृणुष्व। सहस्राश्वमेधस्य, कोटियज्ञस्य, लक्षगवां च दानस्य यत्फलम्, तत् एकादशमुखरूपधारणेन शीघ्रमेव लभ्यते। सः लोके हरसमानो भवति, पुनर्जन्म न प्राप्नोति। यः कण्ठदेशे द्वादशमुखरुद्राक्षं धारयति, सः द्वादशमुखस्थितसूर्याय नित्यं प्रियः भवति। गोमेधयज्ञस्य नरमेधस्य च यत्फलम्, तत् अस्य धारणेन शीघ्रं लभ्यते, स च वज्रपातादपि त्रायते। न तस्य वह्नेः भयम्, न व्याधिः जायते; सः धनलाभं सुखं च भुङ्क्ते, ऐश्वर्ययुक्तः, कदापि दारिद्र्यं न प्राप्नोति। यः हत्वा गजं, अश्वम्, मनुष्यं, मार्जारं, मूषकं, शशकं, दंष्ट्रिलं, शृगालं वा, तेषां वधात् अपि द्वादशमुखधारणेन सः संशयविना मुक्तिमाप्नोति। त्रयोदशमुखरुद्राक्षं यः लभते, सः सर्वाभीष्टफलप्रदः, परममङ्गलः, रसायनानां रसायनं, चिन्तामणिरिव। सुभाग्यवान् यः त्रयोदशमुखं धारयति, सः मातरं, पितरं, भगिनीं, भ्रातरं, आचार्यं वा हत्वापि सर्वसिद्धिं प्राप्नोति। त्रयोदशमुखधारणेन सर्वपापात् विमुक्तः, अक्षयस्वर्गं प्राप्नोति, महेश्वरवत्। चतुर्दशमुखरुद्राक्षं यः शिरसि बाहुषु वा नित्यं धारयति, सः शिवतेजोरूपः। किं बहु वक्तव्यम्? स देवैर्नित्यं पूज्यते, महत्पुण्यलाभी च भवति। कार्तिकेय उवाच—“भगवन्, प्रत्येकमुखस्य यथाविधि स्थापनेन, कियद्भिः मन्त्रैः, कथं च धारणं कार्यम्, इति श्रोतुमिच्छामि।” ईश्वर उवाच—“षडानन, शृणु, प्रत्येकमुखस्य यथाविधि तत्त्वं; मन्त्रानुच्चारणं विना अपि एते गुणाः प्रसिद्धाः। किं तु, मन्त्रैः सह धारणमिह, तस्य गुणमाहात्म्यं वर्णयितुं न शक्यते। मन्त्राः यथाक्रमं—एकमुखे ‘ॐ रुद्र’, द्विमुखे ‘ॐ खं’, त्रिमुखे ‘ॐ वुं’, चतुर्मुखे ‘ॐ ह्रीं’, पञ्चमुखे ‘ॐ ह्रं’, षण्मुखे ‘ॐ ह्रुं’, सप्तमुखे ‘ॐ ह्रः’, अष्टमुखे ‘ॐ कं’, नवमुखे ‘ॐ जूं’, दशमुखे ‘ॐ क्षं’, एकादशमुखे ‘ॐ श्रीं’, द्वादशमुखे ‘ॐ ह्रीं’, त्रयोदशमुखे ‘ॐ क्षौं’, चतुर्दशमुखे ‘ॐ न्रं’। एवं कण्ठे वा शिरसि मालां स्थाप्य यः गच्छति, तस्य प्रत्येकपदे अश्वमेधफलप्राप्तिः, अन्यथा न। यः सर्वमुखरुद्राक्षं धारयति, स मम तुल्यः भवति; अतः, पुत्र, सर्वयत्नेन रुद्राक्षं धारयेत्। यः रुद्राक्षधारणपूर्वकः मृत्युमाप्नोति, सः मम रम्यपुरीं गच्छति, सर्वैर्देवैः पूज्यते। एकदा, पुत्र, मरुभूमौ कश्चन वणिक्पुत्रः व्यापारहेतोः गच्छन्, वृक्षे भूतैः पीडितः। तदा, भूताविष्टा स्त्री नृत्यन्ती, द्विजेन दृष्टा—“काऽसि त्वं, दुःखिता, जीर्णवस्त्रधारिणी, नृत्यसि?” इति। सा द्विजं प्रत्युवाच—“दैवदूतैः श्रुतं मया, एष धर्मात्मा वज्रपातेन ताड्यते।” ‘नूनं ब्राह्मण, मम पतिः म्रियते’; तावत्स्वर्गात् वज्रपातः तस्य शीर्षे पतितः। स वज्रपातः भूमौ स्थितस्य रुद्राक्षार्धे पतितः; ततः, पुत्र, मम पुरीतः दिव्यरथः शीघ्रं अवतीर्णः। तं आरुह्य स महात्मा तत्र चिरकालं तिष्ठति; मम अंशं प्राप्य, स धन्यः, धनसम्पन्नश्च भवति। एवं, पुत्र, यः रुद्राक्षखण्डधारणपूर्वकः मृत्युमाप्नोति, सः शुभगतिं लभते; ज्ञानेन धारयतः फलं वर्णयितुं न शक्यते। स शिवभक्तो वा, शक्तिभक्तो वा, गणेशभक्तो वा, सूर्यभक्तो वा, यः एकमपि रुद्राक्षबीजं वा मालां वा धारयन् म्रियते, सः। यः एतद्वचनं पठति, पठयति, शृणोति, शृणवयति वा, सः सर्वपापेभ्यः विमुक्तः, क्रमशः स्वर्गे सुखं प्राप्नोति। षष्टितमं षष्टितमं अध्यायम्। स्कन्द उवाच—“अन्यतरस्य वृक्षस्य फलस्य शौच्यं पृच्छामि; सर्वभूतहिताय, वद, जगन्नाथ।” ईश्वर उवाच—धात्रिफलं परमशुद्धं, सर्वलोकेषु प्रसिद्धम्; तस्य रोपणेन नरः स्त्री वा जन्मबन्धनात् मुच्यते। वासुदेवस्य फलं शुद्धिकरं, प्रीतिकरं, शुभदं; केवलं तद्भक्षणेन सर्वपापेभ्यः विमुच्यते। तस्य भक्षणेन दीर्घायुष्कः भवति; पानात् पुण्यसञ्चयः; स्नानेन पापविनाशः, सर्वसमृद्धिं लभते। यस्मिन्गृहे, महासेन, धात्री नित्यं तिष्ठति, तस्मिन्गृहे न भूताः, न पिशाचाः, न राक्षसाः प्रविशन्ति। न गङ्गा, न गया, न काशी, न पुष्करः—एतेषां न किञ्चन, केवलं धात्री हरिवासरे मानुषाणां। यः शुक्लकृष्णपक्षयोः एकादश्यां धात्र्या स्नानं करोति, तस्य सर्वपापविनाशः, विष्णुलोके पूज्यते। धात्रीफलम् सदा भोजनाय स्नानाय च योज्यं; विष्णुदिने केवलस्नानेन अपि निश्चयेन। नियतव्रतदिने धात्रीस्पर्शेन, एकादश्यां भोजनानन्तरं उपवासभङ्गः क्रियते चेत्, सः सप्तजन्मार्जितपापात् विमुच्यते—नात्र संशयः। सः अक्षयस्वर्गसौख्यम् आप्नोति, विष्णुसायुज्यं च गच्छति; अतः सर्वयत्नेन धात्रिव्रतं कर्तव्यमिति।