मध्यमणिं जपार्थं सम्यगुपयोजनीयम्, हस्तेन तं सञ्चालयन् मेरुं पुनः पुनः स्पृशेत्। मन्त्रस्य सङ्ख्यया जपः फलदः स्यात्, सङ्ख्याविहीनस्तु निष्फलः। सर्वेषां देवतानां स्वस्वमालया मन्त्रः जप्तव्यः। श्रद्धया सर्वतीर्थेषु जपस्य पुण्यं कोटिकोटिगुणितं भवति, विशुद्धे स्थले वा पवित्रवृक्षस्य मूले वा। गोष्ठे, चत्वरे, देवालये वा विष्णोः, शिवस्य, गणपतेः वा मन्त्रजपेन अनन्तं फलमवाप्यते। शून्यगृहे, मृतदेहसमीपे, श्मशाने, चत्वरे वा ये देवीमन्त्रं जपन्ति, तत्र साधकः तत्क्षणादेव सिद्धिमाप्नोति। वेदबाह्यः, पौराणिकः, आगमिकश्च यः कश्चन मन्त्रः, सर्वे रुद्राक्षमालया जप्यमानाः कामदाः भवन्ति। रुद्राक्षेन क्षालितं शुद्धजलं शिरसि स्थापयेत्; तेन सर्वपापैः शुद्धः अक्षयपुण्यं प्राप्नोति। रुद्राक्षस्य प्रत्येकं निर्दोषमणिं यः शरीरस्थं धारयति, स मर्त्यः देवानामपि श्रेष्ठो भवति। ततः द्विजातयः पप्रच्छुः—"कुतः रुद्राक्षोत्पत्तिः? कथं सः शुद्धः जातः? किं हेतुना पृथिव्यां तस्य वृक्षरूपेण स्थितिः? केन च प्रचारितः?" व्यास उवाच—"कृतयुगे प्राचीनकाले त्रिपुराख्यः दैत्यः आसीत्। स देवांश्च हत्वा दिव्यपुर्यां वसति स्म। यदा सर्वलोकानां विनाशः सन्निकृष्टः, तदा ब्रह्मणः वरप्रभावेन सः देवैः सह श्रुत्वा भयङ्करं वार्ताम् ईश्वरस्य वचनेन ज्ञातवान्। स भूमौ गगनात् पतितमिव महत् उल्कापातं, तथा पतितः, यथा रुद्रस्य घोरकर्मणा स्वेदबिन्दवः पतन्ति। तत्र तस्य अश्रुबिन्दोः पृथिव्यां महती रुद्राक्षा जाता। तस्य फलं जीवाः न जानन्ति, यतः तद्विशेषात् गुह्यतमम्। ततः कैलासशिखरे स्कन्दः शिरसा भूमौ नत्वा देवदेवं महेश्वरं प्रति इदं वचनं उवाच— 'भगवन्, रुद्राक्षस्य सत्यम् फलम् अहं ज्ञातुमिच्छामि—जपेन, धारणे, दर्शनं वा स्पर्शनं वा।' ईश्वर उवाच—'दर्शनात् लक्षपुण्यं, स्पर्शनात् दशमिल्यं, धारयन् पुरुषः कोटिशः पुण्यं प्राप्नोति। रुद्राक्षमालया जपेन शतकोट्यर्बुदशः पुण्यं लभ्यते, अत्र न संशयः। अशुचिः, निषिद्धकर्मनिरतः, सर्वपापपीडितः अपि, रुद्राक्षधारणेन सर्वपापैः विमुच्यते। यदि व्याघ्रः अपि रुद्राक्षकण्ठस्थः मृतः, स रुद्रपदं प्राप्नोति, मानवादीनां किं पुनः? ध्यानविहीनः अपि, धारयन् रुद्राक्षं, सर्वपापैः मुक्तः परमं पदं गच्छति।' कार्त्तिकेय उवाच—'एकमुखं, द्विमुखं, त्रिमुखं, चतुर्मुखं, पञ्चमुखं, षण्मुखं, सप्तमुखं, अष्टमुखं, नवमुखं, दशमुखं, एकादशमुखं, द्वादशमुखं, त्रयोदशमुखं, चतुर्दशमुखं, स्वयम्भूशङ्करं च—एतेषां च मुखानां, भगवन्, काः देवताः? किम् गुणाः? किम् दोषाः?' 'यदि मयि दया अस्ति, तत्त्वतस्त्वं कथय।' ईश्वर उवाच—'एकमुखं शिवः स्वयम्; सः ब्रह्महत्या पापं नाशयति। तस्मात् सर्वपापनाशनाय तद् देहे धारयेत्; सः शिवलोकं गच्छति, तत्र शिवेन सह रमते। पुण्यसम्भारात् तथा हरस्य प्रसादेन, मर्त्यः एकमुखं रुद्राक्षं लभते, षण्मुख, कैलासं च। देवदेवस्य द्विमुखं यः धारयति, सः सर्वपापैः विमुक्तः, गुप्तपापैः अपि, गोहत्या इत्यादिभिः। द्विमुखं धारयन् अक्षयस्वर्गं प्राप्नोति; त्रिमुखं, यः वह्निरूपः, तस्य देहे प्रतिष्ठितम्।' 'यत् पापं जन्मनः सञ्चितम्, तत् वह्निना इव काष्ठं दह्यते—स्त्रीवधादिकं, ब्रह्मघ्नवधं, बहूनां च हननम्। यत् पापं मर्त्येन सञ्चितम्, तत् सर्वं क्षणेन नश्यति; यत् पुण्यं वह्निपूजायाः, वह्निहोमस्य, घृताहुतौ वा, तत् धृतात्मनः लभ्यते, अनन्तं स्वर्गं प्राप्नोति; त्रिमुखं धारयन् पृथिव्यां ब्रह्मासमः भवति।' 'सर्वे जन्मान्तरे सञ्चितपापाः दह्यन्ते; न च उदररोगः, न च कृशता कदाचित्। न च पराजयः, न च गृहे वह्निदाहः; सर्वे आपदः, वज्रादयः अपि, निवर्तन्ते। त्रिमुखं धारयतः किञ्चिदपि अमङ्गलं न भवति; चतुर्मुखे ब्रह्मा स्वयम् देहे प्रतिष्ठितः। सः सर्वशास्त्रवित्, द्विजश्रेष्ठः, वेदविदां श्रेष्ठः; सर्वधर्मार्थसारज्ञः, स्मृतिपुराणविद् भवति।' 'यत् पापं नरवधात्, बहुजनगृहेषु वा, तत् चतुर्मुखधारणेन शीघ्रं दह्यते। महेशः सदा तुष्टः, सः भूतपतिः भवति; सद्योजात, ईशान, तत्पुरुष, अघोर, वामदेव—एते पञ्चमुखे प्रतिष्ठिताः; तस्मात् पञ्चमुखं सर्वत्र श्रेष्ठम्।' 'एषः रुद्रस्य आत्मनः पुत्ररूपः; तस्मात् बुद्धिमान् तं धारयेत्। सहस्रकोटियुगपर्यन्तं, शतकोटियुगपर्यन्तं, तावन्तमेव कालं सः शिवस्य पुरतः देवदैत्यैः पूज्यते; सः पृथिव्यां स्वामी भवति, शिवतेजसा दीप्तः, शिवधाम्नि वसति।