स्वर्गे यावत् तत्र स्थायी देवमन्दिरनिर्माता तावत् कालं यदि स चोरीं कुर्यात्, तस्य दुर्भाग्यं निश्चितं भवति। जनसमूहस्य रमणीय संगमे, वस्तु विक्रय-क्रय-व्यवहारे, यात्रिकाणां शरणदाने, नदीसंगमे च, यः पुरुषः देवदृश्याय मन्दिरं निर्माति, तेन लभ्यमानं फलम्, ब्राह्मणगृहनिर्माणेन द्विगुणं भवति। विशेषतः अनाथाय, दरिद्राय, वा विद्वद्ब्राह्मणाय सुन्दरगृहनिर्माणेन, पुरुषः स्वर्गात् न पतति। यः प्रतिदिनं एतत् परमं पुण्यकथां शृणोति, स अक्षयस्वर्गं प्राप्नोति, देवमन्दिरनिर्माणफलं च लभते। धनाढ्येषु, राज्ञः, धर्मिष्ठेषु च, यः पठति वा पठयति च, स स्वर्गात् न पतति। ब्राह्मणः यः देवमन्दिरमध्ये दासदासीभ्यः सर्वदा एतत् पठति, स मोक्षमार्गं प्राप्नोति। राज्ञः, नृपतीनां, धनाढ्येषु, धर्मिष्ठेषु च, यः पठति वा पठयति, स मोक्षं प्राप्नोति; श्रोतृणां तु तत् फलम् भवति। द्विजः उवाच—मानवेषु, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, एकं सामान्यं परमं च पुण्यं अस्ति, यत् सर्वेषां सुलभं, मर्त्यैः तपस्विभिः च पूज्यं। चतुर्वर्णेषु, आश्रमेषु च, पुण्यपापयुक्तेषु, गुणदोषयुक्तेषु, सर्ववर्णेषु च, सर्वेषां मध्ये एषा पुण्यवृत्तिः। व्यासः उवाच—सर्वभूतानां मध्ये, रुद्राक्षधारी श्रेष्ठः; तस्य दर्शनमात्रेण लोकानां पापसमूहः नश्यति। स्पर्शेन स्वर्गं याति, धारयित्वा रुद्रपदं प्राप्नोति; यः रुद्राक्षं शिरसि, वक्षसि, बाहुषु च धारयति। स ईशानसमः सर्वत्र स्थितः, यत्र तादृशः ब्राह्मणः वसति, तत् स्थानं पुण्यं भवति। तस्य दर्शनस्पर्शमात्रेण पापात् विमुक्तिः; यत् पाठः, होमः, दानं, स्नानं, पूजनं, प्रदक्षिणा वा, यत् कृतं, तस्य पुण्यं लघुतमपि अनन्तं फलम् भवति। रुद्राक्षस्य फलम् तीर्थश्रेष्ठात् अपि अधिकम्। केवलं धारयित्वा, पापात् विमुक्तिः, महापुण्यं लभते; ब्रह्मग्रन्थिपूर्वकं शुभरुद्राक्षमालां धारयित्वा, यः पाठः, दानं, स्तोत्रं, मन्त्रः, देवपूजनं वा, सर्वं अक्षयम् भवति, पापं नश्यति। अधुना रुद्राक्षमालायाः लक्षणं वक्ष्यामि; शृणु, द्विजश्रेष्ठ। तस्य लक्षणं ज्ञात्वा, शैवपथं कथयितुं शक्यते। कीटभक्षितं, अयोग्यछिद्रं, भग्नं, संयुक्तं, आत्मनः गृहीतं, शिथिलं, शूद्रेण वा अन्यैः सूत्रितं, रुद्राक्षमालायाः दोषयुक्तं, दूरात् त्याज्यं। मध्यस्थितं रुद्राक्षं पाठाय उचितक्रमे उपयोज्यं; हस्तेन मेरुबीजं स्पर्शयित्वा पुनःपुनः पाठः कर्तव्यः। मन्त्रपाठः गणनायुक्तः फलदायकः, गणनारहितः फलहीनः; सर्वदेवताभ्यः स्वमालया मन्त्रपाठः कर्तव्यः। श्रद्धया, सर्वतीर्थे, पुण्यं कोटिकोटिगुणितं भवति; शुद्धभूमौ, वा पवित्रवृक्षमूले। गोशाले, चतुष्पथे, देवमन्दिरे, विष्णोः, शिवस्य, गणपतेः मन्त्रपाठेन अनन्तं फलम् लभ्यते। शून्यगृहे, शवसमीपे, श्मशाने, चतुष्पथे च, देवीमन्त्रपाठः तत्र तत्कर्तुः सिद्धिः शीघ्रं लभ्यते। अवैदिकः, पुराणः, आगमिकः वा मन्त्रः, सर्वः रुद्राक्षमालया जपितः, इच्छितं फलम् ददाति। रुद्राक्षजलं शुद्धं शिरसि स्थापयित्वा, सर्वपापात् शुद्धः, अक्षयपुण्यं प्राप्नोति। यः रुद्राक्षस्य प्रत्येकं दोषरहितं बीजं शरीरस्थं धारयति, स मर्त्यः देवश्रेष्ठः भवति। द्विजः पप्रच्छ—रुद्राक्षस्य उत्पत्तिः कुतः? कथं शुद्धः अभवत्? किमर्थं पृथिव्यां वनस्पतिरूपेण अस्ति? केन प्रचारितः? व्यासः उवाच—कृतयुगे त्रिपुरनामकः दैत्यः आसीत्; स देवाः हत्वा दिव्यनगर्यां वासं कृतवान्। सर्वलोकानां विनाशे सन्न, ब्रह्मणः वरात् स्थिरः, देवैः श्रुत्वा, भगवता कथितं घोरवार्तां। स भूमौ उल्कापातवत् पतितः, यथा रुद्रस्य तीव्रश्रमजं स्वेदबिन्दुं भूमौ पतति। तत्र तस्य अश्रुबिन्दोः भूमौ महा-रुद्राक्षः उत्पन्नः; तस्य फलम् जीवाः न जानन्ति, अति-गुप्तम् हि तत्। ततः कैलासशिखरे, स्कन्दः देवदेवः महेश्वरं शिरसा नमस्कृत्य, इदं वचनं उवाच। "भगवन्, रुद्राक्षस्य सत्यं फलम् ज्ञातुम् इच्छामि—पाठेन, धारयित्वा, दर्शनात्, स्पर्शात् वा।" ईश्वरः उवाच—"दर्शनात् लक्षपुण्यं, स्पर्शात् दशलक्षपुण्यं, धारयित्वा शतलक्षपुण्यं लभ्यते।" "मालया जपेन, शतकोटिकोटिपुण्यं लभ्यते; इदं विषये किञ्चित् संशयः नास्ति।" "अशुद्धः, निषिद्धकर्मनिष्ठः, सर्वपापयुक्तः अपि, रुद्राक्षधारणेन सर्वपापात् विमुक्तः भवति।" "मृगः अपि रुद्राक्षग्रीवस्थः मृतः रुद्रपदं याति; मानवः, अन्यः च, तु अधिकं।" "ध्यानाभावः, समाध्यभावः अपि, रुद्राक्षधारणेन सर्वपापात् विमुक्तः, परमं पदं प्राप्नोति।" एवं रुद्राक्षस्य महिमा, तस्य उत्पत्तिः, तस्य पुण्यफलम् च, शास्त्रविहितं, भक्तिभावेन, पुण्यकथायां उल्लिखितम्।