अश्वत्थवृक्षस्य छायायां यत्किञ्चिद् जप्यते, दीयते, स्तूयते, यद्वा यन्त्रैः मन्त्रैः क्रियते, तस्य सर्वस्य दशकोटिगुणं पुण्यफलमिह प्रवदन्ति मुनयः। तस्य मूलदेशे विष्णुः स्थितः, मध्ये शङ्करः विराजते, शीर्षभागे ब्रह्मा विराजमानः। कः नु लोके तादृशं वृक्षं न पूजयेत्? सोमवारे मौनिनः स्नानं तत्र कृत्वा अश्वत्थपूजनं च यः करोति, स सहस्रगोदानफलं लभते। सप्तवारं प्रदक्षिणया दशसहस्रगोदानफलं लभते; अधिकप्रदक्षिणया पुनः कोटिशः पुण्यं प्राप्यते, अतः सदा प्रदक्षिणा कार्येति निश्चितम्। तत्र यद् दत्तं—मूलानि, फलानि, जलं, अन्यद्वा किञ्चित्—तत् सर्वं जन्मजन्मनि अक्षयफलदं भवति। अश्वत्थवृक्षसमानो नान्यः कश्चन वृक्षो भूवरे, यः हरीरूपेण वृक्षत्वेन प्रतिष्ठितः। यथा द्विजातयः, गावः, देवाश्च पूज्याः, तथा अश्वत्थरूपधारी देवः सदा पूजनीयः—रोपणे, रक्षणे, स्पर्शने, पूजायां च सर्वदा। सः वृक्षः धनं, पुत्रान्, स्वर्गं, मोक्षं च यथाक्रमं ददाति। यदि तस्य अश्वत्थस्य कश्चित् किंचित् अङ्गं छिनत्ति, स नरकं एकं युगं अनुभव्यानन्तरं चाण्डालादिषु जातिं प्राप्नोति; तस्य कारणस्य मूलनाशेन पुनः अनावृत्तिं गच्छति। ते नरकं रौरवं नामातिभयंकरं यावत् तिष्ठन्ति। एकस्य अश्वत्थस्य रोपणेन यत् पुण्यं, तत् एव चम्पकर्कादिवृक्षस्य रोपणेन, त्रयाणां तेषां रोपणेन, अष्टानां बिल्ववृक्षाणां, सप्तानां न्यग्रोधवृक्षाणां, दशानां निम्बवृक्षाणां च तत्समानं फलमुक्तम्। एवमेकैकस्य वृक्षस्य रोपणफलमुक्तम्, हे द्विजश्रेष्ठ! एवं ज्ञात्वा धर्मात्मा यः कृत्रिमवनं निर्माति, सः सहस्रकोटियुगपर्यन्तं पुण्यं लभते। सहस्रं आम्रवृक्षाणां रोपयित्वा स्वर्गं प्राप्नोति; अधिकं वा न्यूनं वा रोपयेत्, तदनुसारं द्विगुणत्रिगुणं फलं लभते। तत्र सुखं भुक्त्वा, पुनः तदाचरणं कुर्यात्—राजा वा महाप्रभुर्वा—ततः स्वर्गसुखं भुक्त्वा, पश्चात् शुभं समृद्धिं राज्यं लभते। वनात् एव आरभ्य आरोग्ययुक्तः, पराक्रमसम्पन्नः जायते; तस्य फलं सहस्रजन्तुभिः उपभुज्यते। विहङ्गाः, कीटाः, पतङ्गाः, पतत्रिणः, अन्ये च ये तत्र शरणं लभन्ते, ये छायायां तिष्ठन्ति, ते सर्वे पृथक् पृथक् गण्यन्ते। ते शतशः तस्य अनुचराः भवन्ति, देवैः सम्माननं लभन्ति; सर्वे ते महावृक्षाः दिव्यरूपधारिणः। तेषां पितृवत् सेवा, तर्पणं च जलार्पणेन कर्तव्यम्; लोके तु ते वृक्षाः तस्य प्रतिजन्म पुत्रा भवन्ति। ते पुत्राः सुन्दराः, विनयान्विताः, सदा पुण्यकर्मरताः; एवं आम्रवृक्षसंश्रिताः प्राणीश्वरत्वं प्राप्नुवन्ति। आमलक्यादयो हरितकीप्रभृतयः, कटुकतिक्ताम्लप्रकृतयः, ते सर्वे वनसम्भवाः, शुद्धाः, सदा फलदाः, शुभदाः। तत्र सुवर्णमन्दिराणि, सर्वरत्नमण्डितानि, सर्वाभरणयुक्तानि विमानानि वायुवेगसमानि च सन्ति। तत्र सुवर्णमया वृक्षाः सदा सर्वदानदाः, सर्वृतुसुखप्रदाः, अप्सरसामिव कोमलयुवतिभिः सहिताः। तत्र वृक्षदातारः गीतनृत्यरताः तिष्ठन्ति; तत्र विशेषपद्मसरांसि, अन्यानि च खुद्रस्थानि सन्ति। तत्र नद्यः शुद्धरत्नमय्यः, क्षीरदधितटाः, पुनः क्षीरफेनयुक्ताः, षड्रसोपेतभोजनानि च सन्ति। यथा मर्त्यलोके सुखं, तथा स्वर्गे, पुनश्च पृथिव्यां; पुनः पुनः तदाचरणेन वनं पुनर्निर्मीयते। यथा पुण्यकर्मणा नरः स्वर्गं, मर्त्येषु ऐश्वर्यं च प्राप्नोति, तथा ये पद्मसरो न निर्मातुं शक्नुवन्ति, तेषां जलपानशाला निर्माणेन पद्मसरसः फलं लभ्यते। अत्र जलपानशालायाः लक्षणानि परं वर्ण्यन्ते—पापहराणि, सर्वसुखप्रदानी, शुद्धानि, स्वर्गमोक्षदानी, चिरस्थायिनि च। जलपानशालायाः लक्षणानि कीर्तिवृद्धिकरणानि वक्ष्यामि—जलहीनस्थले, मार्गे, मण्डपयुक्ते स्थापनीया। यदा ग्रीष्मे, वर्षासु, शरदि वा पथिकाः समागच्छन्ति, तदा सुगन्धिजलं, अगरुचूर्णादिभिः सुरभितं, ताम्बूलानि, चन्द्रकान्तानि च दातव्यानि। आसनदानताम्बूलदानाभ्यां स्वर्गं न ह्रासयति; एवं कृत्वा त्र्यब्दे पद्मसरसः फलमश्नुते। स्वर्गात् सः कदापि न पतति, देवैः अपि पूज्यते; ये ग्रीष्मे मासमेकं तत्र जलपानशालां जलहीने देशे ददाति, सः एतत्फलं लभते। स एकं युगं स्वर्गे वसति, तत्र पतित्वा भूवरे सम्मान्यः भवति। यत्र पद्मसरांसि दत्तानि, तत्रैव जलपानशालाः तिष्ठन्ति। यदि न शक्यते, धर्मपात्रं दातव्यम्, पुण्यार्थं पापनाशनाय च; धर्मपात्रं ब्रह्मविष्णुशिवात्मकं ज्ञेयम्। "भवतः प्रसादेन मम कामाः सफलाः स्युः" इति प्रार्थ्य, स्वर्णस्य चतुर्थांशः दक्षिणारूपेण दातव्यः। एवं त्र्यब्दे जलपानशालादानस्य फलं लभ्यते। यः पद्मसरसः फलं पठति, शृणोति, वा पठयति, स पापात् साक्षात् विमुच्यते, तेन प्रसादेन शुभां गतिं प्राप्नोति। यः एष धर्मकथां लोके श्रावयति, स हजारकोटियुगपर्यन्तं देवलोके वसति। इति श्रीपद्मपुराणे सृष्टिखण्डे पद्मसरःसमुत्थधर्मप्रशंसा नाम अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः। अथ नवपञ्चाशत्तमोऽध्यायः। व्यास उवाच—अधुना ब्रवीमि सेव्यं कीर्त्युत्पत्तिधर्मफलमुत्तमं, सेतुबन्धनस्य फलं, यथा ब्रह्मणा उक्तम्।