एषा कथा पद्मपुराणस्य महात्म्ये वर्ण्यते। यः पुण्यात्मा विष्णोः धामं प्राप्नोति, दिव्यानि सुखानि च भुङ्क्ते। पुनर्जन्मनि स राजा भवति, धनाढ्यः, वाग्मी च। एवं, यथाद्विगुणं, त्रिगुणं, चतुर्गुणं वा, फलं तस्य सम्यक् वृद्धिं प्राप्नोति। सहस्रसमया पुण्येन, परमं स्वर्गं प्राप्नोति। द्विसहस्रेण, देवैः पूज्यः स भवति, तत्र निवसन्ति ये जीवाः, तावद् यावत् जीवितं, तस्य सेवकाः भवन्ति, गृहं, नगरं, देशं च, तस्य सदा अनुरक्ताः। यथा संपत्तिः क्षीणा सति, पक्षिणः, सूकराः, महिष्यः, हस्तिनीः च, स्वस्य पोषकं परित्यज्य वनं यान्ति, एवं धर्मस्य क्षये, पुण्यं अपि नष्टं भवति। शिक्षकः, कर्ता, च—षट् एते स्वर्गं नयन्ति; दिव्याः पक्षिणः शतम् अपि स्वर्गं प्राप्नुवन्ति। सूकरः सहस्रवर्षाणि, महिषी दशसहस्रवर्षाणि, दिव्यं रूपं धारयित्वा, हस्तिनी शतसहस्रवर्षाणि, तत्र कथ्यते। प्रत्येकं कोट्याः, शिक्षकस्य कर्तुः च, अक्षयः पुण्यः अस्ति। पूर्वं धनपुत्रेण प्रसिद्धः सरः निर्मितः। सः दशसहस्रदीनारव्ययेन, स्वजीवेन बलं च अर्पयित्वा, सर्वभूतहिताय, शिवे दशसहस्रगुणभक्त्या, तस्य धनं कालान्तरे क्षीणं अभवत्। कश्चित् धनाढ्यः, तस्य मूल्यं दातुम् इच्छन्, सज्जः अभवत्। सः विचिन्त्य, इदं वचनं उवाच— "दशसहस्रदीनारं दास्यामि, तस्मात्।" "त्वं तु तस्य सरसः पुण्यं लब्धवान्, मूल्यं यथाशक्ति दत्वा, तद् स्वं कर्तुम् इच्छसि।" एतद् श्रुत्वा, सः प्रत्युवाच— "यदि त्वं दशसहस्रं पुनः एकस्मिन दिवसे ददासि, फलम् सदा लभ्यते; विद्वांसः पुण्यं जानन्ति।" "एतेषु जलहीनस्थले, अहं सरः खनित्वा निर्मितवान्; सर्वे स्नानं, पानं, अन्यानि च कार्याणि यत्र इच्छन्ति तत्र कुर्वन्ति।" "तेन, मम दशसहस्रस्य, नित्यं फलम् इच्छितम्।" तदा हास्यं तस्य तथा सभायाम् अभवत्। लज्जया पीडितः, सः अपि इदं वचनं उवाच— "अस्माकं वचनं सत्यं—धर्मेण परीक्ष्यताम्।" ईर्ष्यया, सः तम् उवाच— "श्रुणु मे वचनम्, पितः: दशसहस्रदीनारं दत्वा शिलां आनय।" "अहं शिलां सरसि क्षिप्स्यामि; सा यथायोग्यं निमज्जतु, यदा सा उत्थास्यति, शिला अपि तीरं लङ्घिष्यति।" "मम धनं न क्षीयते, धर्मेण न ह्यन्यथा।" तद् संगृह्य, दशसहस्रं दत्वा, सः स्वगृहं गतः। साक्षिणां उपस्थितौ, शिला तत्र क्षिप्ता; महत्सरस्य मध्ये, नरैः, देवैः, दानवैः च दृष्टा। तदा धर्मस्य तुलायां, साक्षिभिः धर्मेण तुलिता—दशसहस्रदीनारं दत्तं, सरसि जलं च। एकस्मिन दिवसे अपि, पुण्यं जलस्य समं न अभवत्; धनाढ्यस्य चित्तं दुःखेन पूर्णम्, प्रयोजनं व्यर्थं अभवत्। शिलानिकायः उदभूत्, जलस्य उपरि द्वीपवत् स्थितः; तत्र जनानां कोलाहलः अभवत्। तद् अद्भुतं श्रुत्वा, उभौ हर्षेण आगतौ; पर्वतं दृष्ट्वा, दशसहस्रं दत्तवान्। तदा खननपतिना पर्वतः दूरं क्षिप्तः; खननस्य पुण्यं, नष्टं अपि, तस्य पुत्रेण पुनः प्राप्तम्। सः अपि, स्वर्गं प्राप्य, बहुजन्मसु तुष्टः अभवत्, मातृपक्षैः, राजभिः, मित्रैः च सह। मित्राणां, उपकारिणां च, सरः खनित्वा, अक्षयः फलम् प्राप्यते, विशेषतः तपस्विनां, निर्धनानां, ब्राह्मणानां च। सरः निर्माय, अक्षयस्वर्गं लभ्यते; अतः, हे ब्राह्मणाः, यः यथाशक्ति सरःादिकं निर्माति— सः धर्मं लभते, सर्वपापविमुक्तिः च—नात्र संशयः। यः एषां धर्मकथां जगति श्रावयति—सः सर्वसरःदानस्य फलम् भुङ्क्ते, विशेषतः भागीरथीतीरे सूर्यग्रहणे। एतद् श्रुत्वा, दशमिल्कगोदानस्य फलम् प्राप्नोति; न दरिद्रतां, न दुःखं, न रोगसंचयं प्राप्नोति। न तु अवमानदुःखं प्राप्नोति। एवं सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः "तडागस्तुति" नाम्ना समाप्तः। अथ अष्टपञ्चाशत्तमः—व्यास उवाच: वृक्षाणां सर्वफलम् अब्ध्याह्यं वदामि; शृणु, पुण्यशाली, वृक्षारोपणस्य पृथक् फलानि। यः पुण्यात्मा नदीतीरे पावनान् वृक्षान् रोपयति, तस्य पुण्यं न ज्ञायते, न वर्णयितुं शक्यते। यत्र वृक्षारोपणं अन्यत्र, तत्र यत् फलम् लभ्यते, तद् जलसमीपे लक्षगुणं भवति। पद्मसरस्य तटे वृक्षारोपणेन अनन्तं फलम् लभ्यते; अतः वृक्षारोपणस्य पुण्यं शतगुणं उच्यते। अश्वत्थवृक्षस्य जलाशयसमीपे रोपणेन, यत् पुण्यं मनुष्यः लभते, तत् शतयज्ञैः अपि, शतपुत्रैः अपि, न लभ्यते। यस्य पत्राणि, प्रत्येकं उत्सवे, जलं पतन्ति, तत्र पितृभ्यः अक्षयः नैवेद्यः भवति। तत्र पक्षिणः फलानि इच्छया खादन्ति; तस्य पुण्यं ब्रह्माय भोजनदानस्य समं, अक्षयम् च। अश्वत्थस्य फलस्य, तस्य रोपणस्य च, शतयज्ञैः, शतपुत्रैः अपि, न लभ्यते। एवं पुण्यस्य महात्म्यं, तडागस्य, वृक्षस्य च, पद्मपुराणे श्रद्धया वर्ण्यते।