जलस्य महिमा वर्ण्यते। जलस्य सेवनात्, अन्नपाकाद्युपयोगाच्च, जनाः प्रमुद्यन्ते; अन्नं विना तु जीवितं न शक्यते धारयितुम्। पितृत्रिप्तिः, शौचं, सौन्दर्यं, मलनाशनं, सर्वाणि बीजानि, यानि किञ्चिदिह प्राप्यते, सर्वमपि जले प्रतिष्ठितम्। वस्त्राणां प्रक्षालनं, पात्रशुद्धिः, सर्वकर्माणि अपि जलमेव साधयति; पेयजलमपि शुद्धमेव। अतः सर्वशक्त्या, सर्वधनसमेत्य, कूपतडागादीनि निर्मातव्यानि। यत्र जलं नास्ति, तत्र यः कश्चित् तडागं निर्माति, स स्वर्गं युगायुगं प्रतिपद्यते। ब्राह्मणः स्वर्गात् पतितः, वेदशास्त्रार्थवित्, सर्वेषां मित्रं, धर्मात्मा, तपस्वी च, punः स्वर्गं गच्छति। एवं अष्टसु जन्मसु लब्ध्वा, स अक्षयत्वं प्राप्नोति; क्षत्रियकुले जातः स चक्रवर्ती भवति। वैश्येषु तु सः अक्षयं धनं लभते, सर्वेषु जन्मसु प्रियं प्राप्नोति; शूद्राः च, नीचजाः अपि, पुनः पुनः स्वर्गं यान्ति। यः चतुःहस्तप्रमाणं कूपं परोपकाराय खनति, स प्रतिवर्षं युगपर्यन्तं स्वर्गं प्राप्नोति। यदि द्विगुणं, तर्हि फलम् अपि द्विगुणं; यदि चतुर्गुणं, तर्हि शतगुणं स्यात्। यः विंशतिहस्तप्रमाणं तडागं ददाति—स विष्णोः सान्निध्यं प्राप्नोति, दिव्यानि च सुखानि भुङ्क्ते; परजन्मनि राजा, धनवान्, वाग्मी च भवति। एवं द्विगुणत्रिगुणचतुर्गुणे फलवृद्धिः क्रमशः; सहस्रेण तु परमं स्वर्गं प्राप्नोति। द्विसहस्रेण देवपूज्यः भवति; तत्र निवसन्ति ये प्राणिनः, तावन्तः तस्य नित्यं सेवकाः भवन्ति, गृह-नगर-देशेषु च। यथा, धनक्षये पक्षिणः, वराहाः, महिष्यः, हस्तिन्यः च तं त्यक्त्वा वनं यान्ति, एवं धर्माचार्यः, कर्ता च—एते षट् स्वर्गाय नेतारौ; शतं दिव्यपक्षिणां स्वर्गं प्राप्नुवन्ति। वराहः सहस्रसंवत्सरान्, महिष्यः दशसहस्रसंवत्सरान्, दिव्यरूपधारी च, हस्तिनी शतसहस्रसंवत्सरान् स्वर्गे स्थायिनी इति कथ्यते। प्रत्येककोट्यां, आचार्यस्य, कर्तुः च अक्षयपुण्यं स्यात्; पूर्वं धनपुत्रेण ख्यातः तडागः कृतः। दशसहस्रदीनारव्ययेन, स्वजीवितबलसमेत्य, सर्वभूतहिताय, शिवाय दशसहस्रगुणभक्त्या च। कालेन, तस्य धनं समाप्तं जातम्; कोऽपि धनवान् तदर्थी सञ्जातः, क्रीतुम् इच्छन्। स चिन्तयित्वा, स धनवान् उक्तवान्—'दशसहस्रदीनारान् दास्यामि, एतदर्थं च।' 'त्वं मन्यसे यत् तडागात् पुण्यं लब्धम्; यथाशक्ति मूल्यं दत्त्वा, तदात्मीयं कर्तुम् इच्छसि।' एवं उक्ते, स प्रत्युवाच—'यदि एकस्मिन् दिने दशसहस्रं पुनः दत्तं, फलम् एव सदा लभ्यते; ज्ञानी तत्पुण्यं जानाति।' 'अस्मिन् निर्जले स्थले, अहं तडागं खनित्वा कृतवान्; सर्वे स्नानपानादिकं यथाकामं कुर्वन्ति।' 'तस्मात् मम दशसहस्रस्य नित्यं फलं इच्छ्यते'; ततः हासः अभवत् तस्य च सभायाः च। लज्जया पीडितः, स अपि उक्तवान्—'अस्माकं वचनं सत्यम्—धर्मेण परीक्ष्यताम्।' मत्सरात् सः उक्तवान्—'शृणु मम वाक्यम्, पितः; दशसहस्रदीनारान् दत्त्वा शिलां आनय।' 'तां शिलां तडागे क्षिप्स्यामि; सा यथायोग्यं निमज्जतु, उत्थानकाले शिला अपि तीरं गच्छेत्।' 'मम धनं न क्षीयते, यावद् धर्मेण न भवति; सः तद् अङ्गीकृत्य, दशसहस्रं गृहीत्वा स्वगृहं गतः।' साक्षिणां सन्निधौ, शिला तथैव क्षिप्ता; महातडागे, सा दृष्टा मनुष्यैः, देवैः, दानवैः च। ततः धर्मतुलायाम्, धर्मसाक्षिभिः तौ तौलितौ—दत्तं दशसहस्रदीनारं, तडागजलञ्च। न हि एकस्मिन्नपि दिने जलस्य पुण्यं तुल्यं धर्मेण; धनिनः मनः दुःखेन पूरितम्, प्रयोजनं निष्फलं जातम्। शिलानिकरः उत्पन्नः, जलस्य उपरि द्वीपवत् स्थितः; ततः जनसमूहेन कोलाहलः अभवत्। तं अद्भुतं दृष्ट्वा, उभौ हर्षेण आगतौ; पर्वतम् एवम् दृष्ट्वा, दशसहस्रं दत्तम्। ततः खननपतिना पर्वतः दूरं क्षिप्तः; खननस्य पुण्यं, नष्टेऽपि, पुत्रेण पुनः लब्धम्। सः अपि स्वर्गं गत्वा, अनेकजन्मसु तृप्तिम् अवाप, मातामह, राजा, मित्रगणैः सह। सहचराणां, उपकारकाणां, तडागखनेन फलम् अक्षयम्; विशेषतः तपस्विनां, दरिद्राणां, ब्राह्मणानां च। तडागनिर्माणेन नित्यस्वर्गः लभ्यते; अतः हे ब्राह्मणाः, यः यथाशक्ति तडागादिकं करोति— स धर्मं प्राप्नोति, सर्वपापानां मोक्षं च—अत्र न संशयः; यः च इमं धर्माख्यानं लोके श्रोतुं कारयति— स सर्वेषां तडागदानानां फलं भुङ्क्ते, विशेषतः भागीरथ्याः पुण्ये तीरे सूर्यग्रहणकाले।