रामः तदा निर्मलम् पापापहं शुभं सरः स्पष्टं वहन्तं दृष्टवान्। तस्य जलस्य स्पर्शमात्रेण परशु: शुद्धतां प्राप्तः। तदनन्तरं रामः प्रमुदितः स्वाभिषेकं कृत्वा, शुद्धात्मा पापरहितः सन्, मोक्षलाभे चित्तं समाहितवान्। सः तत्र चिरकालं स्थित्वा, तीर्थराजं सम्पूज्य, शीघ्रं तस्मात् प्रदेशात् निर्गत्य पुरीम् अगच्छत्। पृथिव्यां तस्य ख्यातिं कृत्वा, सः लवणसागरं प्राप्तवान्; एषः परः तीर्थराजः वास्तवतः ब्रह्मणा भूत्वा भूमौ प्रतिष्ठितः। सः सर्वत्र सुखदः, अत्यन्तं विशुद्धः, मोक्षमार्गदायकः च; एवं कामशक्तिः दुष्प्रतिबन्ध्या दुःसहाश्चेति विद्धि। कामात् एव पापं जायते, पुण्यं धर्माचरणात्; एवं लौहित्यनदी विरिञ्चेः धर्मपुत्रत्वेन जाता। त्वं शंतनुक्शेत्रे जातः, अक्षययोनौ गर्भे समुत्पन्नः; कामो विरिञ्चिना जितः, शंतुनुना अप्यसूयया। पतिव्रत्येन तस्याः तीर्थं सर्वेषां तीर्थानां श्रेष्ठतां प्राप्तम्; एवं यः कश्चित् प्रतिदिनं पुण्यां कथां पठति वा, शुभां शृणोति वा, सः मोक्षमार्गं प्राप्नोति। अथ श्रीभगवानुवाच— पुरा शर्वः गन्धर्वकिन्नरमानुषेषु यौवनवन्तः सुन्दर्यः स्त्रियः दृष्ट्वा, मन्त्रेण ताः आकाशे दूरात् आनीय, तपस्समाचाररूपेण ताभिः सह संगमं कृत्वा, रम्यं कुटीरं निर्माय, ताभिः सह क्रीडां चकार, सः कामदेवं जितवान्। तस्मिन् समये गौरी योगध्यानबलात् जगन्नाथं स्त्रीभिः सह क्रीडन्तं दृष्ट्वा, कोपवशीभूता क्शेमङ्करीरूपं धारयित्वा तत्र प्रविष्टा। दूरे आकाशे सः परमसुन्दरः, कामदेवसमप्रभः, शुक्लवर्णः, स्त्रीभिः परिवृतः, रममाणः, स्त्रीभिः आलिङ्गितः, पुनः पुनः हरं चुम्बन्त्यः, कामवशं प्राप्ताः दृष्टाः। तं दृश्य क्शेमङ्करी अग्रे पतित्वा, तासां केशेषु गृहीत्वा, पादाभ्यां ताः ताडयामास। शर्वः लज्जया पीडितः, ताः कोपात् केशान् आकृष्य भूमौ पतिताः। ताः स्त्रियः, उमा-शापदग्धाः, मुखविकृत्य, चाण्डालस्त्रियः अथवा पतितसंयुक्ताः अभवन्; अद्यापि सा उमा-शापः तासां समो दृश्यते। ततः सा शतधा रूपाणि धारयित्वा, प्रभुं समीपमुपागच्छत्; एवं कामस्य नित्यशक्तिं विद्धि द्विज। चिरात् तया सह कैलासमन्दिरं गतवान्; तां कल्याणदायिनीं दृष्ट्वा जनाः प्रमुद्यन्ते। तस्याः अङ्गानि कुङ्कुमरागवर्णानि, मुखं मालतीशशाङ्कसमं। देवी सर्वमङ्गलप्रदा क्शेमङ्करी, ताम् नमामि; प्रत्यक्षेऽपि अप्रत्यक्षेऽपि सा योगिनीसमानाः। यः तां दृष्ट्वा न नमति, सः युद्धे पराजितः; प्रणामेन तु राजसभायां विद्याम् च विजयः लभ्यते। एवं कामस्य महिमा, मोहवशात् भवः अपि पराजितः; तस्याः क्षमया सः देवदानवेश्वरत्वं प्राप्तवान्। न कदापि न भविष्यति च तादृशी कन्या लोके; सा रम्याङ्गी रामस्याङ्के समुपविष्टा क्षमाशय्यायाम्। त्यक्त्वा सा सुरासुरदुर्लभं लोकसिद्धिं प्राप्तवती; एवं वैष्णवश्रेष्ठः सुरासुरगणैः पूज्यते। यः उत्तमं भोजनं न ददाति, सः शेषं स्वयं भुङ्क्ते; अभ्यासेन क्षमया च दीर्घकालिकं सुखं लभ्यते। संगमात् पूर्वं, स्वपत्नीं दृष्ट्वा, सः तां हर्षेण मयि अर्पितवान्; द्वादशवर्षं संकल्प्य, स्वभोगं मय्यर्पितवान्। तस्मात् अहं सदा तस्य गृहे रक्षार्थं वसामि; यथा धात्रीफलस्य फलं सदा इच्छामि। अतः अन्येषु मध्ये सः वैष्णवः एव वैष्णवः, ये मम पूर्वभक्ताः देवाः, ते मम पन्थाः अनुवर्तिनः। येन न कृतं तत् तेनैव कृतमेकाकिना; तस्मात् 'वैष्णवस्य सर्वम्' इति नाम मया रमणीयं कृतम्। अहं तस्य गृहे वसामि, क्षणमपि न त्यजामि; अतः द्विजश्रेष्ठ, एवं भक्तानां मम सुलभा। अद्याहं तेषां स्वमार्गं स्वार्थाय ददामि; अस्माकं मध्ये समानं महत्त्वं, अन्नस्वप्नयोः समत्वमेव। पश्य देवश्रेष्ठ, ऐक्यं सौहृदं च; ततः सर्वे मूकादयः हरिं प्रभुं सुस्वागतम् अकारयन्। धार्मिकाः स्वपत्नीभिः परिवारैः सह स्वर्गगमनं कामयन्तः; गृहसमीपस्थाः, गृहगोधिकाः अपि। नानाविधानि कीटादीनि तान् अनुवर्तन्त; व्यास उवाच— तस्मिन्नन्तरे देवाः सिद्धाः महर्षयश्च। पुष्पवृष्टिं कृत्वा, 'साधु साधु' इति घोषयन्तः, दिव्यदुन्दुभ्यः स्वर्गे वनेषु च निनदन्। स्वस्वरथान् आरुह्य, ते हरिपथपुरं जग्मुः; तं विस्मयं दृष्ट्वा, ब्राह्मणः जनार्दनं प्रोवाच।