एकदा, भक्तियुक्तः कश्चन धर्मात्मा अच्युतं वस्त्राभरणवाद्यैः सम्यक् तोषयेत्। सन्दलस्नानजलैः भक्त्या हरिं स्नापयेत्, चन्दनलेपनं चाङ्गेषु कुर्यात्। धूपपुष्पैः शोभितं तं सम्यक् सम्पूज्य, वस्त्रादिदानं कृत्वा, श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् भोजयेत्। तान् सम्पूज्य, दत्त्वा दक्षिणां, प्रणम्य क्षमां याचेत्। एवं मासमेकं उपवास्य जनार्दनं सम्पूज्य, ब्राह्मणान् भोजयित्वा, विष्णोः लोके सम्मानं लभते। मासोपवासस्य समाप्तौ त्रयोदश ब्राह्मणान् पूजयित्वा भोजयेत्। ततः, यथाविधि तेषां विसर्जनं शृणु। एकादश्यां उपोष्य, वैष्णवं यजनं कुर्यात्। आचार्यस्य अनुमत्याऽथ देवदेवेशं हरिं सम्यक् सम्पूज्य, स्वशक्त्यानुसारं पूजां कृत्वा, गुरवे च प्रणमेत्। ततः श्रद्धया शुद्धवंशान् शीलसम्पन्नान् विष्णुभक्तब्राह्मणान् भोजयेत्। एवं तान् सर्वान् पूजयित्वा त्रयोदश भोजयेत्, तेषां ताम्बूलं, युग्मवस्त्रं, भोजनं, चादरं च दद्यात्। योगपट्टसूत्रं ब्रह्मसूत्रं च श्रेष्ठद्विजेभ्यः सम्पूज्य प्रणम्य च दद्यात्। अनन्तरं शक्त्यनुसारं शय्यां शयनोपस्करसम्पन्नां, शुभां, उत्तमां, कुसुमादिभिः भूषितां, तैः ब्राह्मणैः सह सम्पूज्य दद्यात्। तस्मिन्नेव शय्यायां स्वस्वरूपस्य सुवर्णमूर्ति निर्माप्य स्थापयेत्, माल्यादिभिः सम्पूजयेत्। शय्यायां आसनं, पादत्राणं, छत्रं, युग्मवस्त्रं, उपानहौ, पवित्रं, पुष्पाणि च सम्यक् व्यवस्थापयेत्। एवं शय्यायाः संकल्पं कृत्वा, ब्राह्मणान् प्रणम्य, तेषां अनुमतिं याचेत् – "अहं विष्णोर्लोकं गच्छामि" इति। एवं कृतं स पुरुषश्रेष्ठः निर्मलां विष्णोः पदवीं प्राप्नोति। मंडपे स्थितान् ब्राह्मणान् पुनः पुनः स्तोतव्यं। द्विजश्रेष्ठाः, मन्त्रकर्माद्यभावेऽपि, भवद्वाक्यप्रसादेन सर्वं सम्पूर्णं भवेत्। एवं मासोपवासविधिः सम्यक् वर्णितः। एतेन प्रकारेण, श्रीपद्ममहापुराणे, उत्तरखण्डे, कार्तिकमाहात्म्ये, श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे, मासोपवासवर्णनं नाम एकोनविंशत्यधिकशततमं अध्यायः समाप्तः। ततः सूतः उवाच – एतानि वचनानि श्रुत्वा, पावकः पुनः पप्रच्छ। शृणुत, मुनयः, शालग्रामपूजनस्य विस्तारं। कार्तिकेय उवाच – भगवन्, योगिश्रेष्ठ, सर्वं धर्मं श्रुतवान् अस्मि; शालग्रामपूजनस्य विस्तारं वदस्व। ईश्वरः उवाच – उत्तमं पृष्टवान् असि, महाबुद्धे, तस्मात् शृणु, वक्ष्यामि। शालग्रामशिलायां, महाहृदय महासेन, चराचरं सर्वं विश्वं नित्यं निवसति। यः तां पश्यति, प्रणमति, स्नापयति, वा पूजयति, स यजनकोटिगुणं पुण्यं, गवां कोटिदानस्य फलम् लभते। यः तु तदवमृश्य, तस्य गर्भवासः अतिभयानकः; यः तु विष्णोः शालग्रामतोयम् सदा पिबति – सदा कामरतोऽपि, भक्तिशून्यः अपि, शालग्रामपूजनात् अक्षरं प्राप्नोति। शालग्राममूर्तेः विनाशनं कोटिनाशम् आवहति; स्मरणं, नामोच्चारणं, ध्यानं, पूजनं, प्रणामं वा तु, महापापानि नश्यन्ति। शालग्रामदर्शनमात्रेण, मृगयूथानि यथा सिंहदर्शनात् पलायन्ते, तथा पापानि पलायन्ते। भक्त्या वा अभक्त्या वा, शालग्रामपूजनप्रणामेन मोक्षः लभ्यते। यः शालग्रामं सदा पूजयति, तस्य यमभयं नास्ति, न च मृत्युपुनर्जन्मभयम्। गन्धैः, पाद्यैः, अर्घ्यैः, दीपैः, धूपैः, उन्नतानुलेपनैः, गीतवाद्यस्तोत्रैः, शालग्रामपूजनं कार्यम्। यः श्रद्धया शालग्रामं कलियुगे पूजयति, स विष्णोर्लोके सहस्रकोटियुगपर्यन्तं वसति। केवलं भावेन कृतः शालग्रामप्रणामः अपि, मम भक्ताः मानवदेहे न स्थातुमर्हन्ति। ये मम भक्ताः सन्ति, परन्तु पापिष्ठाः सन्तः, मम वासुदेवं न प्रणमन्ति, ते मम भक्ताः न स्युḥ, पापमोहिताः एव। मम भक्तः अपि, एकादश्याम् अश्नाति चेत्, स मे घातकः, घोरं तमः नरकं याति। शाललिङ्गस्य स्पर्शः कर्तव्यः, अन्यः शौचविधिः नास्ति। या तिथि: विष्णोः प्रिया, सा मम अपि प्रिया। यः तस्यां न उपोष्यति, स चाण्डालादपि पापिष्ठः; शालग्रामशिलायां तु अहं सदा निवसामि। यः भक्त्या दत्तं स्थानं मया लब्धं, तत् मम एव धाम; सहस्रकोटिकमलैः पूजायाः फलं, शालग्रामपूजनात् कोटिगुणं भवति। ये शालग्रामपूजनं न कुर्वन्ति, तान् अहं न पूजयामि, न च तैः प्रणम्ये। ये मम पूजनं शालग्रामस्य पुरतः कुर्वन्ति, तैः अहं एकविंशतियुगपर्यन्तं पूजितो भवामि। शतशः लिङ्गपूजनस्य का फलता, यदि विष्णुभक्तिरहितम्? यदि शालग्राममूर्तिपूजनं न भवति, तर्हि पत्रपुष्पफलतोयदानं निष्फलम्। शालग्रामस्य पुरतः सर्वं शुद्ध्यति; यदि द्विजः अन्यदेवतानैवेद्यं भक्षयति, तर्हि चान्द्रायणं प्रायश्चित्तं कुर्यात्। एवं, शालग्रामपूजनस्य माहात्म्यं, मासोपवासविधिश्च, श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे, पद्मपुराणे, कार्तिकमाहात्म्ये, सूतादिभिः मुनिभिः पृष्टं, भगवता ईश्वररूपेण प्रतिपादितम्।