स्वजनस्य महद् दुःखं जन्ममरणान्तं त्वं द्रक्ष्यसि, मृतानां च निश्चितं गतिं स्वयमेव सदा पश्यसि। तस्मात् त्वं शीघ्रं तत् गृहाण, निष्कण्टकं सौख्यं भुङ्क्ष्व; असाधारणं श्रीवीर्यं लोकेषु विस्मयकरं, परमं च वरं। तदा शूद्रः उवाच—मम धनस्य इच्छा नास्ति; धनं संसारस्य पाशः। तत्र पतितः मर्त्यः पुनः मोक्षं न लभते। धनस्य दोषान् इह लोके परत्र च शृणु—चौरभयम्, बान्धवभयम्, राजभयम्, करदायकभयम् च। सर्वे मर्त्याः हिंसायां प्रवृत्ताः, पश्वादयः इव; धनं कस्य सुखाय भवेत्? धनं जीवितान्तकारि, दुःखस्य साधकं, कालादीनां प्रियं गृहं, विनाशस्य मुख्यकारणम्। ततः यतिः उवाच—यो धनवान्, स मित्रवान्; यो धनवान्, स बान्धववान्। कुलं, शीलं, विद्या, रूपं, भोगः, यशः, सुखं—सर्वं धनसम्बन्धितम्। धनहीनस्य, पुत्रदारविहीनस्य, कुतः स्नेहः, कुतः धर्मः, किमर्थं वा तस्य जीवितम्? दानयज्ञतीर्थकृत्पुण्यं, स्वर्गस्य सोपानानि—एतानि धनहीनस्य न सिध्यन्ति। निःस्वस्य व्रतनियमपालनं, धर्मरक्षणं, श्रवणं, पितृतीर्थयात्रा—नैव सम्पद्यन्ते। तथैव, रोगनिवारणं, हिताहारऔषधिसंग्रहः, आत्मरक्षा, शत्रुविजयः—सर्वं धने आश्रितम्। स्त्रीणां च जीविका धनसम्पत्त्या लभ्यते; भूतानां त्रिकालिकानां शुभाशुभकर्माणि धनसम्भूतानि। तस्मात्, यो धनसम्पन्नः, तेन यद्यद् उपभुज्यते, तत् स्वयमेव आगच्छति; दानात् शीघ्रं स्वर्गलाभः स्यात्। शूद्रः उवाच—अकामता व्रतपरिपूर्णता, अमर्षः तीर्थयात्रा, दया जपशौचसमानं, तुष्टिः एव मम धनम्। अहिंसा परं साधनं, उञ्छवृत्तिः श्रेष्ठा जीविका, शाकाहारः अमृतसमः, उपवासः चोत्तमः, हे रिपूनां दाहक। सन्तोषः मम महाभोगः, महादानं, सुवर्णमुद्रा; परदाराः मातृवत्, परधनं मृत्काष्ठवत्। परदाराः सर्पवत्; एष मम सार्वभौमयज्ञः। तस्मात् अहं तां न गृह्णामि—सत्यं, सत्यं, हे गुणनिधे। दूरतः पङ्कं त्यक्त्वा, तद् शोधनात् श्रेयः। एतदुक्ते, हे नरश्रेष्ठ, पुष्पवृष्टिः अभवत्। तस्य शीर्षे शरीरे च, सर्वैः देवैः पुष्पवृष्टिः अभवत्, हे द्विज; दिव्यदुन्दुभयो ननादुः, अप्सरसां गणाः नृत्यम् अकुर्वन्। गन्धर्वेश्वराः गीतानि गायन्ति स्म, विमानं चाकाशात् अवतीर्णम्; तत्र देवगणाः ऊचुः—"इदं विमानं आरोह।" "सत्यलोकं प्राप्त्वा, इन्द्रवत् भोगान् भुङ्क्ष्व; तत्रापि भोगकालः निश्चितः, हे धर्मात्मन्।" एवं देवैः उक्ते, शूद्रः उवाच—"कथं अयं निःस्वः पुरुषः, एतादृशं ज्ञानं, आचरणं, वाक्यम् प्राप्तवान्?" "किम् स हरिः, हरः, ब्रह्मा, वा शक्रः, बृहस्पतिः वा? अथवा धर्मः स्वयम् मया मोहितः अत्र आगतः?" एतदुक्ते, स यतिः स्मितपूर्वकं वाक्यम् अब्रवीत्—"तव धर्मं परीक्षितुम् अहं विष्णुः अत्र आगतः।" "त्वं कुलसहितः दिव्यविमाने स्वर्गं गच्छ, महर्षे; मम प्रसादात् सर्वे युवावस्थां लभध्वम्।" "अनन्तं सौभाग्यं प्राप्स्यसि, हे बुद्धिमन्, दिव्याभरणैः भूषितः, दिव्यवस्त्रधारी च।" ते शीघ्रं स्वर्गं जग्मुः, सर्वैः बान्धवैः परिवृताः; एवं लोभत्यागिनः स्वर्गं यान्ति, हे द्विजश्रेष्ठ। तुलाधरः सत्यधर्मनिष्ठः, यस्य आचरणं दूरजन्मनां न ज्ञायते, स एवम् बुद्धिमान् आसीत्। तुलाधरसमः कोऽपि नास्ति, स देवलोकस्थितः; तस्मात् त्वमपि, हे पृथ्वीपते, तेन सह स्वर्गं गच्छ। यो मर्त्यः एतद् शृणोति, सर्वधर्मस्थितः, तस्य जन्मकोटिसंचितपापानि क्षणेन नश्यन्ति। एकवारं पठित्वा, सर्वयज्ञफलम् आप्नोति; लोकेषु, हे ब्राह्मण, देवमानं लभते। भगवान् उवाच—अहिंसकस्य महिमा लोकान् अपि दुःसहा इति कीर्तितः; परदारकामं जित्वा, सर्वविजयी अभवत्। साधूनामपि, मुनिनामपि, ब्रह्मचारिणामपि, देवासुरमानुषाणामपि, सुलभं न भवति; स तद् दुर्लभं समत्वं प्राप्तवान्। स्वभावतः, केन मनुष्येण कामो जितुं शक्यः, हे ब्राह्मण, अहिंसकं विना? स एव लोकराजन्। अहल्याहरणात् देवेन्द्रः कलङ्कितः अभवत्; पुनः देव्या कृपया सहस्राक्षः प्रसिद्धः अभवत्। एषा कथा लोकेषु, त्रिषु लोकेषु, सर्वेषु भूतगणेषु प्रसिद्धा। द्विजः उवाच—कथं अहल्याहरणं देवदेवेन अभवत्, हे प्रभो? कथं सहस्राक्षः देवेन्द्रः कलङ्कितः अभवत्? अन्यः कश्चन देवः न तथा लाञ्छितः; कथं स देवेशः तद् प्राप्तवान्? एतत् दुःखदं दोषं देवेषु यथार्थं श्रोतुम् इच्छामि। भगवान् उवाच—पूर्वं, लोकनाथः स्वयम्भुवः आत्मजां गौतमाय, लोकपालानां साक्षात्, हर्षेण दत्तवान्। ततः, लोकपालानां मध्ये, कामेन हृतचित्तानां, शचीपतिः शूलवत् हृदि विद्धः अभवत्। अन्यलोकपालान् अतिक्रम्य, शोभनरूपा, भूषिता सा ब्राह्मणाय रत्नवत् दत्ता; अथ किम् अन्यत् कर्तुम् शक्यम्?