स तु शृङ्खलाभिः पाशैश्च बद्धः सन् मोक्षं न प्राप्नोति स्म। एतद् विचिन्त्य स शूद्रः स्वगृहं परित्यज्य निर्गतः। तत्र देवाः तेन संतुष्टाः सन्तः, "साधु साधु" इति प्रहृष्टाः, भिक्षुरूपं गृहीत्वा तस्य गृहम् अपि जग्मुः। तत्र गत्वा मया दिव्यसंवादः च प्राणिनां आचारः च कथितः। तदा अभ्यासबलात् जनानां च मोहेन, तस्य भार्या तत्र आगत्य दिव्यस्य कारणं पृष्टवती। ततः अहम् अपि तस्याः यद् शीघ्रं चेतसि आगतम्, तद् अकथयम्। रहसि च अहं तस्याः हाहाकारस्य कारणं व्याख्यातवान्। या तव पतिस्य हृदि आसीत्, सा अद्य दैवयोगेन अज्ञायैव दत्ता इव। त्यक्ता त्वं, कल्याणिनि, अस्मिन्नेव गृहे न च किंचित् अस्ति; यावत् स जीवति, तावत् दुःखमेव अवश्यम् अनुभोक्ष्यते। गच्छ मातः, रिक्तं गृहं प्रति, तत्र च यद् अप्राप्तं तद् पृच्छ। सा पतिसमीपे तद् शुभं वाक्यं श्रुत्वा, तत्र गत्वा तस्मै दुष्टाय वदति स्म। स च तद् श्रुत्वा विस्मितः, चिन्तयन् तया सह मम समीपं आगतः। ततः रहसि स मां पप्रच्छ, "भिक्षो, भिक्षुव्रतम् आख्याहि।" भिक्षुणा उच्यते—"दीर्घकालनिर्मलेन नेत्रेण कथं त्वया तद् तृणवत् विसृज्यते?" यत् त्वया त्यक्तं, तत्र निर्थकं सौभाग्यं नास्ति; अतुलं श्रीवीर्यं च पतितं पुनः स्पर्शं लभते। स्वजनस्य महद् दुःखं जन्ममरणपर्यन्तं द्रक्ष्यसि, मृतानां निश्चितं गतिं स्वयमेव पश्यसि। तस्मात् शीघ्रं तद् गृहाण, तृणरहितं सौख्यं भुङ्क्ष्व; अतुलं श्रीवीर्यं लोकानां च अद्भुतं, परं च वरं। शूद्रः उवाच—"मम वित्ते स्पृहा नास्ति; वित्तं संसारस्य पाशः। तत्र पतित्वा मर्त्यः पुनः मोक्षं न प्राप्नोति।" "श्रृणु वित्तस्य दोषान्, अस्मिन् लोके परत्र च—चौरभयं बान्धवभयं राजभयं च, करदातारभयम् अपि।" सर्वे मर्त्याः हिंसने प्रवृत्ताः, पशवः मत्स्याः पक्षिणश्च इव; कथं वित्तं स्वामिनं सुखं दातुं शक्नोति? वित्तं जीवितान्तकरं, दुःखस्य च साधकं; कालादीनां प्रियं गृहम्, विनाशस्य मुख्यकारणम्। भिक्षुः उवाच—"यस्मिन् वित्तं, तस्य मित्राणि; यस्मिन् वित्तं, तस्य बान्धवाः। कुलं, आचारः, विद्या, रूपं, भोगः, कीर्तिः, सुखं च—" "वित्तहीनस्य, पत्न्याः पुत्रस्य च वियुक्तस्य, कथं मित्रं, कथं धर्मः, किमर्थं वा जीवितं दरिद्रस्य?" दानानि, यज्ञाः, तीर्थकूपरक्षणं, स्वर्गस्योपायभूतानि दानानि—एतानि सर्वाणि वित्तशून्यस्य न सिध्यन्ति। यस्य किञ्चित् नास्ति, तस्य व्रतानुष्ठानं, धर्मरक्षणं, श्रवणं, पितृतीर्थयात्रा—एतानि न सम्पद्यन्ते। एवमेव रोगनिवारणं, हिताहारौषधसंग्रहणं, आत्मरक्षणं, शत्रुविजयश्च—सर्वं वित्ताधीनम्। स्त्रीणामपि जीविका वित्तसंपत्त्या लभ्यते; भूतानां भूतपूर्वाणां भविष्यतां च, शुभाशुभानि कर्माणि वित्तेनैव निबद्धानि। तस्मात् यो वित्तसमृद्धः, तस्य यद् यद् उपभुज्यते, तत् स्वयमेव आगच्छति; दानेन त्वं शीघ्रं स्वर्गं गमिष्यसि। शूद्रः उवाच—"व्रतानां पूर्णता निःस्पृहत्वेन, तीर्थयात्रा क्रोधाभावेन, दया जपसमानाऽभिषेकः, शौचं च तुष्टिः एव वित्तम्।" "अहिंसा परमं साधनं, उञ्छवृत्तिः श्रेयसी जीविका, शाकभोजनं सुधासमानम्, उपवासः परमो हि।" "सन्तोष एव मम महाभोगः, मम महादानं, मम सुवर्णमुद्रा; परदाराः मातृवत्, परधनं मृत्कुट्टवत्।" "परदाराः सर्पवत्; एष मे सार्वभौमयज्ञः। तस्मात् नाहं ताम् गृह्णामि, सत्यं सत्यं, गुणवत्तम।" "दूरतः पङ्कं परिहर्तव्यं, न तु धौतुम् यत्नः।" इत्युक्ते, पुरुषश्रेष्ठ, पुष्पवृष्टिः अभवत्। तस्य शिरसि च शरीरे च देवैः सर्वैः पुष्पाणि ववर्षुः, द्विजोत्तम; दिव्यदुन्दुभयः प्रनदन्ति स्म, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म। गन्धर्वपतयः गीतानि गायन्ति स्म, दिव्ययानं आकाशात् अवतीर्णम्; तत्र देवगणाः ऊचुः—"इदं रथं आरोह।" "सत्यलोकं गत्वा, इन्द्रवत् सुखानि भुङ्क्ष्व; तत्रापि भोगकालः निश्चितः, धर्मात्मन्।" एवमुक्त्वा देवैः, स शूद्रः इदं वचनम् उवाच—"एष अयुक्तधनः, कथं ज्ञानं आचारः वाक् च प्राप्ताः?" "किं स हरिः अथ वा हरः वा ब्रह्मा, अथ वा शक्रः बृहस्पतिः वा? अथवा धर्मः स्वयम् आगतः मां मोहयन्?" एतद् श्रुत्वा, स भिक्षुः स्मयमानः उवाच—"तेषां धर्मस्य परीक्षां कर्तुं अहं विष्णुः अत्र आगतः।" "त्वं स्वबन्धुभिः दिव्यरथे स्वर्गं गच्छ; मदीयया कृपया सर्वे चिरयौवनसम्पन्नाः भविष्यथ।" "अनन्तं सौभाग्यं प्राप्स्यसि, दिव्याभरणविभूषितः, दिव्यवस्त्रधारी च भविष्यसि।" ततः ते शीघ्रं स्वर्गं गताः, सर्वैः स्वबन्धुभिः परिवृताः; एवं द्विजश्रेष्ठ, ये लोभं परित्यजन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। तुलाधरः सत्यधर्मपरायणः, यस्य आचारः दूरदेशजैः अपि न विज्ञायते, स एवम् विद्वान् आसीत्। तुलाधरसमः कोऽपि देवर्षिलोकस्थः नास्ति; तस्मात् त्वमपि, नृपते, तेन सह स्वर्गं गच्छ। यः कश्चन मर्त्यः एतत् शृणोति, सर्वधर्मस्थितः, तस्य जन्मान्तरसंचिताः पापाः तत्रैव क्षीयन्ते।