शृणु, भगवतः साक्षात्साक्षिणः पुण्यकथां प्रवक्ष्यामि। यः पुण्यात्मा धर्मनिष्ठः सततं श्रावयति वा शृणोति वा एषां महात्मनां चरितं, स काल्पपर्यन्तं स्वर्गं प्राप्नोति, अथवा राजा भवति, महाधन्यः वा; प्रत्येकजन्मनि स धर्मपत्नीं सुशोभनां लभते। यः चैतदुत्तमं पावनं चरित्रं नित्यं शृणोति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, सर्वशास्त्रार्थं च स उपनयति। एवं सः अक्षयस्वर्गं प्राप्नोति, स्त्रीणां प्रियः भवति; क्षत्रियो जयशाली भवति, नूनं जनाधिपतित्वं लभते। अस्य श्रवणेन बहुजन्मार्जितपापानि विनश्यन्ति, शुभं च लभते, यथा सती स्त्री अपि। तत्र द्विजः प्राह— "भगवन्, यदि मयि अनुग्रहः अस्ति, तर्हि तुलाधारस्य कर्माणि अतुलबलं च विस्तार्य कथय।" भगवानुवाच— "यः सत्येन ददाति, लोभवर्जितः, अमत्सरी, तस्य शतयज्ञसमं पुण्यं नित्यं सिद्ध्यति। सत्येन सूर्यः उदेति, वायुः अपि वहेत्; समुद्रः सीमां न अतिक्रामति, न कूर्मः पृथिवीं। सत्येन एव सर्वे लोकाः, पृथिवी च तिष्ठति; यः सत्यात् पतति, स धर्मात्मा अपि अधः गच्छति। यः सदा सत्यं वदति, सत्कर्मनिष्ठः, स देहेन स्वर्गलोकं गत्वा अक्षयं स्थानं प्राप्नोति। सत्येन सर्वे मुनयः मम गत्वा दृढं स्थानं प्राप्तवन्तः; सत्येन एव युधिष्ठिरः देहेन स्वर्गं गतः। सर्वान् शत्रून् विजित्य, धर्मेण भूमिं पालयन्, शुद्धं कठिनं च राजसूयमकुर्वत्। स सदा चत्वारिंशत्सहस्राणि चत्वारि च द्विजान् सुवर्णपात्रैः राजोपस्करैः च भोजयति। भोज्यदानान्ते, यत् द्विजातयः इच्छन्ति, तद् धनं दत्त्वा विसृजति। तदा स ब्राह्मणसंघं दरिद्ररहितं दृष्ट्वा विसर्जयति; तथैव स सोल्लासं षोडशसहस्रशिष्यांश्च सदा भोजयति, सत्यमेव वदन्, अमत्सरः च। ते पूर्वं दीर्घकालं तस्य गृहे स्थितवन्तः, विजयाय; स जीवेषु अनुग्रहात् समग्रं जगत् विजित्य। सत्येनैव बलिरसुरेन्द्रः इन्द्रत्वं प्राप्स्यति; स पाताले स्थितः अपि, अहं तस्य गृहे वसामि। यः पुण्यं केवलं करोति, तस्य हृदि अहं नित्यं तिष्ठामि; अथवा, एकदा बद्ध्वा, तं दैत्ययोनिर्मुक्तं कृतवान्। अहं तस्मै पातालं, अमृतत्वं, इन्द्रपदं च ददामि; हरिश्चन्द्रः सत्येनैव सत्यलोकं स्वजनैः सहितः प्राप्तवान्। स शुद्धदेहः सत्यलोकस्थः अभवत्; अन्ये अपि नृपाः, सिद्धमुनयः तथैव। सर्वे मुनयः, योगिनः च सत्येनैव अक्षयाः अभवन्; अतः, सत्यानिष्ठः संसारात् मोक्षं प्राप्नोति। तुलाधारः महात्मा सत्यानिष्ठः, तस्य समः लोके कश्चन नास्ति, सत्यवचननिष्ठत्वात्। यदि सहस्राश्वमेधैः तुलां कुर्यात्, सत्यं तदपि अतिक्रामति। सत्येन सर्वं सिद्ध्यति, सत्यं अव्यभिचारि; सत्यवचनात् बहुला गौः स्वर्गमार्गं प्राप्तवती। राज्यं सम्पाद्य, प्रत्यागमनं दुष्करं; स सदा साक्षी, न कदापि मिथ्यावादी। क्रयविक्रये मूल्यं महद्वा अल्पं वा, बुद्धिमन्तः साक्षिणः सत्यवदनिष्ठाः विशेषतः भवन्तु। सत्यवदनाः साक्षिणः अक्षयस्वर्गं प्राप्नुवन्ति; वाग्मी सभायां प्रविश्य सत्यं वदति, स वागीश्वरः। स ब्रह्मलोकं याति, यः अन्यैः यज्ञैः दुर्लभः; यः सभायां सत्यं वदति, अश्वमेधफलम् आप्नोति। लोभद्वेषाभ्यां मिथ्यावदनात् रौरव नरकं याति; तुलाधारः विश्वसाक्षी, स नृणां वीरः। विशेषतः लोभत्यागेन स्वर्गे अमरपदं लभ्यते; एकः भाग्यशाली शूद्रः अस्ति, यः कदापि लोभेन कर्म न करोति। स तु पत्रसंग्रहणेन, शुष्कधान्यसंग्रहेण जीविकां कुर्वन्, जर्जरयुग्मवस्त्रधारी, हस्तौ एव पात्रे। लाभहानौ अपि, परधनं न गृहीतवान्; तस्य विषये जिज्ञासया, अहम् एव तस्य युग्मवस्त्रं आदाय। नदीतीरे एकान्ते आदरात् स्थापयामास; तानि वस्त्राणि दृष्ट्वा, स लोभेन मनः न गृहीतवान्। परधनत्वं ज्ञात्वा, धैर्येण गृहं प्रत्यागच्छत्; तदा हृदि चिन्तयन्, लघुत्वं मन्यते, द्विजश्रेष्ठ। पुनः अहं तत्रैव नदीतीरे, एके निर्जने स्थले, सुवर्णपूर्णां उडुम्बरां स्थापयामास। स तं देशं गत्वा, तदाश्चर्यं दृष्टवान्; तदुपायः पर्याप्तः, कृत्रिमत्वं स्पष्टम्। तदा तस्य अलोभभावः मम नष्टः, तद्रक्षणे अहंकारभारः उत्पद्यते। यत्र लोभः, तत्र लाभः; लाभात् लोभो जायते; लोभग्रस्तस्य नित्यं नरकः। यदि अधर्मार्जितं धनं मम गृहे तिष्ठति, तदा मदः भार्या पुत्रांश्च व्याप्नोति। मदात् कामः, कामात् विकारः, विकारात् भ्रमः; भ्रमात् मोहः, मोहात् अहंकारः; अहंकारात् क्रोधलोभौ च। एतेषां वृद्धौ तपो ह्रसति; तपः क्षीणे, मनोमलमोहः प्रवर्तते। एषा पुण्यकथा सत्यानिष्ठायाः, लोभत्यागस्य च, यः शृणोति, स धर्मार्थकाममोक्षान् प्राप्नोति।