कुरुक्षेत्रे सूर्यः राहुणा ग्रस्तः सन् यदा दृश्यते, तदा तत्र तुलापुरुषदानस्य फलं प्रकीर्तितम्। काश्यां तु तत् दशगुणं स्यात्, वेण्यां शतगुणं, गङ्गासागर-सङ्गमे सहस्रगुणं फलम् उक्तम्। हरिमन्दिरे शूकराख्ये तु तदनन्तं विज्ञेयम्; अन्यत्र तु कार्तिके सम्यग् विधिना लक्षदानं प्राप्यते। शूकरक्षेत्रे एकं दत्त्वा सममेव फलं लभ्यते; एवं शूकरक्षेत्रे, वेण्यां, गङ्गासागर-सङ्गमे च। शूकरक्षेत्रे एकवारं स्नात्वा ब्रह्महत्या-पापं क्षप्यते; प्राचीनकाले अलर्कोऽपि शूकरक्षेत्रमाहात्म्यं शृण्वन् सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं प्राप्तवान्, षण्मुख। मार्गशीर्षे शुक्लद्वादश्यां पुत्र, तत्र गन्तव्यम्। तदा कार्तिकेयः उवाच—‘भगवन्, व्रतानां व्रतम् उत्तमं श्रोतुमिच्छामि, तस्य विधानं मासोपवासनस्य च फलं सम्यग् वद।’ तदा तत् व्रतं पुरुषैः विधिवत् आचरितव्यम्; पूर्ववत् आरभ्य यथाविधि परिसमाप्तव्यम्। ‘कियत्क्रतुमिदं कर्तव्यम्, महेश्वर, तन्मे विस्तरेण ब्रूहि; एतत् व्रतं सुख-समृद्धिदायकम्’ इति स पप्रच्छ। श्रीरुद्र उवाच—‘सर्वं ते कथयिष्यामि, धर्मज्ञ, यत् त्वया पृष्टम्, मुनिश्रेष्ठ; भक्त्या शृणु। यथा देवानां विष्णुः, तपस्विनां रविः, पर्वतानां मेरुः, पक्षिणां गरुडः, तीर्थानां गङ्गा, जनानां वाणिजः—एवं सर्वेषां व्रतानां मासोपवासनं श्रेष्ठम्। सर्वव्रत-तीर्थ-दानकृत्यैः यत्पुण्यं लभ्यते, तत् मासोपवासी प्राप्नोति। नापि अग्निष्टोमादि महादानैः तावद् पुण्यं लभ्यते यावन्मासोपवासेन। यद्यत् पठ्यते, दीयते, होम्यते, तप्यते, स्वधा क्रियते, तत्सर्वं मासोपवासी नियमेन साधयति। मां जनार्दनं वैश्णवयज्ञेन पूजयित्वा, गुरोः आज्ञां प्राप्य मासोपवासनं समाचरेत्। सर्वाणि वैश्णवव्रतानि, शुभद्वादशीदीनि च कृत्वा मासोपवासः कार्यः। पाराकव्रतं च चान्द्रायणं चुष्णं कृत्वा, गुरोः अथवा विदुषः ब्राह्मणस्य निर्देशेन मासोपवासनं कुर्यात्। आश्विनशुक्लपक्षे एकादश्यां उपोष्य, ततो द्वात्रिंशद्दिनानि व्रतं समाचरेत्। कार्तिकमासे वासुदेवं मासपर्यन्तं पूजयित्वा, मासोपवासी मुक्तिफलभाग्भवति। अच्युतालये भक्त्या त्रिःसन्ध्यं कुमुद, मालती, नीलोत्पल, सुरभिकमलैः पूज्य, पुष्पैः उशीरेण, कर्पूर-चन्दनैः जनार्दनं पूजयेत्, नैवेद्य, जल, दीपादिभिः च। मनसा, कर्मणा, वाचा, यः गरुडध्वजं पूजयेत्, सत्री, विधवा, वा, सम्यग् भक्त्या, संयतन्द्रियः स्यात्। दिनरात्रं विष्णोर्नामगुणानुकीर्तनं कुर्यात्, विष्णोः स्तोत्राणि भक्त्या पठेत्, मिथ्यावचनं वर्जयेत्। सर्वभूतानुकम्पायुक्तः, शान्तः, अहिंसकः, शयानोऽपि, उपविष्टोऽपि, वासुदेवं कीर्तयेत्। अन्नभोगस्मरणदर्शन-घ्राण-रसन-वर्णनैः विरमेत्, अन्नकणस्य विसर्जनं च न कुर्यात्। व्रतसमये गात्रमर्दनं, शिरोमर्दनं, ताम्बूलं, अनुलेपनं च सर्वं वर्जयेत्। व्रती मलस्पर्शनं मलविक्षेपं च न कुर्यात्; देवालये स्थित्वा गृही संयतः स्यात्। एवं मासोपवासं विधिवत् कृत्वा, नरः, स्त्री, वा, सती वा, वासुदेवं पूजयेत्। अल्पं वा अधिकं वा, मासोपवासनं त्रिंशद्दिनानि कर्तव्यम्; मासोपवासं समाप्य, संयतचित्तेन्द्रियः स्यात्। ततः शुभद्वादश्यां गरुडध्वजं पूजयेत्, पुष्पमाल्यैः, गन्धैः, धूपैः, अनुलेपनैः च। वस्त्रैः, भूषणैः, वाद्यैः च अच्युतं तोषयेत्; हरिं भक्त्या चन्दनजलैः स्नापयेत्। चन्दनेन अङ्गानि अनुलेप्य, धूपपुष्पैः भूषयित्वा, वस्त्रदानादिकं कृत्वा, श्रेष्ठब्राह्मणान् भोजयेत्। तान् दानं दत्त्वा, प्रणम्य, क्षमाप्य च, मासोपवासान्ते जनार्दनं पूजयित्वा, ब्राह्मणभोजनं कृत्वा, विष्णुलोके प्रतिष्ठां लभते। मासोपवासपर्यन्ते त्रयोदशब्राह्मणान् सत्कृत्य भोजयेत्। अथ तान् यथाविधि विसर्जनं कुर्यात्; एकादश्यामुपोष्य वैश्णवयज्ञं कुर्यात्। गुरोः अनुमत्यैः हरिं पूजयित्वा, यथाशक्ति पूजनं कृत्वा, गुरवे प्रणमेत्। ततो विशुद्धवंशाचारयुक्तान् विष्णुभक्तान् ब्राह्मणान् भक्त्या भोजयेत्। सर्वान् पूजयित्वा त्रयोदश भोजयित्वा, ताम्बूलं, युग्मवस्त्रं, अन्नं, च्छादनं च दद्यात्। योगपट्टं, यज्ञसूत्रं, ब्रह्मसूत्रं च द्विजश्रेष्ठेभ्यः दद्यात्, पूजयित्वा प्रणम्य च। ततः शक्तितः शय्यां सुशोभनां, उत्तमान्, शय्योपस्करैः सहितां, कल्याणीं, सम्यक् भूषितां च तेषां प्रदद्यादिति।