ब्राह्मणवर्गे काचित् पतिव्रता स्त्री आसीत्, सेव्येति नाम्ना। तस्याः पतिः पूर्वकृतविरोधेन कुष्ठरोगेण पीडितः अभवत्। तस्य मुखं सदा विकारयुक्तं स्रवद् आसीत्, तथापि सा धर्मपत्नी निरन्तरं तस्य सेवायाम् एव प्रवृत्ता आसीत्। यद्यपि सः यत्किमपि इच्छेत्, सा तद् यथाशक्ति सम्पूर्णं कुर्वन्ती तिष्ठति स्म। सः प्रतिदिनं देवपूजां कर्तव्यं, स्नेहेन व्यवहारः कर्तव्यश्च, असूयारहितः सन्। कदाचित् सः मार्गे गच्छन्, अतीव रूपवतीं गणिकां अपश्यत्। तां दृष्ट्वा तस्य मनः मोहग्रस्तं, कामेन पीडितं अभवत्। सः दीर्घं निश्वस्य, विषण्णः अभवत्। एतत् श्रुत्वा, सा धर्मपत्नी गृहात् निर्गत्य पत्युः समीपं गता, पृच्छन्ती चोवाच—"किं भवता प्रमत्तं? किमर्थं दीर्घं निश्वस्यसि, स्वामिन्?" सा पुनः उवाच—"किं कर्तव्यं, किं वा अकर्तव्यं, किं तव प्रियम्? यत् त्वया इच्छ्यते, तत् अहं करिष्यामि; त्वमेव मे गुरुश्च प्रियश्च।" सा निवेदयामास—"इष्टं यत्, तद् वद, स्वामिन्। यथाशक्ति तत् अहं करिष्यामि।" तदा सः प्रत्युवाच—"वृथा भाषसे, प्रिये। न त्वं शक्नोषि, नाहम् अपि; वृथा वचः न उचितम्। त्वं न युक्ता पृच्छितुं, यथा भूमौ स्थितः उन्नतम् वृक्षफलम् इच्छति।" सः पुनरुवाच—"भूमौ स्थितः अल्पकायः जनः उन्नतम् वृक्षफलम् इच्छति; एवं मम मनसि मोहात् दुर्लभम् अपि किञ्चिद् इच्छामि। अपि च, दम्पत्योः अपि दुःसाध्यं गन्तव्यम् इति वदामि।" तदा सा पतिव्रता उवाच—"यद्यपि तव मनसि यत्, तत् ज्ञात्वा अहं साधयितुं समर्था। आदेशं दत्तुम् अर्हसि, स्वामिन्। यत् कर्तव्यं, तत् सर्वथा करिष्यामि। यदि तव काम्यं दुःसाध्यम् अपि स्यात्, तत्र अहं यत्नं करिष्यामि। तदा मम पुण्यम् अत्र च परत्र च फलं दास्यति।" एवं वचः श्रुत्वा, सः तया प्रीतः सन्, इदं वचनम् उवाच—"पुनः पुनः पापकर्मणा अहं पापेन पीडितः। मार्गे गच्छन् अहं अतीव रूपवतीं गणिकां अपश्यम्। तां सर्वाङ्गसुन्दरीम् दृष्ट्वा, मम मनः दह्यते। यदि तव प्रसादेन सा यौवने स्थितां युवतिं प्राप्नुयाम्, तर्हि मम जन्म सफलं स्यात्। एषा कामना मे साधय, धर्मे प्रिये। यदि सा सुन्दरी मम समीपं न आगच्छेत्, मम दुःखिनः, कुष्ठिनः, दुर्गन्धिनः, नवानां पाकोपगतम् शरीरस्य, तर्हि मृत्युः एव मम श्रेयः।" एवं वचः श्रुत्वा, सा धर्मपत्नी उवाच—"यथाशक्ति अहं करिष्यामि; त्वं स्थिरः भव, स्वामिन्।" सा मनसा चिन्तयित्वा, रात्र्यन्ते प्रातःकाले, शीघ्रं गवां गोमयं जलसमेतं गृहीत्वा, हृष्टा गणिकागृहं प्रति जगाम। तत्र गृहम् उपवेशनम् अपि च स्वच्छीकरणं कृत्वा, गोमयेन मार्गं च गलीं च लेपयित्वा, शीघ्रं गृहं प्रत्यागता, जनदर्शनात् भीता। एवं सा धर्मपत्नी त्रिदिनानि अनुवर्त्य कृत्यम् अकरोत्। तदा सा गणिकास्रेष्ठा, स्वदासीभिः परिचारिकाभिः सहित्या, विचित्रं कर्म च पुण्यं च कस्य हेतोः इति पृच्छन्ती, प्रातःकाले मन्दिरचत्वरे विचारयामास। "कस्य कृते, प्रिये, अहं न भाषितवती, किं पुनः एषा क्रिया कृताऽस्ति?" इत्यादि ताः परस्परं चर्चयन्त्यः, नगरमार्गेषु स्वच्छकर्मणा दीप्तिं दृष्ट्वा, तस्याः कार्यमूलम् अपृच्छन्। "अस्माभिः एतत् न कृतम्, प्रिये, न च स्वच्छता अयं वयं कृतवन्तः।" इति ताः विस्मिताः, निशान्ते पुनः चिन्तयामासुः। सा धर्मपत्नी यथा पूर्वम्, पुनः अपि दृष्टा, गृहं प्रत्यागता। तदा सा गणिका, तां ब्राह्मणीं पतिव्रतां दृष्ट्वा, तस्याः पादयोः पतित्वा, "क्षन्तुम् अर्हसि, अम्ब।" इति प्रार्थयामास। "मम प्राणाः, शरीरं, वित्तं, कीर्तिः, यशः—एतानि सर्वाणि त्वया नष्टानि इव। किं तव इच्छसि, धर्मे प्रिये? यत् त्वं वदसि, तत् अहं सदा दास्यामि। सुवर्णं, रत्नानि, मणीन्, वस्त्राणि—यत् इच्छसि।" तदा सा धर्मपत्नी प्रत्युवाच—"मम वित्ते न किञ्चिद् प्रयोजनम्। यदि किमपि कार्यम् अस्ति, तद् वद; यदि त्वं तत् करोषि, मम हृदयम् तृप्यति; सर्वं त्वया साधितम्।" गणिका प्रत्युवाच—"सत्यं सत्यं शीघ्रं करिष्यामि; वद, पतिव्रते। मां रक्ष, अम्ब, शीघ्रं कार्यं वद।" धर्मपत्नी लज्जया स्वकामनां न प्राकथयत्; गणिका क्षणं चिन्तयित्वा, निश्चयं कृत्वा अवदत्—"कुष्ठिनः दुर्गन्धिनः संसर्गे महद् दुःखं मम; एकदिनं तद् करिष्यामि, यदि सः मम गृहम् आगच्छेत्।" धर्मपत्नी उवाच—"अद्य रात्रौ तव गृहे आगमिष्यामि, सुन्दरी। पतिः भुक्त्वा तुष्टः चेत्, पुनः तम् आनयिष्यामि।" गणिका उवाच—"शीघ्रं गच्छ, सुभगे, स्वगृहं, पतिव्रते। रात्रौ मध्यरात्रे तव पतिः मम गृहम् आगच्छतु।" "मम अनेके प्रियाः, राजानः तेषां तुल्याश्च; सर्वे सदा मम गृहे निरन्तरं वसन्ति। अद्य तव भीत्या मम गृहं रिक्तं करिष्यामि; तव पतिः आगच्छतु, मम सह समागत्य गच्छतु।" इति श्रुत्वा, सा धर्मपत्नी स्वगृहं गत्वा पत्युः निवेदयामास—"स्वामिन्, तव कार्यं सम्पादितम्।" "अद्य रात्रौ सा तत्र गृहे गमिष्यति, एषा सूचना। तस्याः अनेके पतयः, तत्र तव समयः नास्ति।" ब्राह्मणः उवाच—"कथं तत्र गृहम् गच्छेयम्? अहं न शक्नोमि; एवं ज्ञात्वा, कथं धैर्यं, कथं कार्यसिद्धिः?" धर्मपत्नी उवाच—"अहं त्वां पृष्ठे स्थापयित्वा तस्याः गृहम् नयामि। मम कार्यसिद्धौ, पुनः तेनैव मार्गेण न प्रतियास्यामि।" ब्राह्मणः उवाच—"सुभगे, त्वया सर्वं मम कार्यं सिद्धं स्यात्; यत् त्वया कृतं, तत् स्त्रीभिः अप्यसह्यं।" एवं धर्मपत्नी सेव्याः पतिसेवायाम् अतीव श्रद्धया, कठिनं कार्यं स्वधर्मेण साधयित्वा, पतिसंतोषाय सर्वं दुःखं सहमाना, पतिस्नेहपरायणत्वं प्रतिपादयामास।