पूर्वं, तेषां पितृयज्ञं कृत्वा, तैः पापात् शुद्धत्वं प्राप्तं स्वर्गं च गतम्। तव वदनात्, हे प्रभो, बहु प्राचीनं श्रुतं यथा। ततः धर्मवित् त्वं क्षमस्व, शापस्य सीमा स्थापयेत् इति याचितम्। वसिष्ठः उक्तवान्—शापः यथावत् अस्ति, धर्मविचारात् न जातः। तथा, तव स्मृतिः शेषा भविष्यति, शास्त्राणि न विस्मरिष्यसि; तु, तव जन्म चाण्डालादिषु भविष्यति। पापमयं जन्म अतिक्रम्य, पश्चात् मोक्षं लभिष्यसि। गुरुशापात्, तैः द्विजैः प्राणत्यागः कृतः, पुनः जन्म प्राप्तम्। ते सर्वे चाण्डालजातौ जाताः, ज्ञानसम्पन्नाः; मातुः क्षीरं न पितवन्तः, पूर्वजन्मस्मरणात्। सर्वे मृत्युः प्राप्ताः, पुनः मृगत्वं, ततः शरद्वीपे चक्रवाकत्वं, मानससरोवरस्य श्वेतहंसत्वं, पुनः द्विजत्वं प्राप्तम्। ते महात्मानः, मृत्युम् इच्छन्तः, दुःखात् नष्टाः। तस्मिन्नेव काले, धर्मकेतु-नृपः स्मृतः। ततः सः, स्वपत्नी-सहितः, स्नानार्थं तस्मिन्पुण्यस्थले गतः; तत्र, त्रयः हंसाः, मोहात्, स्त्रीरूपेण राज्यानन्दं अनुभूयन्। ते अन्नचिन्तया तस्मिन्नेव काले अन्यं लोकं गतवन्तः; वेद-वेदाङ्गज्ञाः सन्तः, "मोक्षं प्राप्नुयाम" इति उक्तवन्तः। अन्ये अपि चिन्तयन्तः, तदा अन्यं लोकं गतवन्तः; त्रयः नृपत्वं प्राप्तवन्तः, चत्वारः उत्तमब्राह्मणत्वं। अनन्तरं, कुरुक्षेत्रे, वेद-वेदाङ्गज्ञानं सम्पूर्णं प्राप्तवन्तः; तपःबलात्, इह-परत्र वार्ता अवगच्छन्। त्रयः राजवंशेषु नृपत्वं प्राप्तवन्तः, मद-मोह-संयुक्ताः; ज्ञानाभावात्, न उत्तमं न अधमं न लाभ-हानिं अवगच्छन्। ते ब्राह्मणाः, संशयग्रस्ताः, स्वमुपचरं आह्वयन्, "राज्ञे गच्छ, विनयेन पत्रं शीघ्रं दत्त्वा" इति उक्तवन्तः। सप्त जनाः दशार्णे शिकारिणः, कालञ्जरपर्वते मृगाः, शरद्वीपे चक्रवाकाः, मानससरोवरस्य हंसाः जाताः। ते अपि कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणत्वं प्राप्तवन्तः, वेदज्ञाः; दूतमार्गे स्थित्वा, "किम् विषण्णः?" इति पृष्टवन्तः। उपचरः पत्रं गृहीत्वा राज्ञे दर्शितवान्; पत्रदर्शनात्, राजानः राज्यं त्यक्त्वा ब्राह्मणान् गतवन्तः। तैः वचनं श्रुत्वा, तपस्विनः निर्गतवन्तः; अल्पकालेन, तैः सह मोक्षं प्राप्तवन्तः। हे द्विज, सप्त शिकारिणां कथां श्राद्धकाले यः शृणोति, तस्य पितृभ्यः अक्षय्यं अन्न-पानं भविष्यति। ब्राह्मणः पप्रच्छ—"निःस्वः ब्राह्मणः, वनस्थतपस्वी, गृहस्थः वा, केशव, कथं पितृयज्ञं कुर्यात्?" श्रीभगवान् उक्तवान्—"तृण-काष्ठं संगृह्य, लघु मुद्रा याच्य, यः पितृयज्ञं करोति, तस्य फलं लक्षगुणं भवति।" शतं निषिद्धकर्म अपि कृतं स्यात्, श्राद्धं कृत्वा सर्वपापं नश्यति, स्वर्गं लभते। सर्वस्याभावे, पितृदिवसे, तृणं गवां दत्त्वा, तस्य फलं पिण्डदानात् अधिकं भवति। पूर्वं वैराटदेशे, अतीव दरिद्रः पुरुषः रुरुदेव; पितृदिवसे आगते, किञ्चिदपि नास्ति इति विलपन्। दीर्घं रुदित्वा, सः विद्वान् ब्राह्मणं पप्रच्छ—"पितृदिवसे आगते, किं कर्तव्यं?" "मम किञ्चिदपि मुद्रा नास्ति, धर्मे स्थितिं कथं कुर्याम्?" द्विजः उक्तवान्—"तव प्रिय, शीघ्रं वनं गच्छ, पितृकाले, तृणं गवे दत्त्वा, तव पितृये समर्पय। विलम्बं मा कुरु।" तस्य आज्ञां पालनं कृत्वा, तृणगुच्छं गृहीत्वा, गवे दत्त्वा, पितृपोषणाय समर्प्य, सः हृष्टः अभवत्। तस्य कर्मफलात्, सः देवस्थानं गतः; दीर्घकालं स्वर्गे सुखं अनुभूय, धनाढ्यकुले जातः। पूर्वजन्मे श्राद्धफलात् धनवान् अभवत्; तेन पितृये पिण्डं दत्त्वा, सर्वं धनं अपि समर्पितम्। एकजन्माभ्यासबलात् विष्णोः धामं प्राप्तवान्; तत्र अनन्तं सुखं भुञ्जन्, सार्वभौमराजत्वं प्राप्तवान्। पितृयज्ञात् धर्मः श्रेष्ठः नास्ति; अतः, यत्नेन, अनसूया, यथाशक्ति, कर्तव्यः। यः धर्मवंशं जनसमक्षं पठति, सः विष्णुपुण्यतीर्थस्नानफलं लभते। यत् महत् पापराशि अनेकेषु जन्मेषु संचितम्, तत् केवलं श्रवण-जपेन नश्यति। सर्वश्रेष्ठः पुरुषः उक्तवान्—"देवेषु, अन्येषु च, सः विश्वस्य प्रभुः—स्वामी, स्रष्टा, संहर्ता, रक्षकः, धर्ता, पिता, मूलम्।" विष्णुवर्णनेन वाच् एव क्लान्ता; तथापि मम जिज्ञासा, तृष्णा, वा भूख् अस्ति। "यत् पृच्छ्यते, प्रियः वदेत्। पतिव्रता कथं पूर्वं जानाति, प्रभो?" "अथवा, तस्य शक्तिं सम्पूर्णं कथय।" श्रीभगवान् उक्तवान्—"पूर्वं उक्तम्, प्रिय, पुनः त्वं जिज्ञासु; द्विज, यत् मनसि अस्ति, तत् सर्वं वक्ष्यामि।" पतिव्रता पतिसंयुक्ता, सदा पतिसुखे प्रवृत्ता। सा देवैः, ऋषिभिः, ब्रह्मविद्भिः पूज्या; एकपत्नीकाय स्त्री जगति सर्वाधिकपूज्या। तस्य पूजने दोषः नास्ति। मध्यदेशे, पूर्वं, अतीव रमणीयं नगरं आसीत्।