त्रयाणि तत्र प्रशस्यन्ते—सत्यवचनं, अमर्षभावः, अविलम्बित्वं च। सायं संध्या, परपाकभोजनं, पुनर्भोजनं, मैथुनं च वर्जनीयम्। दानप्रदानयोः परस्परं निषेधः, श्राद्धस्य च कालेऽसम्यगाचरणं त्याज्यम्; किन्तु प्राज्ञः पुरुषः, यदि शतं निषिद्धकर्माणि अपि कृत्वा, श्राद्धं कुर्यात्, तदपि कर्तव्यं भवति—एवं ब्रह्मणा स्वयमेवोक्तम्। शृणु तात, पुरातनानि चरितानि अन्यानि च बहून्यहं कथयामि। कदाचित् वसिष्ठमुनेश्च सप्त शिष्या धर्मनिष्ठा आसन्। पितृकर्मणि संप्राप्ते तेषां मनसि आचार्यस्य प्रियतमा यज्ञगावः अभिलषिता। तां गायं विनयेन याचित्वा, स्वभ्रातृभिः सह हृष्टाः स्वगृहं निन्युः। तत्र तां पितृयज्ञार्थं हत्वा, विचारयन्तः, तस्याः मांसं ब्राह्मणाय दत्तवन्तः, शेषं चान्येभ्यः ब्राह्मणेभ्यः भोज्यं कृतवन्तः। कर्म समाप्त्वा, तस्याः वत्सं गृहित्वा, स्वगुरवे प्रत्यर्पितवन्तः। सा गायः व्याघ्रेण भुक्ता आसीत्। वसिष्ठः तपसा तेषां कृत्यं ज्ञात्वा, शिष्यान् शप्तवान्—"अवन्त्याः भविष्यथ" इति। ब्राह्मणाः कम्पमानाः कृताञ्जलयः स्थिताः। यो ब्राह्मणः पितृयज्ञे गवां मांसं ददाति, सः सहस्रशः निषिद्धानि कर्माणि महापापानि च करोति। तथापि, तैः श्राद्धकर्मणा पापात् विशुद्धाः स्वर्गं प्राप्तवन्तः। तव मुखात् बहूनि प्राचीनानि श्रुतानि, भगवन्। तस्मात् त्वं क्षमस्व, धर्मज्ञ, शापस्य च सीमां स्थापय। वसिष्ठः उवाच—"शापः यथावत्, धर्मविचारणया न जातः।" तदनन्तरं—"अवन्त्येषु च अन्येषु च जन्म भविष्यति; पूर्वस्मृतिं च धारयिष्यथ, ज्ञानं न नश्यति, न शास्त्राणि विस्मरिष्यथ।" इति। पापमयम् जन्म प्राप्त्वा, ततः मोक्षं यास्यथ। शापात् प्राणान् त्यक्त्वा, ते द्विजाः पुनर्जन्म प्राप्तवन्तः। ते सर्वेऽपि ज्ञानसम्पन्नाः अवन्त्यां जाताः; पूर्वजन्मस्मरणात् मातुः पयः न पितवन्तः। सर्वे मृत्युम् प्राप्य मृगत्वं, ततः शरद्वीपस्थे चक्रवाकत्वं, पुनः मानससरोवरस्थे हंसत्वं, अन्ते द्विजत्वं प्राप्तवन्तः। तत्र दुःखेन मृत्युम् इच्छन्तः, स्मृतिः धर्मकेतु नाम्ना महराज्ञः अभवत्। सः स्वपत्नीसभृत्यैः सह तस्मिन् तीर्थे स्नातुं गतः। तत्र त्रयः हंसाः मोहात् स्त्रीरूपेण राज्यसुखं भुञ्जानाः आसन्। तदानीं भोजनचिन्तया ते अन्यं लोकं गतवन्तः; वेदवेदाङ्गविदः सन्तः, "मोक्षं प्राप्स्यामः" इति उक्तवन्तः। अन्येऽपि चिन्तयन्तः तं लोकं गतवन्तः; तत्र त्रयः राजानः, चत्वारः ब्राह्मणाः अभवन्। कुरुक्षेत्रे ते वेदवेदाङ्गविशारदाः जाताः; तपोबलात्, इहामुत्रवृत्तान्तं विज्ञातवन्तः। त्रयः राजवंशे जन्म प्राप्य मदमोहाभिभूताः, अज्ञानात् न स्वर्गं न हिताहितं च जानन्ति। ब्राह्मणाः सन्देहेन स्वसेवकं आहूय, "त्वं राज्ञे शीघ्रं नम्रतया पत्रं ददातु" इति उक्तवन्तः। सप्त जनाः दशार्णे व्याधाः, कालञ्जरगिरौ मृगाः, शरद्वीपे चक्रवाकाः, मानससरोवरस्थे हंसाः अभवन्। तेऽपि कुरुक्षेत्रे वेदपारगाः ब्राह्मणाः अभवन्। दूतमार्गे स्थित्वा, "किमर्थं त्वं शोकाकुलः?" इति पृष्टवन्तः। सेवकः पत्रं गृहित्वा, राज्ञे दर्शितवान्। पत्रं दृष्ट्वा, राजानः राज्यं परित्यज्य ब्राह्मणान् प्रति गतवन्तः। तेषां वचः श्रुत्वा, तपस्विनः अपि तैः सह शीघ्रं मोक्षं प्राप्तवन्तः। द्विजश्रेष्ठ, यः कश्चन एषां सप्त व्याघ्राणां कथाम् श्राद्धकाले शृणोति, तस्य पितृभ्यः अक्षय्यं भोज्यपेयं लभ्यते। ब्राह्मणः पप्रच्छ—"कथं धनहीनः ब्राह्मणः, वा वने वसन्न् यतिः, वा गृही, केशव, पितृयज्ञं सम्यक् कर्तुं शक्नोति?" श्रीभगवान् उवाच—"तृणकाष्ठसंग्रहेण, लघुद्रव्ययाचनेन च, यः श्राद्धं करोति, तस्य फलम् लक्षगुणं भवति।" यदि शतं निषिद्धकर्माणि कृत्वापि, श्राद्धं यः करोति, तस्य सर्वे पापाः नश्यन्ति, स्वर्गं च गच्छति। यदि सर्वस्याभावे पितृदिने गोभ्यः तृणं ददाति, तदा पिण्डदानात् अधिकं फलम् प्राप्नोति। पूर्वं वैराटदेशे कश्चन निर्धनः पुरुषः आसीत्। पितृदिने सम्प्राप्ते, सः किंचित् नास्ति इति रुदन् उपविष्टः। सः दीर्घकालं रुदित्वा, कस्यचित् पण्डितब्राह्मणस्य समीपम् गत्वा पप्रच्छ—"भो ब्राह्मण, पितृदिने सम्प्राप्ते, अहं किं कुर्वाणः श्रेयः प्राप्नुयाम्?" मम निकषा एकपि मुद्रिका नास्ति, धर्मे स्थातुम् उपायं ब्रूहि। द्विजः उवाच—"त्वं शीघ्रं वने गच्छ, इदानीं श्राद्धसमये; गवां तृणं पित्रे समर्प्य ददातु, विलम्बं मा कुरु।" सः तद्वचनं श्रुत्वा, तृणगुच्छं गृहित्वा, नियतेन विधिना गवां तृणं पित्रे समर्प्य हृष्टः अभवत्। तेन पुण्येन सः देवालयं गतः, दीर्घकालं स्वर्गे सुखं भुक्त्वा, धनाढ्ये कुलं पुनर्जातः। पूर्वजन्मकृतश्राद्धपुण्येन सः धनवान् अभवत्; पित्रे पिण्डं दत्त्वा, स्वधनं अपि समर्पितवान्। एकजन्माभ्यासबलात् विष्णुलोकं प्राप्तवान्; तत्र अनन्तसुखं भोक्त्वा, सार्वभौमः अभवत्।