पूर्वजन्मशरीरस्य पोषणार्थं एकं ब्राह्मणं भोजयेत्, यथाविधि वस्त्रं, आसनं, पादत्राणं च दद्यात्। सर्वसामग्रीसहितं भूमिं, गजं, अश्वं, कृष्णां गाम् च दद्यात्, सर्वपापविमुक्त्यर्थम्। चतुर्थे दिवसे, त्रयः पक्षाः, षण्मासः, संवत्सरः च – एतेषु द्वादश श्राद्धानि कर्तव्यानि, षोडश श्राद्धानि सम्पूर्णानि भवन्ति। यः एतानि न करोति, अथवा यथाशक्ति श्रद्धया करोति, स प्रेतरूपेण तिष्ठति, शतश्राद्धं कृतमपि। संवत्सराय कुम्भं दद्यात्, मांसयुक्तं च भोजनं; सर्वस्य अनित्यत्वात् मासिकविधिं सम्पूर्णयेत्। संवत्सरे पूर्णे, बुद्धिमान् पूर्णिमाविधिना सापिण्डीकरणश्राद्धं कुर्यात्, द्विजश्रेष्ठ। पितुः शुद्धिः एकवर्षं, मातुः षण्मासः, स्त्रियाः त्रिमासः, भ्रातुः वा पुत्रस्य तदर्धं कालम्। सापिण्डानां शुद्धिः यावत् गृहस्थः तिष्ठति; अधुनापि शृणु, पुत्रस्य निषिद्धं यत्। ब्रह्मचर्यनिष्ठः शिष्यः सदाचारवान् स्त्रीं न समीपगच्छेत्; सप्तमघटीतः नवमघटीपूर्वं न गच्छेत्। तस्मिन्काले कुतपः इति विज्ञेयः, यदा पितृभ्यः हविर्दानं अक्षय्यं भवति; श्राद्धे त्रयः शुद्धाः – दौहित्रीपुत्रः, कुतपः, तिलः च। अत्र त्रयः प्रशंस्याः – सत्यम्, क्रोधाभावः, शीघ्रता अभावः; सन्ध्याकाले, परान्नं, पुनः भोजनं, मैथुनं च वर्जनीयम्। दानप्रदानं, श्राद्धं च अप्रयुक्तकाले वर्जयेत्; किन्तु विद्वान् शतदुष्कृतं कृत्वापि श्राद्धं कर्तुं शक्नोति। तत् धर्मः घोषितः ब्रह्मणा स्वयम्; शृणु पुत्र, पुरातनानि घटनानि कथयामि। गुरोः प्रियां गाम् हत्वा श्राद्धं कृत्वा स्वर्गं गताः; तेषां कथनमात्रेण श्राद्धं अक्षय्यं भवति। सप्त वैदिकब्राह्मणाः वसिष्ठस्य शिष्याः, पितृयज्ञसमये गुरोः प्रियां यज्ञगाम् इच्छन्ति। तां गाम् याचित्वा, सस्नेहं सप्तभिः भ्रातृभिः गृहं नीत्वा, पितृयज्ञे हत्वा, तद्विचारं कृत्वा। ब्राह्मणाय मांसं दत्त्वा, शेषं अन्येभ्यः ब्राह्मणेभ्यः भोजयित्वा, पितृयज्ञं समाप्त्वा, वत्सं गृहाय नीत्वा। गाम् यः व्याघ्रेण उपभुक्ता, गुरवे प्रत्यर्पितवन्तः; तपस्याः प्रभावेन गुरुः तेषां हेतुम् अवगच्छत्। ततः शिष्याः शप्ताः – “अधर्मिष्ठाः भविष्यथ,” इति; ब्राह्मणाः कम्पमानाः अञ्जलिं कृत्वा स्थिताः। यः श्राद्धे गोमांसं ददाति, अजातदोष, सहस्रदुष्कृतं महापापं करोति। तथापि, श्राद्धं कृत्वा पापात् शुद्धाः स्वर्गं प्राप्ताः; तव वदनात्, भगवन्, बहु पुरातनं श्रुतम्। क्षमस्व धर्मज्ञ, शापस्य सीमां स्थापय; वसिष्ठः उवाच – “शापः धर्मविचारात् न जातः, यथावत् अस्ति।” तेषां जन्म चाण्डालादिषु भविष्यति, पूर्वस्मृतिं च स्मरिष्यन्ति; ज्ञानं न नष्टं, शास्त्राणि न विस्मृतानि। पापकर्म जन्मं पारगत्य मोक्षं लप्स्यन्ति; गुरोः शापात्, जीवनं त्यक्त्वा, द्विजाः पुनर्जन्म प्राप्ताः। सर्वे चाण्डालजातौ ज्ञानसम्पन्नाः जाताः; मातुः स्तन्यं न पीत्वा, पूर्वजन्मं स्मरन्तः। सर्वे मृत्युम् प्राप्त्वा मृगाः अभवन्, ततः शरत्प्रद्वीपे चक्रवाकाः, मानसे सरसि शुक्लहंसाः, पुनः द्विजाः। तेषां महानात्मनां मृत्युच्छायाम्, दुःखात् मृत्युम् प्राप्ताः; तस्मिन्काले धर्मकेतु नाम्ना महराजः स्मृतः। तदा सः स्वपत्नी, अनुचरैः सह तस्मिन्पुण्यस्थले स्नातुम् अगच्छत्; तत्र त्रयः हंसाः मोहात् राज्यसुखं स्त्रीरूपेण उपभुञ्जते स्म। अन्नचिन्तया तस्मिन्काले अन्यं लोकं गच्छन्ति; वेदवेदाङ्गविदः, “मोक्षं प्राप्तुम् इच्छामः,” इति उक्तवन्तः। अन्ये अपि चिन्तयन्तः अन्यं लोकं गच्छन्ति; तदा त्रयः राजानः, चत्वारः श्रेष्ठब्राह्मणाः अभवन्। कुरुक्षेत्रे ते वेदवेदाङ्गविदः जाताः; तपस्याः प्रभावेन इह परत्र च समाचारं अवगच्छन्ति। त्रयः राजवंशे राजानः अभवन्, मदमोहात्; ज्ञानाभावात्, न परमं लोकं न हिताहितं अवगच्छन्। ब्राह्मणाः संशयात्, स्वसेवकं आहूय, “राज्ञे गच्छ, विनयेन शीघ्रं पत्रं दद्यात्,” इति उक्तवन्तः। सप्त जना दशार्णे शिकारिणः, कालञ्जरपर्वते मृगाः, शरत्प्रद्वीपे चक्रवाकाः, मानसे सरसि हंसाः अभवन्। ते अपि कुरुक्षेत्रे वेदविद्ब्राह्मणाः जाताः; दूतमार्गे गत्वा, “किम् दुःखितः?” इति पृष्टवन्तः। सेवकः पत्रं गृहीत्वा राज्ञे दर्शितवान्; पत्रं दृष्ट्वा, राजानः राज्यं त्यक्त्वा ब्राह्मणान् गच्छन्ति। तेषां वचनं श्रुत्वा, तपस्विनः गच्छन्ति; अल्पकाले तैः सह मोक्षं प्राप्तवन्तः। यः श्राद्धसमये सप्तशिकारिणां कथां शृणोति, तस्य पितरः अक्षय्यं अन्नपानं लप्स्यन्ति। ब्राह्मणः पृच्छति – “निर्धनः ब्राह्मणः, वनस्थ तपस्वी, गृहस्थः वा, केशव, कथं श्राद्धं कुर्युः?” भगवान् उवाच – “तृणकाष्ठं संगृह्य, लघु मुद्रा याचित्वा, श्राद्धं कृत्वा, फलम् लक्षगुणं भवति।