शृणु, धर्मप्रिय, पुण्यस्य माहात्म्यं गङ्गास्नानस्य च विशेषकालेषु। यदा चन्द्रमा राहुणा गृहीतः, तदा गङ्गायां स्नानम् यथाविधि कृत्वा, यत् फलम् लक्षगवां दानात् लभ्यते, तत् एव लभ्यते। चन्द्रसूर्ययोः ग्रहे समुपस्थिते, यः गङ्गायां स्नाति, स सर्वतीर्थेषु स्नात्वा इव भवति; तस्मात् पुनः पृथिव्यां किं विचरेत्? विशेषतः रविवारे सूर्यग्रहणम्, सोमवारे चन्द्रग्रहणं च, 'रत्नमणि' इति प्रसिद्धम्, अनन्तफलप्रदं स्मृतम्। तत्र यः पुरुषः तेषु दिवसेषु उपवास्य तीर्थे पिण्डोदकदानानि दत्वा दानानि च सम्यग् करोति, स सत्यलोकस्थः स्यात्। ततः द्विजश्रेष्ठाः पप्रच्छुः—महासंस्कारः श्राद्धं च पित्रर्थम् उक्तम्। भगवन्, पितुः अन्ते पुत्रः किं कर्तव्यम्? किम् आचरन् बुद्धिमान् पुत्रः परं श्रेयः प्राप्नोति? तद् यथावत् ब्रूहि। श्रीभगवान् उवाच—पूर्वे काले एकः 'पुत्रः' अन्यः 'पिता' इति कथ्यते; अनन्तरम् पुत्रः पितुः आश्रयः भवति, न केवलं पूजकः। पितरं देववत् पूजयेत्, पुत्रवत् स्नेहं दर्शयेत्, वाक्यं तस्य न अतिवर्तेत्, नापि मनसा। यः पुत्रः रोगिणं पितरं सेवते, स स्वर्गं विना क्षयम् प्राप्नोति, सदा देवैः पूज्यते। यदि पितुः मरणसमये पुत्रः मृत्युलक्षणानि दृष्ट्वा विधिवत् संस्कारं करोति, स देवतुल्यत्वं प्राप्नोति। यदि उपवासकाले पुत्रः पितरं स्वर्गं न ददाति, तस्य धैर्यशीलस्य पुत्रस्य पुण्यं शृणु। तस्मिन्काले उपवासेन लब्धं पुण्यं सहस्राश्वमेधशतसप्ततिमहाभिषेकानां फलात् अधिकं, सर्वतीर्थस्नानात् दशगुणं च। यः पुरुषः भागीरथ्यां जलनिधौ मृतः, मातुः स्तन्यं न पीत्वा, स मुक्तिं प्राप्नोति। वाराणस्यां च यः प्राणान् त्यजति, यदृच्छया वा सङ्कल्पेन वा, स कामान् भुङ्क्ते, मयि एव लीयते। यत् पदं योगिनः संयतवीर्याश्च प्राप्नुवन्ति, तत् एव ब्रह्मणः सप्तपुत्रेषु मृतानां प्राप्यते। विशेषतः लोहितायाः उत्तरभागे यः विधिवत् प्राणान् त्यजति, स मम समत्वं प्राप्नोति। उर्वशीकेशतीर्थे मृतः, द्विजश्रेष्ठ, सर्वदोषवर्जितः पुनर्जन्म प्राप्त्वा सर्वं प्राप्नोति। स्वगृहे मृतस्य तु, यावत् शरीरं गृहसक्तं तावत् बन्धनं नश्यति न। वर्षे वर्षे एकः बन्धः पतति, किन्तु पुत्रैः बन्धुभिः च पश्यद्भिः न मुच्यते। पर्वते, अरण्ये, दुर्गमे, अप्सु रहिते वा मृतः, पापस्थितिं प्राप्नोति, कृमिरूपेण वा जायते। यदि मृत्युः अनन्तरं द्वितीयदिने संस्कारः क्रियते, स षष्टिसहस्रवर्षाणि कुम्भीपाके तिष्ठति। अस्पृश्यसंसर्गेण, अशौचस्थे मृतः, दीर्घकालं नरके स्थित्वा म्लेच्छयोनि प्राप्नोति। एवं बहुविधेषु कीटपतङ्गादिषु जायते; तस्मात् धर्माधर्मविवेकः कर्तव्यः। पुण्यपापकर्मभ्यः, सर्वेषां मरणे गतिः कर्मानुसारिणी। यः पुण्ये तीर्थे विष्णोर्नामस्मरणपूर्वकं मृतः, पापविनिर्मुक्तः स्वर्गं याति, सर्वदोषैः अस्पृष्टः। यदा पुत्रः बलवान् पितुः शरीरं वाहयति, अश्वमेधस्यान्यतमं फलं प्रत्येकपदे लभते। श्मशाने पितुः मुखे अग्निम् विधिवत् मन्त्रैः स्थापयित्वा, ततः शरीरं सम्यग् दहेत्। लोभमोहपूर्णं पापपुण्यच्छन्नं शरीरं सम्यग् दग्ध्वा, आत्मा दिव्यलोकं याति। दाहानन्तरं पुत्रः अस्थिसञ्चयार्थम् पारं गच्छेत्, दशमे दिने स्नानात् नवान्नवस्त्रं त्यजेत्। रक्तवस्त्रं छित्वा अग्नौ वा जले वा क्षिपेत्; एकादशे दिने श्राद्धं कुर्यात्। पितुः शरीरपोषणाय एकं ब्राह्मणं भोजयेत्, वस्त्रासनपादुकादीनि दद्यात्। सर्वोपकरणैः सह भूम्यश्वगजैः कृष्णां च गौः दद्यात्, सर्वपापविनाशाय। चतुर्थे दिने, त्र्यहपक्षे, षण्मासे, संवत्सरे च, द्वादश श्राद्धानि कर्तव्यानि, षोडश संख्यातः। यः एतानि न करोति, वा शक्त्या श्रद्धया च, स शतश्राद्धं कृत्वापि प्रेतरूपे स्थितः। संवत्सराय कुम्भं, मांसयुक्तं चान्नं दद्यात्; अस्थिरत्वात् सर्वस्य मासिकं श्राद्धं सम्पूर्णयेत्। संवत्सरात् परं, सविधिना सापिण्डीकरणश्राद्धं पूर्णिमायाः विधिना कुर्यात्। पितुः अशौचं संवत्सरम्, मातुः षण्मासः, स्त्रियाः त्रिमासः, भ्रातुः पुत्रस्य च अर्धम्। सपिण्डानां यावत् गृहे तिष्ठति तावत् अशौचम्; पुत्रस्य निषेधं शृणु। ब्रह्मचारी शीलसम्पन्नः स्त्रीं न समीपगच्छेत्; सप्तम्यां घटिकायाम् अष्टम्यां च न गच्छेत्। कुतपकालः स विज्ञेयः, यत्र पितृदाने अक्षय्यं फलं भवति; तत्र त्रयः शुद्धाः—दुहितुः पौत्रः, कुतपकालः, तिलाः च। एवं धर्मस्य रहस्यं पुण्यस्य च माहात्म्यं, पित्र्यकर्मणां विधानं च, भगवता यथाशास्त्रं प्रकाशितम्।