स एवमुक्तः स ब्राह्मणः भगवन्तं प्रणम्य पुनरुवाच—“यथा मित्रद्रोहवर्जितस्य गृहे, वैष्णवस्य च देवालये, भगवन्, तव प्रसादेन त्वं सत्यमुक्तुमर्हसि।” तदा श्रीभगवानुवाच—“यो मूकः सदा मातापित्रोर्भक्त्या युक्तः, या च पतिव्रता धर्मिणी स्त्री, तुलाधरश्च सर्वेषां जनानां प्रति सत्यवादी समदर्शी च। यो लोभकामद्रोहवर्जितः मयि भक्तिपरायणः, स वैष्णव इति प्रसिद्धः; एषां गुणैः संतुष्टोऽहं तेषां गृहे प्रमोदेन वसामि। भारत्याः कमलया च सह, ब्राह्मणश्रेष्ठ, वदामि—महापापिनां संसर्गात् पुरुषाः पापिष्ठा भवन्ति। धर्मज्ञैः सदा धर्मग्रन्थेषु, पुराणेषु, आगमेषु, वेदेषु च एवं कथ्यते; कथं त्वं गृह एव तिष्ठसि?” श्रीभगवानुवाच—“सर्वेषां साधूनां मध्ये मूक एव त्रिषु लोकेषु कर्ता; आचारनिष्ठोऽपि चाण्डालो देवानां दृष्ट्या ब्राह्मणत्वं लभते। पुण्यकर्मणि लोकेषु मूकसमो नास्ति; सदा मातापित्रोर्भक्त्या तेन त्रयो लोकाः जिताः। तेषां भक्त्या मयि सह सर्वैः सुरगणैः संतुष्टः स्यां; तस्य गृहान्तःपुरे ब्राह्मणरूपेण वसामि। एवं पतिव्रतायाः गृहे, तुलाधरस्य निवासे, अद्रोहिणः गृहे, वैष्णवस्य चालये अहं सदा वसामि, धर्मज्ञ। तस्मात् तत्र क्षणमपि न परित्यजामि; ये च पापकर्म न कुर्वन्ति, ते मां सदा पश्यन्ति। त्वत्पुण्येन मां दृष्टवानसि, मम प्रसादेन; शुद्धः मातापित्रोर्भक्त्या युक्तश्चाण्डालो दिव्यत्वं प्राप्तवान्। तस्मात् स्नेहेन तेन सह तस्य गृहे वसामि; पुनः पुनः संवादं करोमि, द्विजोत्तम। तस्य मनसि सदा वसाम्यहं, तस्य चित्ते कदापि पापभावो नास्ति; स तव आचरणं जानाति, पतिव्रता चान्ये च। तेषां आचरणं क्रमशः कथयामि, शृणु; श्रवणमात्रेण मर्त्यः जन्मबंधनात् विमुच्यते। पितरौ देवेषु पवित्रस्थानं नास्ति; यो मातरं पितरं च पूजयति, स एव परमपुरुषः। पितुः मातुः चाज्ञा, गुरोश्चाज्ञा, समफलप्रदा; तेषां पूजया स्वर्गे ऐश्वर्यं लभ्यते, तेषां तु लंघने रौरवं गच्छति। यद्यपि स मम हृदि वसति, अहं च तस्य हृदि वसामि; न चास्माकं भेदोऽस्ति, निहितेऽपि, न च मम तुल्यः कश्चन। मम पुर्यां सुशोभनायाम् अग्रे, स बन्धुसमेतः अक्षयैः सुखैः रमते, पश्चात् मय्येव लीयते। तस्मात् मूकः त्रिषु लोकेषु यद्भवति तत्सर्वं जानाति, पुरुषशार्दूल; तस्मात् किं विस्मयः? ततो द्विजः पप्रच्छ—“मोहात् वा अज्ञानात् वा कश्चित् पितरं न पूजयेत्; तद्विज्ञाय, हे जगन्नाथ, धर्माधर्मयोः किमाचरेत्?” भगवानुवाच—“यो जनः एकदिनं, मासं, पक्षं, अर्धपक्षं, वर्षं वा मातापित्रोः भक्तिं कृतवान्, स मम शुद्धं स्थानं प्राप्नोति। यदि मनसि क्लेशं जनयति, स नरकं गच्छति; पूजिता वा अपूजिता वा पितरौ, तयोः पूजा पुरातनात् श्रेष्ठा। वृषोत्सर्गेण पितृभक्तेः फलं लभ्यते; अन्नं, वस्त्रं, दुग्धं, मांसयुक्तं वा अमांसयुक्तं च, सर्वं समाविष्टम्। स्वजनाय यद्दत्तं तत् लक्षगुणं फलदं स्मृतम्; सर्वस्वेन कृतं श्राद्धं बुधः पुत्रः यः करोति। स जन्मस्मृतिं प्राप्नोति, पितृभक्तेः फलमपि; यज्ञेषु श्राद्धं श्रेष्ठं, त्रिषु लोकेषु तस्मात् श्रेष्ठतरं नास्ति। यत्र यद्दत्तं तदत्रैवाक्षयं भोक्तव्यं; अन्यत्र तु स्वजनाय दशसहस्रगुणं, शतसहस्रगुणं च स्मृतम्। पिण्डदानस्य दशकोटिगुणं फलं स्मृतम्; द्विजस्य तु अनन्तं स्मृतम्; गङ्गायां, गयायां, प्रयागे, पुष्करे च। वाराणस्यां, सिद्धकुण्डे, गङ्गासागरसंयोगे, यः तत्र पिण्डं ददाति, स मोक्षं लभते। पितरः अक्षयस्वर्गं, जन्मफलं च लभन्ते; विशेषतः यः भागीरथ्यां तिलोदकं ददाति। स मोक्षमार्गं प्राप्नोति; पिण्डदानस्य किमु वक्तव्यम्? तटस्थे सहस्रगुणं फलं, नद्यां तु दशसहस्रगुणं स्मृतम्। सामान्यफलसंयोगेन श्राद्धं शतगुणं भवति; युगादौ, सूर्यचन्द्रग्रहणे च। यः पर्वणं करोति, स अक्षयलोकं भुङ्क्ते; सर्वे पितरः तृप्यन्ति, प्रतिपितरं लक्षसंवत्सरम्। पुत्राय प्रियं वरं अक्षयसुखं दत्त्वा, ततोऽनन्तरं पर्वदिने पुत्रैः हर्षेण पर्वणश्राद्धं कर्तव्यम्। पितृयज्ञेन जन्मबंधनात् विमुक्तिः; नित्यं कृतं श्राद्धं नित्यश्राद्धमिति कथ्यते। श्रद्धया यः करोति, स अक्षयलोकं प्राप्नोति; अपरपक्षे काम्यश्राद्धं विधानतः कर्तव्यम्। यथाकामं कृत्वा, यद्यत् मनसि धृतं तत् लभते; पञ्चमे पक्षे आषाढ्यन्तं यावत्। तत्र कन्यायाः गमनं वा न गमनं वा, श्राद्धं कर्तव्यम्; कन्या सावित्र्यां गता चेत्, ततः षोडशदिनानि— —सर्वे यज्ञाः श्रेष्ठदानेन समाना; एतत् काम्यश्राद्धं महापुण्यदं, कर्तुः शुभदं च। आदौ कृष्णपक्षाभावे तुलायां कर्तव्यम्; वृष्चिके अमावास्यायां पितरः आशां हित्वा— पुनः स्वं स्थानं प्रतिगच्छन्ति, भीषणं शापं दत्वा; तस्मात् पितृशापेन सर्वं पुत्रस्य द्रव्यं नश्यति, इति स्मृतिः। एवं श्रीभगवान् धर्मस्य रहस्यं, मातापित्रोः भक्तेः महत्त्वं, श्राद्धस्य पुण्यं च विद्वांसं ब्राह्मणं प्रति स्नेहपूर्वं न्यगदत्।