स तु धर्मात्मा तैः उक्तैः वचोभिः श्रुत्वा विस्मयं जगाम—न तव पितरौ, न भ्राता, नाहं ते बान्धवः। पितृमातृकुलयोः न कश्चित् सखा अस्ति; कथं त्वं मम गृहे सुखेन स्थातुं शक्नोषि, प्रियः सन्? एतेन समये स धर्मज्ञः, जितेन्द्रियः, त्वद्वत् लोके नास्ति इति युक्तानि वचनानि प्रोवाच। स च तं प्रति—'सर्वज्ञस्य न निन्दा कार्य्या; या स्त्री त्रैलोक्यं मोहयति, तां नरः कः रक्षितुं शक्नुयात्?' इति अवदत्। ततः राजपुत्रः उवाच—'भूमौ विचिन्त्य अहम् आगतः; सा तव गृहे स्थातुं अर्हति, अहम् आत्मनः राजगृहं गमिष्यामि।' इति। तदुक्ते पुनः स उवाच—'इयं पुरी रम्या, कामुकैः पुरुषैः पूर्णा; स्त्री कथं रक्षितुं शक्या?' इति। पुनः स तं प्रति—'त्वं गच्छ रक्ष; अहम् अपि गमिष्यामि।' इति अवदत्। गृहस्थः दुःखितः राजपुत्रं प्रति—'एष धर्मस्य कर्तव्यं।' इति। 'यद्यपि मम सेवा उचितं हितकरं च, अहं तु अनुचितं करोमि; एवंविधा पत्नी मम गृहे सदा स्थातव्या, पितः।' इति स प्रोवाच। 'भगवन्, रक्षणे वा अरक्षणे वा यत् ते प्रियं तत् कुरु। मम पत्नी मया सह शय्यायाम् अस्ति।' इति। 'यदि सा तव देवता इति मन्यसे, तर्हि स्थातव्यम्; अथवा, गन्तव्यम्।' इति। क्षणं विचिन्त्य राजपुत्रः पुनरुवाच—'एवं अस्तु, पितः; यथेष्टं कुरु।' तदनन्तरं स भार्यां प्रति शुभाशुभं च वचनं अवदत्। 'एष कार्यः, त्वं दोषरहिता, सुन्दरि, ममाज्ञया एव।' इति उक्त्वा, स अपि पितुः, राज्ञः, आज्ञया निर्गतः। तत्क्षणात् रात्रौ एव यथोक्तं कृतम्। धर्मात्मा सः सदा तयोः स्त्रियोः मध्ये शयामास। स्वधर्मात् स न विचलितः, स्वपत्नीपरस्त्र्योर्युगपद् संस्पर्शे अपि। तस्य चित्तं कामाय यत्नं कुर्वन् अपि, परस्त्रियां न स्पृशत्। तस्य संस्पर्शात् सा तं पुत्रवत् एव अमन्यत; पुनः पुनः स्तनौ तस्य पृष्ठे न्यस्य। स च शिशुरिव मातुः स्तनौ चिन्तयामास; पुनः पुनः तस्याः अङ्गानि तस्य देहे स्पृशन्ति। एवं प्रतिदिनं स तां मातृवत् अपश्यत्; तथा स्त्रीसंयोगः समाप्तः। अर्धवर्षे गते, पतिः स्वनगरे प्रत्यागतः। जनान् पृष्ट्वा, यथावृत्तं श्रुत्वा। केचित् तस्य हितकामिनः, युवानः अपि, अतिविस्मिताः। केचित् ऊचुः—'यस्य त्वया समर्पिता सा, तेन सह शयिता।' इति। 'एकान्ते स्त्रीपुरुषयोः संयोगे संयमः कथं? यदि तस्या कामः अस्ति, युवकः पृच्छ्यताम्।' इति। जनस्य शुभाशुभं वाक्यं पुण्यबलात् श्रुतम्। स्त्रीस्य अपवादपरिहाराय तस्य चित्तं शुभं जातम्। सः स्वयम् काष्ठानि सञ्चित्य महत् वह्निं सन्दधौ। तस्मिन्नन्तरे, वीर्यवान् राजपुत्रः त्वरया तद्गृहं गत्वा स्त्रीं ददर्श। सा स्त्री, प्रसन्नवदना, प्रविष्टं पुरुषं अपश्यत्। तयोः चित्तं विज्ञाय राजपुत्रः अवदत्—'किं मां, प्रियं मित्रं, दीर्घकालात् आगतम्, न भाषसे?' इति। धर्मात्मा सः, स्थिरचित्तः, राजपुत्रं प्रति—'दुष्करं कर्म तव हिताय कृतम्।' इति। 'जनस्य वचनं वृथा मन्ये; अद्य अग्नौ प्रवेक्ष्यामि—जनाः देवाश्च पश्यन्तु।' इति। एवमुक्त्वा सः दीप्ते वह्नौ प्रविवेश; वह्नौ प्रविशन्तं तस्य केशोऽपि न दग्धः। न तस्य देहः, न वस्त्राणि, न केशाः अग्निना दग्धाः; आकाशे सर्वे देवाः 'साधु! साधु!' इति हर्षेण व्याहरन्। तस्य शीर्षे पुष्पवृष्टिः समन्तात् अभवत्; ये च द्वयोः विषये दुष्टवाचः ऊचुः, तेषां मुखेषु विविधाः कोढाः उत्पन्नाः। देवाः अपि तत्र आगत्य हर्षेण वह्निं समाश्रेयुः। ऋषयः विस्मयाविष्टाः तं सुरभिपुष्पैः पूजयामासुः; तथा सर्वे श्रेष्ठाः मुनयः विविधाः जनाश्च तस्मिन्काले। स महानात्मा सर्वैः पूजितः, स च सर्वान् पूजयामास; 'सज्जनापवाद' नाम कर्म देवैः, असुरैः, मनुष्यैः च कृतम्। तस्य पादधूल्या पावितं भूमिः धान्यसमृद्धा अभवत्; तत्र देवाः ऊचुः—'भार्या ते प्रतिनीयताम्।' लोके तादृशः कश्चन न जातः, न भविष्यति; अद्य न कश्चिदपि कामलोभाभिभूतः नरः अस्ति। देवैः, असुरैः, मनुष्यैः, राक्षसैः, पशुभिः, पक्षिभिः, कीटैः च, एषः कामो दुरुत्तरः। कामात् लोभो रोषश्च सर्वेषां सदा जायते; काम एव संसारबन्धनम्—विना कामं न कुतश्चन अस्ति। एवमेव, एतेनैव, चतुर्दश लोकाः जिताः; तस्य हृदि वासुदेवः सदा प्रमुदितः वसति। यः कश्चन तं स्पृशति वा पश्यति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः, निर्मलः, नित्यं स्वर्गं प्राप्नोति। एवं उक्त्वा देवाः हर्षेण स्वस्व विमानैः स्वर्गं जग्मुः; जनाः अपि तं दम्पती समं सन्तुष्टाः स्वगृहं प्रतिनिवृत्ताः। तस्मिन् काले स दिव्यदृष्टिं प्राप्तवान्, देवान् अपश्यत्; त्रिलोक्यस्य सर्ववृत्तान्तं स सुलभं ज्ञातवान्।