एकदा धर्मनिष्ठः कश्चन महात्मा, धर्मशास्त्रस्य सूक्ष्ममार्गं जिज्ञासमानः, गुरोः समीपे उपविश्य, शुश्रूषया श्रावयन् श्रुत्वा च, जीवनस्य नित्याचारान् एवमवगच्छत्— ब्राह्मणस्य गृहे, गोशालायां, रम्ये स्थले, राजमार्गे वा, अशुभदिने कदापि केशच्छेदनं न कर्तव्यमिति विद्वान् जानाति। दन्तेषु मलं न स्थापयेत्, न खग्नं मुखे स्थापयेत्, रविवासरे भौमवासरे च तैलाभ्यङ्गः न कर्तव्यः। न गुरुस्थानं, न भोजनं, न विदुषः ब्राह्मणस्य वित्तं, न देवस्य, न गुरोः अपि, स्वीकर्तव्यम्। राज्ञे, तपस्विभ्यः, पङ्गवे, अन्धाय, स्त्रीभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, गावः, राजकुलाय च मार्गः दातव्यः। रोगिणा, शोकपीडितेन, गर्भिण्या, दुर्बलेन, राज्ञा, ब्राह्मणेन, वैद्येन च विवादः न कर्तव्यः। ब्राह्मणं, गुरुपत्नीं, पतितं, कुष्ठिनं, चाण्डालं, गोमांसभोजिनं च दूरतः परिहरेत्। बहिष्कृतं, अज्ञं, दुष्टस्त्रीं, दुराचारां, अपवादिनं च दूरतः परिहरेत्। पापकर्मणि प्रवृत्तां, क्रूरां, कलहप्रियां, प्रमत्तां, दर्पयुक्तां, निर्लज्जां, दुर्वृत्तां स्त्रीं सदा परिहरेत्। व्ययशीला दुश्चरिता च स्त्री दूरतः परित्याज्या; मलिनां वा गुरुपत्नीं कदापि न नमेत्। प्राज्ञः तां न स्पृशेत्; यदि स्पृष्टा, स्नानेन शुद्धिं लभेत्; तया सह क्रीडारतिं सदा वर्जयेत्। तस्या वाक्यं श्रोतव्यम्, न तु दृष्टव्या; न पुत्रस्य, भ्रातुः, आत्मनः कन्यायाः वा भार्यां पश्येत्। अन्यां स्त्रीं, गुरुपत्नीं वा न पश्येत्, न स्पृशेत्, न साकं संवादं वा दृष्टिपातं कुर्यात्। कलहं, निर्लज्जभाषणं सदा वर्जयेत्; तुषाराणि, अङ्गारान्, अस्थीनि, भस्म च पादेन न स्पृशेत्। कर्पासम्, अस्थीनि, निष्कृष्टनैवेद्यं, श्मशानकाष्ठं, गुरोः चितां पादेन न स्पृशेत्; शुष्कमत्स्यं, दुर्गन्धि, अशुद्धं च न भक्षयेत्। परभुक्तं, परस्पृष्टं, परार्पितं वा भोजनं न भक्षयेत्; दुष्टजनैः सह क्षणमपि न तिष्ठेत्, न गच्छेत्। दीपच्छायायाम्, कलिकाले वृक्षच्छायायाम् अपि क्षणमपि न स्थातव्यं; चाण्डालैः, पतितैः, क्रुद्धैः सह संवादं न कुर्यात्। क्षणमपि तत्र न स्थातव्यं; एवं कृत्वा रौरव नरकं गच्छति। कनिष्ठं, पित्रे, मातुलं च न नमेत्। तेषां पुरतः उत्तिष्ठेत्, आसनं दद्यात्, अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठेत्; अभ्यक्ताय, भुक्ताय, स्नातवस्त्रधारिणे, रोगिणे च न नमेत्। नदीतीरे, भारवाहके, यजमानाय, भ्रान्ताय, स्त्रीभिः क्रीडतीये च न नमेत्। बालक्रीडायां मग्नाय, पुष्पाभूषिताय, कुशच्छन्नाय, शिरःकर्णावृताय, जले मुष्कटिकाय वा न नमेत्। पादपूजां विना दक्षिणाभिमुखः न आचमेत्; यज्ञोपवीतं विना, नग्नः, वितस्त्राणं विमुच्य वा न आचमेत्। एकवस्त्रोऽपि अशुचिः शुद्धिं न लभते; प्रथमं मध्ये त्रिभिः अङ्गुलिभिः मुखं स्पृशेत्। ततः अङ्गुष्ठतर्जनीभ्यां नासां स्पृशेत्; पश्चात् अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां नेत्रे स्पृशेत्। कनिष्ठाङ्गुष्ठाभ्यां कर्णौ, अङ्गुष्ठेन नाभिं, हस्तेन हृदयं, सर्वाङ्गुलिभिः शिरः स्पृशेत्। अङ्गुल्यग्रैः भुजौ स्पृशेत्, तदा शुद्धिं लभते; एवं कृत्वा आचमनं, सन्नद्धः भवति। सर्वपापैः विमुक्तः, अक्षयं स्वर्गं प्राप्नोति; त्रिविधप्राणव्यानापानमुद्रया। समानेन सर्वाङ्गुलीभिः विना तर्जन्याः; नागः, कूर्मः, कृकरः, देवदत्तः, धनञ्जयः। ये भूमौ हविर्दत्तं प्रीणयन्ति, ते तर्प्यन्तां; सिक्तपादः शय्यायां, शुष्कपादः भोजनकाले। अन्धकारे न शयीत, न भुञ्जीत; पश्चिमदक्षिणदिशोः दन्तधावनं न कुर्यात्। उत्तरपश्चिमदिशोः शयनं कदापि न कुर्यात्; तस्मात् आयुः क्षीयते, ब्रह्मघ्नो भवति। अतः एवं न शयीत; पूर्वदक्षिणदिशोः शयनं युक्तम्; पूर्वाभिमुखः भुञ्जानः दीर्घायुः, दक्षिणे अपकीर्तिम्। पश्चिमे भुञ्जानः धनं लभते, उत्तराभिमुखः कीर्तिम्; पूर्वे दीर्घायुः, दक्षिणे पितृपदं प्राप्नोति। पश्चिमे रोगी भवति, उत्तरदिशि आयुः धनं च; देवाः एकवारं भुञ्जते, मनुष्याः द्विवारम्। पितरः, राक्षसाः त्रिवारम्; पिशाचाः चतुर्वारम्; देवाः निर्विकृतं हविरश्नन्ति, मनुष्याः मांसमत्स्यं। अन्ये पूतिकं, स्थालीनं, विष्कम्भं चानावृतं खादन्ति; दिविष्ठेषु लोकेषु, मनुष्यलोके, चत्वारः हृदये तिष्ठन्ति। श्रेष्ठं दानं, मधुरवाणी, देवपूजा, ब्राह्मणतर्पणं च; कर्कशता, स्वजननिन्दा, दरिद्रता, नीचेषु भक्तिः। अतिप्रकोपः, कठोरवाणी च नरकयातिनः लक्षणम्; नवनीतसदृशी वाणी, दया, स्निग्धचित्तं च। धर्मबीजसमुत्पन्नानां दृश्यं लक्षणम्; कृपाहीनं हृदयं, काष्ठकर्षणवत् कठोरवाणी च। पापबीजसमुत्पन्नानां स्पष्टं चिह्नम्; धर्माचरणादिकं पठन् वा शृण्वन् वा। सत्कर्मफलप्राप्तः, पापात् विशुद्धः, अक्षयं स्वर्गं प्राप्नोति। एवं धर्ममार्गस्य सूक्ष्माः नियमाः, आचार्यस्य वचनेन, महात्मनः कृत्स्नं जीवनमार्गदर्शनं जातम्।