एकदा ब्रह्मा भगवाँस्सर्वलोकपितामहः धर्मस्य रहस्यं नारदाय महर्षये प्रीत्या निवेदयामास। तत्र स प्राह—“प्रथमं एकचित्तेन देवतानां तर्पणं विधाय, पश्चात् एव पितॄणां तर्पणाय योग्यता प्राज्ञेन लभ्यते। श्राद्धभोजनकाले एकेन हस्तेन दानं दातव्यं, तु तर्पणकर्मणि उभाभ्यां हस्ताभ्यां जलं दातव्यम्—एष धर्मः सनातनः। दक्षिणाभिमुखः शुचिर्भूत्वा, ‘पितरः प्रीयन्ताम्’ इति वाक्येन, तेषां नामगोत्राभ्यां च, पितॄन् तर्पयेत्। पाण्डुशुक्लतिलैः अखण्डैः पितॄणां गणं तर्पयेत्, न तु मोहात् कृष्णतिलैः; भूमौ यद् दत्तं तत् जलं, तत्र दाता अपि जले स्थितः स्यात्। यः तु स्थले स्थित्वा जले जलं ददाति, तस्य तत् तर्पणं न कस्यचित् प्राप्नोति; फलं च निष्फलं भवति। यः तु आर्द्रवस्त्रधारी जले एव तर्पणं करोति, तस्य पितरः सदा देवैः सह तृप्यन्ति। किंच, यः वस्त्रं राजकैर् धौतं धारयति, तद् अपवित्रं मनीषिभिः स्मृतम्। हस्तयोः प्रक्षालनानन्तरं वस्त्रं पुनः शुद्धं भवति; शुचौ स्थले शुष्कवस्त्रधारी पितॄन् तर्पयेत्। एवं तर्पणकर्मणि पितरः दशगुणेन तृप्यन्ति। यः शिलायां, खड्गे, ताम्रपात्रे वा स्नानं सन्ध्योपासने च कृत्वा तर्पणं करोति, तस्य तर्पणस्य पुण्यं शतगुणं भवति। तत्र यः तर्जन्यां रजतवलयं धारयित्वा पितॄन् तर्पयति, तस्य पुण्यं लक्षगुणं भवति, न चान्यथा। यः च अनामिकायां सुवर्णवलयं धारयित्वा तर्पणं करोति, तस्य पुण्यं कोटिशतगुणं भविष्यति। यः च वामहस्तस्य अङ्गुष्ठानामिकयोः मध्ये खड्गं स्थापयित्वा, मणिं च अनामिकायां धारयित्वा तर्पणं करोति, तस्य फलम् अक्षयम्। स्नानार्थं गच्छन्तं पुरुषं देवाः पितृगणैः सहोपसर्पन्ति। ते तु तृषार्ताः जलार्थिनः वातरूपेण अनुगच्छन्ति; वस्त्रस्य निपीडने ते निराशाः निवर्तन्ते। अतः तर्पणात् पूर्वं वस्त्रं न निपीडयेत्। मानवस्य त्र्यर्धकोट्यधिकानि रोमाणि, तेषु सर्वाणि तीर्थानि प्रवहन्ति; अतः तानि न निपीडयेत्। शिरसि देवाः पिबन्ति, तथा च पितरः, श्रुतम्। गन्धर्वाद् अधः सर्वाणि भूतानि; देवाः, पितृगणाः, गन्धर्वाश्च, तथा सर्वाणि जीवानि, स्नानमात्रेण तृप्यन्ति; स्नानात् पापं न विद्यते। यः प्रतिदिनं स्नानं करोति, स पुरुषो नरश्रेष्ठः। स सर्वपापैः विमुक्तः, अक्षरलोकात् न पतति। स्नानात् जलार्पणपर्यन्तं कर्तव्यं इति देवाः महर्षयश्च जानन्ति। एतस्मात् पश्चात्, देवपूजा कर्तव्या। यः गणेशं पूजयति, तस्य कदापि विघ्नः न जायते। आरोग्यार्थं सूर्यस्य पूजा, धर्ममोक्षार्थं माधवस्य, कृत्यसंपत्तये शिवस्य, सर्वकामानां पूर्त्यर्थं चण्डिकायाः पूजा विधेयाः। देवपूजनानन्तरं वैश्वदेवबलिं दद्यात्। होमं कृत्वा, ततो ब्राह्मणभोजनं यजनं च कुर्यात्। देवभूतसंतोषे कृतमात्रे, स्वर्गं लभते; पुनरावृत्तिसंसारं दृढीकृत्य, इच्छया मोक्षं सुखं दिव्यलोकं च प्राप्नोति। एतस्मात् प्रयत्नेन नित्यं नियतं कर्म आचरितव्यम्। अथ नारदः पृष्टवान्—“कस्मात् कारणात्, हे पितः, देवाः पितृगणैः सह मनुष्यवत् जलं न प्राप्नुवन्ति?” ब्रह्मा उवाच—“पुरा मया देवतानां सर्वेषां जलं अमृतरूपेण सृष्टम्। तस्य जलस्य रक्षार्थं यक्षाः धनुष्मन्तः रक्षकाः कृताः। ते यक्षाः ममाज्ञया देवपितॄन् बाधन्ते, न तु मानवान्। पशवः, पक्षिणः, कीटाश्च मृत्युलोके स्थिताः; ये देवाः मानवत्वेन जाताः, ते अपि निश्चितं मानवाः एव। सदैव गुरोः तुष्ट्या ते देवलोकस्थाः भवन्ति। यो न स्नाति, स मलभोजी; यो न जपं करोति, स पूयशोणितभक्षी। यः प्रतिदिनं तर्पणं न करोति, स पितृघ्नः भवति; देवपूजां न कुर्वन् ब्रह्महत्या तुल्यं पापं प्राप्नोति। सन्ध्याकर्मं न कुर्वन् पापी सूर्याय अपराधं करोति।” पुनः नारदः पप्रच्छ—“ब्राह्मणस्य किमाचारः, किं धर्मः? अन्येषां वर्णानां च किमाचारधर्माः?” ब्रह्मा उवाच—“शिष्टाचारात् दीर्घायुर्भवति, शिष्टाचारात् सुखं लभते; तस्मात् स्वर्गं मोक्षं च शिष्टाचारात् प्राप्नोति, दुःखं च नश्यति। अशीलवान् नरः लोके निन्द्यः, सदा दुःखभाग्, व्याधिपीडितः, अल्पायुः च भवति; दुराचारात् नरः नरके वसति। शिष्टाचारात् परमं लोकं प्राप्नोति। आचारस्य तत्त्वं शृणु—गृहम् गोमयेन सदा लिप्येत। आसनं, दारुपात्रं, पात्राणि, शिलां च प्रक्षालयेत्; कांस्यं भस्मना शुद्ध्यति, ताम्रं आम्लेन। शिलापात्रं तैलेन, हलं कुशेन; सुवर्णरजतपात्राणि जलमात्रेण शुद्ध्यन्ति। लौहमयं पात्रं अग्निना, प्रक्षालनं, मर्दनं, दाहं, प्रक्षालनं च कृत्वा शुद्ध्यति। वृष्ट्या भूमिः शुद्ध्यति; तथा धातवः, रत्नानि, शिलापदार्थाश्च। भस्मना मृदया च शुद्धिः पूर्वमेव मया कथिता। शय्या, पत्नी, पुत्रः, वस्त्रं, यज्ञोपवीतं, कुम्भश्च स्वस्य शुद्ध्यर्थं स्मृताः, न तु परस्य। एकवस्त्रधारी न भुञ्जीत, न च एकवस्त्रधारी स्नानं कुर्यात्।” एवं ब्रह्मणा नारदाय धर्मस्य सूक्ष्मा विधयः, तर्पणस्य, स्नानस्य, आचारस्य च महत्त्वं, पुण्यस्य च विविधफलानि, श्रद्धया, यथाक्रमं, सप्रेमं, पावनया वाचा कथितानि।