शृण्वन् तस्य वचनं, महर्षिः पक्षिराजं प्रति उवाच—सत्यलोकस्योपरि विश्वकर्मणा निर्मिता नगरी अस्ति। तस्यां नगरीं सुराणां हिताय निर्मितं रम्यं सभागृहं विद्यते, यत्र अग्निमयीं प्राकाराः सन्ति, यं देवा अपि दानवा अपि दुरापं मन्यन्ते। तस्य सभायाः रक्षायै सुरैः एकः महाबलवान् देवः सृजितः, यः वीरः यं कञ्चन पश्यति, सः तस्य साक्षात् भस्मीकृतिं करोति। एवं उक्त्वा, गरुडः समुद्रात् जलं आहरन्, आकाशं प्रविश्य, मनसोऽपि त्वरितः, ऊर्ध्वं गच्छति। तस्य पक्षयोः वातेन महद् धूलि उत्पन्ना; ये तस्य समीपं आगच्छन्ति, ते तं समीपं गन्तुं न शक्नुवन्ति। तत्र आगत्य, बलवान् पक्षिराजः, तस्य अग्निं चञ्चुना जलं क्षिप्य शमयति; धूलिना तस्य नेत्रे पूर्णे, देवा तं द्रष्टुं न शेकुः। तदा सः रक्षकगणान् पराजित्य, अमृतं गृह्णाति; तस्य अमृतं वहतः, इन्द्रः पक्षिराजं समीपं आगच्छत्। एरावतं समारुह्य, इन्द्रः उवाच—'कः त्वं, पक्षिरूपं धृत्वा, बलात् अमृतं गृह्णाति?' 'सर्वेषां देवतानां अप्रियम् कृत्वा, कथं जीवने रमसे? तेजस्वीभिः शरैः त्वां यमलोकं प्रेषयिष्यामि।' हरिवचनं श्रुत्वा, गरुडः कोपपूर्णः प्रत्युवाच—'ते अमृतं गृह्णामि, बलं दर्शय।' इत्युक्त्वा, महाबाहुः इन्द्रः तीक्ष्णैः शरैः तं आघातयति, यथा वर्षमेघः मेरुशिखरं जलवर्षेण आघातयति। गरुडः वज्रसदृशैः नखैः एरावतं विदारयति; मातलिं, रथं, चक्रं, देवगणान् अपि आघातयति। तदा मातलिः, महाबलवान् गजः, पीडितः; गरुडस्य पक्षवातेन सर्वे देवगणाः निवारिताः। तदा क्रुद्धः इन्द्रः वज्रं प्रहारयति; किन्तु वज्राघातेन अपि पक्षिराजः न कम्पितः। स्वस्य आयुधं निष्फलं दृष्ट्वा, हरिः भयभीतः अभवत्; युद्धात् निवृत्त्य, तत्र अदृश्यः अभवत्। गरुडः वेगेन भूमिं प्रति अवतीर्य, देवश्रेष्ठः सर्वदेवगणान् पुरः उवाच। इन्द्रः उवाच—'यदि त्वं अमृतं नागमातृये दास्यसि, तदा सर्वे नागाः अमृतत्वं यास्यन्ति। तव प्रतिज्ञा नष्टा भविष्यति, जीवनं निष्फलं; तस्मात्, अनघ, तव अनुमतौ अहं अमृतं गृह्णामि।' गरुडः उवाच—'यदा मम माता दुःखिता अमृतं दत्तवती, तदा सर्वत्र विज्ञायते यत् त्वं अमृतं गृह्णासि, हे हरि।' इत्युक्त्वा, महाबलवान् मातरं प्रति गत्वा उवाच—'अमृतं आगतम्, तस्यै दातव्यम्।' सुतं अमृतसहितं दृष्ट्वा, तस्य हृदयम् प्रसन्नम् अभवत्; सा अमृतं आह्वयित्वा दत्वा, तत्र निर्गता। तदा तृणानि, काष्ठानि, पशवः, सर्पाः, सर्वे प्राणी, देवाः, महर्षयः अपि विस्मयेन तं दृष्टवन्तः। मातरं विमुक्त्य, गरुडः महोत्साहं प्राप्तवान्; इन्द्रः तस्मिन्नेव क्षणे अमृतं अपहृत्य गच्छति। कद्रुः, तस्याः अगोचरं विषं तत्र स्थापयति; हृष्टा, पुत्रान् आह्वयित्वा, उत्साहेन तान् विषं, यद् अमृतसदृशम्, तेषां मुखे ददाति। माता पुत्रान् उवाच—'युष्माकं वंशे, देवाः, तृप्ताः, एषा बिन्दवः सदा स्थास्यन्ति।' तदा महर्षयः, देवाः, सिद्धाः, गन्धर्वाः, मनुष्याः उचुः—'मातः, तव अनुग्रहात्, अस्माकं वंशे तथास्तु।' देवाः, सिद्धाः, ऋषयः नागैः मोचिताः। देवाः हृष्टाः स्वस्थानं प्रत्यगच्छन्; नागाः तुष्टाः स्थिता; गरुडः तान् बलात् नागान् अपि भक्षयति। अन्ये सर्वदिशः पलायिताः—गिरिषु, वनान्तरेषु, समुद्रेषु, पाताले, गुहायाम्, वृक्षच्छिद्रेषु च। सर्पाः तुष्टाः गुह्यस्थलेषु स्थिताः; सर्पाः गरुडस्य खाद्यत्वं सदा प्राप्ताः। नागान् भक्ष्य, सः पितरौ सह संवादं कृत्वा, देवतान् पूज्य, अक्षरं हरिं प्रति गच्छति। यः शुभं सुपर्णकथां पठति वा शृणोति, सः सर्वपापात् विमुक्तः, देवलोकं सम्मानितः प्राप्नोति। ततः, ब्रह्मा उवाच—हे महर्षे, ततः द्विजः, चाण्डालावस्थां प्राप्तः, बहुदुःखं विलपन्, महर्षिं कश्यपं समीपं आगच्छत्। सः गत्वा उवाच—'महर्षे, अस्माकं हिताय वद; यथा अहं पापात् मुक्तः स्याम्, तत्त्वं कुरु।' महातेजस्वी कश्यपः, स्निग्धस्मितं कृत्वा, सर्वतः तं उवाच। कश्यपः उवाच—'म्लेच्छान् दृष्ट्वा एव त्वं शान्तः अभवः। गायत्र्याः जपेन, चान्द्रायणादिव्रतेन, हरिपादस्मरणेन, हरिव्रतपालनेन, पावनतीर्थस्नानेन, मन्त्रेण च, दिनरात्रं हरिं ध्याय, तं नमः कुरु; तेन अशुद्धिः अन्तं यास्यति।' ततः, पापक्षये, ब्राह्मणत्वं प्राप्स्यसि; श्रेष्ठव्रतैः, द्विज, अशुद्धिं नाशयित्वा मोक्षं प्राप्स्यसि। ऋषिवचनं श्रुत्वा, सः तदा तृप्तः अभवत्; पुण्यकर्माणि कृत्वा, punar ब्राह्मणत्वं प्राप्तवान्। ततः, घोरतपः कृत्वा, सः दीर्घकालं देवलोकं प्राप्तवान्; सदाचारिणः पापं दिनैः दिनैः क्षीयते।