तदा तर्क्ष्यः परमबुद्धिमान् सर्वचराचरगुरुं हरिं समभाषत—“कोऽसि त्वम्? किं तेऽद्य करवानि?” इति। नारायणः प्रत्युवाच—“मां नारायणं विद्धि, तव हेतोः अत्र आगतः अस्मि।” तस्य आश्वासाय तदा स्वं स्वरूपं दर्शयामास। पीतवस्त्रधारी, श्यामवर्णः जलदाभः, चतुर्भुजः, मोहकः, शङ्खचक्रगदापद्मधारी, सर्वदेवानां प्रभुः स भगवान् तत्र प्रकटितः। तं दृष्ट्वा गरुडः हरिं नमस्कृत्य शिरसा प्रणम्य प्राह—“भगवन्, किं ते प्रियं करवानि?” तदा हरिः, तेजस्वी देवेशः, तम् उवाच—“मम वाहनं भव, वीर, मम मित्रं च सर्वदा।” पक्षिसत्तमः प्रत्युवाच—“धन्योऽस्मि, बुद्धिमतां नाथ; सुफलं जन्म मम, भगवन्, यदद्य त्वां पश्यामि।” अनुज्ञां याचित्वा—“माता-पितरौ समीपं गच्छेयम्”—इति उक्त्वा, “त्वां यक्ष्यामि” इति च। विष्णुः तुष्टः प्रत्युवाच—“अजरः अमरः भव।” सर्वभूतैः अनवध्यः भविष्यसि; तव कर्म तेजश्च मम समं भविष्यति। सर्वत्र स्वातन्त्र्यं, सर्ववस्तुषु सुखनिश्चयः च ते भविष्यति। यद् मनसि तव तत् शीघ्रं सम्पद्येत; यदिच्छसि तत् दुःखरहितं लप्स्यसि, आनन्दं च अनुभविष्यसि। त्वं मातरं दुःखात् त्वरितं मुक्त्वा करिष्यसि; अन्यथा नास्ति। इत्युक्त्वा हरिः तत्र तत्क्षणं अन्तर्धानम् अगच्छत्। तर्क्ष्यः अपि पितरं समीपं गत्वा सर्वं निवेदयामास। तं श्रुत्वा पिताऽपि हृष्टहृदयः पुनः पुत्रं उवाच—“धन्योऽसि, पक्षिसत्तम; तव शुभा माता धन्या; धन्यं क्षेत्रं वंशश्च यस्मिन् त्वं पुत्ररूपेण जातः। यस्य वंशे विष्णुभक्तः पुत्रः जायते, स वंशः कोटिशः उद्धृतः, विष्णुसायुज्यं प्राप्नोति। यः प्रतिदिनं विष्णुं पूजयति, ध्यानं करोति, स्तोत्रं गायति, विष्णुमन्त्रं स्तोत्रं च पठति, यः हरिवासरे उपवासं कुर्यात्, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति, न संशयः। यस्य चित्ते गोविन्दः सदा वसति, स एव पुण्येन परमात्मसेवा प्राप्नोति। कोटिकोटिजन्मपुण्यसञ्चयेन, सर्वपापक्षयेन, विष्णुदास्यं लभ्यते। यो विष्णुसदृशः भवति, स धन्यो लोकस्य; नित्यः, देवराजपूजितः, लोकनाथः, अक्षरः, अव्ययः। यस्य परमात्मा तुष्टः, तपसा, पुण्यैः, विविधयज्ञैः, स विष्णुं प्राप्नोति; देवाः न प्राप्नुवन्ति, त्वं ब्रह्मन् प्राप्नोषि। मातरं तव सौतपत्न्याः दुःखात् विमोचय। ततो मातृकामनां पूर्य, पितृअनुज्ञां लभित्वा, विष्णोः महद्वरं प्राप्य, देवेशं गमिष्यसि।” तदनन्तरं स तुष्टः मातरं गत्वा नमस्कृत्य पुरतः स्थितः। विनता उवाच—“अद्य त्वं भोजितः, पुत्र, पितरं च दृष्ट्वा।” “किं विलम्बितः? चिन्तया व्याकुला अभवम्।” मातुः वचनं श्रुत्वा गरुडः स्मितं कृत्वा सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। तं श्रुत्वा सा विस्मिता—“कथं बालः सन् कठिनं कार्यं कृतवान्?” इति। “धन्या अहं, धन्यो वंशः, यत् विष्णुमित्रं त्वं जातः; महात्मनः वरं लब्ध्वा, हृदयम् हर्षितम्। तव वीर्येण, पुत्र, उभौ वंशौ उद्धृतौ।” सुपर्णः उवाच—“माता, किं ते प्रियं करवानि? वद। तव इच्छां पूर्य, नारायणस्य समीपं गमिष्यामि।” इति श्रुत्वा विनता गरुडं उवाच। “मम महद्व्यथा, पुत्र; तां निवर्तय। सौतपत्न्या, भगिन्या, कद्रूया सह शपथं कृतवती। ततः अहं तस्याः दासी अभवम्। को मां मोचयेत्? तस्याः पुत्राः, बलिनः सर्पाः, विष्णोः अश्वं विषेण कृष्णीकृतवन्तः। प्रभाते सा उवाच—‘अश्वः कृष्णः भविष्यति।’ अहं प्रत्युवाचम्—‘अश्वः सदा श्यामः, तेजस्वी च।’ पुत्र, तव वचनं मिथ्या; सा तदा प्रतिज्ञां कृतवती। तदा अहं कद्रूं सर्पमातरं शपथं कृत्वा उवाचम्—‘यदि हर्यश्वः कृष्णः भवति, तदा अहं तव दासी भविष्यामि।’ ततः कद्रूया पुत्रैः कृत्रिमविधिना अश्वः कृष्णीकृतः; तदा अहं तस्याः दासी अभवम्। यदा तस्यै इच्छितं धनं दास्यामि, तदा दास्यः विमुक्ता भविष्यामि।” गरुडः उवाच—“त्वरा पृच्छ, माता; उपायं करिष्यामि। सर्पान् खादिष्यामि, प्रतिज्ञां पूरयिष्यामि।” ततः विनता दुःखिता कद्रूं उवाच—“यद् इच्छसि, तद् वद; दुःखात् मोचय।” सा पापाचारिणी प्रत्युवाच—“अमृतं दीयताम्।” तद्वचनं श्रुत्वा विनता विषण्णा अभवत्। तदा शनैः पुत्रं समीपं गत्वा दुःखिता उवाच—“पापिनी अमृतं याचिता, पुत्र; किं करिष्यसि?” गरुडः तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधात् उवाच—“माता, अमृतं आनयिष्यामि; मत्समीपं न निवर्तय।” ततः स शीघ्रं पितरं गत्वा उवाच—“माता अर्थे अमृतं आनयिष्यामि, पापवर्जितः।