महतीमपि मन्दराद्रिसदृशीः शैलसमूहान् स गारुडो महान् पक्षिराजः स्वभारं न शशाक धारयितुम्। ततः वायुवेगेन द्विशतयोजनसहस्रपरिमितं मार्गं सञ्चरन्, स महाबलः जम्बुवृक्षस्य महाशाखायामवततार। तस्य शाखा सहसा भग्ना, तदा पतन्तीं तां शाखां पक्षिराजः गारुडः, गवां ब्राह्मणानां च वधदोषभीतः, शीघ्रं गगने एव धारयामास। तदा तत्र विष्णुः मानुषरूपं धारयित्वा तमुपगम्य उवाच—“कः त्वं, गगने विचरन्, किमर्थं च, हे पक्षिराज?” इति। स तु द्विजो महान् शाखां, हस्तिनं कूर्मं च गृहीत्वा, तत्र मानुषरूपधारिणं हरिं प्रत्युवाच—“महाबाहो, अहं गारुडः, स्वभावेन पक्षिरूपः, कश्यपस्य ऋषेः पुत्रः, विनतायाः गर्भे जातः। पश्यैतौ द्वावपि महात्मानौ मया भोजनाय गृहीतौ; न भूमिः, न वृक्षाः, न पर्वताः मम भारं सहन्ते। जम्बुवृक्षं महान्तं बहुयोजनोत्थं दृष्ट्वा, तस्य शाखायामवततारं, एतयोः भक्षणाय। सा शाखा सहसा भग्ना; तां गृहीत्वा, ब्राह्मणगववधभीतः, गगने विचरामि। तत्र सहसा मम मनसि भयम् अवसादश्च प्रविविशतु:—किं करिष्यामि? कथं गच्छेयम्? कः मम वेगं सहिष्यति?” इति। एवं उक्ते, हरिः पक्षिसत्तमं प्रति उवाच—“मम भुजमुपविश्य, एतौ हस्तिकूर्मौ खादावः।” तदा गारुडः प्रत्युवाच—“नापि समुद्राः, नापि महान् पर्वताः मम भारं सहन्ते; कथं तव, महापुरुष, त्वं मां धारयिष्यसि?” पुनः सः—“नारायणं विना, अन्यः कः मम भारं सहेत? त्रिषु लोकेषु कः पुरुषः मम वेगं स्थातुं समर्थः?” इति। हरिरुवाच—“स्वकृत्यम् एव कर्तव्यम्; त्वं स्वकृत्यं कुरु। कृत्वा, पक्षिसत्तम, मां ज्ञास्यसि।” इति। स पक्षिराजस्तं महापुरुषं दृष्ट्वा, मनसा चिन्तयित्वा, “एवं अस्तु” इत्युक्त्वा, तस्य महाबाहोः उपरि अवतीर्णः। तत्र तस्य भुजः पक्षिराजस्य उपवेशने न कम्पितः। स तत्र स्थित्वा, तां शाखां पर्वतस्थले समुत्सृज्य, भूमौ पतितायां शाखायां, चलाचलवनयुक्ता भूमिः कम्पिता, समुद्राश्च कम्पिताः। ततः सहसा हस्तिकूर्मौ अपि भुक्त्वा, तस्य तृप्तिरपि न जाताऽस्मिन्; तस्य क्षुधा न निवृत्ता। ततः गोविन्दः सर्वज्ञः तं पक्षिराजम् उवाच—“मम भुजमांसं भुक्त्वा तृप्तिं प्राप्नुहि।” स तु तेन प्रकारेण तस्य भुजस्य मांसं बहु भुक्त्वा अपि, तत्र किञ्चिदपि व्रणं न दृष्ट्वा। स तदा सर्वज्ञः हरिं जगद्गुरुं प्राञ्जलिरुवाच—“कः त्वं, किं वा ते कर्तव्यं मयाऽद्य?” इति। तदा नारायणः प्रत्युवाच—“मां नारायणं विद्धि, तवार्थमिहागतः।” स तस्मै स्वस्वरूपं दर्शयामास, तस्य विश्वासाय। स पीताम्बरधरः, मेघश्यामः, चतुर्भुजः, शङ्खचक्रगदापद्मधरः, सर्वदेवेश्वरः तत्र ददर्श्यते। तं दृष्ट्वा गारुडः हरिं प्रणम्य उवाच—“परमपुरुष, किं प्रियं ते करवानि?” इति। तदा हरिः तेजस्वी देवेशः तमुवाच—“मम वाहनं भव, वीर, सखा च सर्वदा।” पक्षिसत्तमः प्रत्युवाच—“धन्योऽस्मि, बुद्धिनाथ, सफलं जन्म मम, प्रभो, यदद्य त्वां दृष्टवानस्मि।” तदा सः “मातरं पितरं च द्रष्टुमिच्छामि”—इति याचित्वा, “त्वां पुनरागमिष्यामि” इत्युक्त्वा विष्णुः प्रसन्नः उवाच—“अजरामरः भव।” सर्वेषां भूतानां त्वं दुर्लभः स्याः; तव कर्म तेजश्च मम तुल्यम्; सर्वत्र स्वच्छन्दः सुखी च स्याः। यत् यत् मनसि सङ्कल्पयिष्यसि तत् तत् शीघ्रं सिध्येत; यद्वाञ्छसि, तत् कष्टं विना लप्स्यसे, परमानन्दं च अनुभविष्यसि। त्वं मातरं दुःखार्णवात् शीघ्रं मोक्षयिष्यसि; अन्यथा नास्ति। इति उक्त्वा, हरिः तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः तर्क्ष्यः पितरं गत्वा सर्वं यथावत् निवेदयामास। तदाकर्ण्य, तस्य पिता हृष्टहृदयः पुनरपि पुत्रं प्रति उवाच—“धन्योऽसि, पक्षिसत्तम; पुण्या ते माता; पुण्यं क्षेत्रं पुण्यवंशश्च यत्र त्वं जातः। यस्य कुले विष्णुभक्तः पुत्रो जायते, तद्वंशः कोटिगुणितः विष्णुसायुज्यं लभते। यो विष्णुं प्रतिदिनं पूजयति, ध्यायति, स्तौति, विष्णोर्मन्त्रस्तोत्रं जपति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति; नात्र संशयः। यस्य चित्ते गोविन्दः सदा वसति, स एव पुण्यात्मा परमपुरुषस्य सेवां लभते। कोटिकल्पसंचितैः पुण्यैः, सर्वपापक्षये च, विष्णोः सेवकत्वं लभ्यते। यो विष्णुसदृशं स्वरूपं प्राप्नोति, स एव लोके धन्यः; स नित्यः, देवराजपूजितः, लोकनाथः, अव्ययः, अच्युतः च। यस्य परमपुरुषः प्रसन्नः, स बहुतपसा, पुण्यैः, यज्ञैः चापि, स विष्णुमेव प्राप्नोति। विष्णुः देवैः न लभ्यते, त्वया तु ब्रह्मन्, स लभ्यते। तव सौम्य मातरं सौमित्रदुःखात् विमोचय।” इति।