एकदा विनतासुतः गरुडः, भोजनार्थं निर्गतः। तस्मिन्नन्तरे कश्चन पक्षिपोटकः, अण्डात् निर्गत्य, बहिः स्थितः। स सुतः मातरं क्षुधार्तः प्राह—"मम भोजनं ददातु।" तदा स मातरं पश्यन्, पर्वतसमानवीर्यं गरुडं च दृष्ट्वा, सुतं प्रति प्रहृष्टचित्ता माता उवाच—"वत्स, अहं तव क्षुधां निवारयितुं न शक्नोमि। "तव पिता कौशिक्याः उत्तरे तटे लौहित्यस्य तपः कृतवान्; स कश्यपः धर्मात्मा, प्रजापतिरिति प्रसिद्धः। तत्र गत्वा पितरं यद् इच्छसि तत् पृच्छ; तस्य उपदेशेन तव क्षुधा शमं यास्यति।" मातुः वचनं श्रुत्वा, स विनतासुतः पक्षिराजः क्षिप्रं पितुः समीपं गतवान्। स पितरं ज्वलन्तमिव पश्यन्, शीर्ष्णा नमस्कृत्य, वाक्यमिदं प्राह—"अहं तव सुतः, भगवन्, क्षुधया पीडितः आगतः अस्मि; किंचिद् भोक्तुं ददातु।" तदा स महर्षिः ध्यानं प्रविश्य, विनतासुतं विज्ञाय, स्नेहेन पुत्रं प्रति वचनमिदं प्राह—"अनेकसहस्राणि दुष्टनिषादानां नदीतीरे स्थितानि; तान् खादित्वा तुष्टिं लभस्व। पावनस्थलस्य दुःस्सहगम्याः काकाः तद् क्षेत्रं मलिनीकुर्वन्ति; ब्राह्मणं विना, निषादान् अनवेक्षितः खाद।" पितुः आदेशं श्रुत्वा, स पक्षिराजः तत्र गत्वा निषादान् खादितुम् आरब्धवान्; किन्तु अनवेक्षितः ब्राह्मणः अपि तेन निगीरितः। स ब्राह्मणः गले दृढमुपविष्टः, न निगलितुं शक्नोति, न निष्कासयितुं; स द्विजो न किमपि कर्तुं शक्तः। ततः स पक्षिराजः पुनः पितरं गत्वा प्राह—"किं एतत्, पितः? मम कण्ठे किञ्चित् स्थितम्, न निष्कासयितुं शक्नोमि।" तदा कश्यपः प्राह—"पूर्वं उक्तं मया, वत्स, एष ब्राह्मणः; त्वया न अवगतम्।" एवं उक्त्वा, स मुनिः धर्मात्मानं ब्राह्मणं प्राह—"मम समीपं आगच्छ; अहं तव हितं वक्ष्यामि।" तदा स ब्राह्मणः कश्यपं प्रति प्राह—"एते सर्वे मम मित्राणि, बान्धवाश्च सदा, पितृव्याः, भ्रातरः, आत्मजाः, अन्ये च; तैः सहैव अहं गच्छामि—सुखं वा, दुःखं वा।" एतत् श्रुत्वा, कश्यपः विस्मितः प्राह—"त्वं ब्राह्मणकुले जातः अपि, चाण्डालानां मध्ये पतितः। ते जनाः घोरे नरके स्थास्यन्ति; दीर्घकालं तेषां न कापि प्रायश्चित्तिः। पापकर्मणः चाण्डालांश्च त्यक्त्वा एव मनुष्यः सुखं प्राप्नोति; अन्यथा न। यदि अज्ञानात् वा मोहात् वा महापापं करोति, स धर्माचरणेन परमपदं प्राप्नोति। यदि पापी धर्मं न आचरति, पुनः पापे मनः स्थापयति, स समुद्रे शिलायुक्तः निमज्जति। सर्वपापानि कृत्वा, पापफलानि सञ्चित्य, यदि पश्चात् शमं गच्छति, स दोषं शमयति।" ततः स द्विजश्रेष्ठः पक्षिणं प्राह—"यदि त्वं मां, पक्षिन्, मम बान्धवान् च न त्यजसि, तर्हि अहं प्राणान् त्यजामि; अन्यथा, दृढनिश्चयः सन्, बान्धवान् परित्यजामि।" तदा ब्राह्मणवधपापभीत्या कश्यपः गरुडं प्रति प्राह—"एतान् ब्राह्मणैः सह, म्लेच्छांश्च, सर्वान् निष्कासय।" तदा स पक्षिराजः पितुः आज्ञया, धर्माधर्मवित्, तान् शीघ्रं वनानि, पर्वतानि, दिशः च निष्कासयामास। ततः केचित् निर्लोमाः, केचित् निरदन्ताः, भोजनप्रियाः यवनाः, अल्पकेशिनश्च तत्र प्रकटिताः। दक्षिणदिशि नग्नपापाः, मौनिनः, हिंस्राः, पिशुनाः, गोग्रासिनः च स्थिताः। नैऋत्ये दुष्टाः, गोब्राह्मणहन्तारः; पश्चिमे पूर्वे च कपालिनः क्रूराः। वायव्यां तुरुष्काः, पूर्णकेशिनः, गोग्रासिनः, अश्वारोहिणः, युद्धे न प्रत्यागच्छन्ति। उत्तरदिशि पर्वतानिवासिनः, सर्वभक्ष्याः, दुष्टाचाराः, बन्धनवधनिरताश्च। ईशान्यां निरयाः, वृक्षवासिनः, शस्त्रपाणयः, भीषणा म्लेच्छाः तिष्ठन्ति। तान् स्पृष्ट्वा अपि, वस्त्रधारी जलं प्रविशेत्; कलियुगे धर्मरहितेषु देशेषु, कालेषु च, ते दृश्यन्ते। धनलोभात् सर्वत्र जनाः तैः सह संसर्गं कुर्वन्ति। एवं म्लेच्छान् विमोच्य, स पक्षिराजः पुनः क्षुधया पीडितः, पितरं प्राह—"पितः, क्षुधा मां पुनरपि बाधते।" तदा कश्यपः दयालुः शीघ्रं गरुडं प्रति प्राह— "तत्र जलभागे द्वौ महात्मानौ, गजः कूर्मश्च, अतिबलौ, अपरिमेयौ, अन्योन्यवधाय स्थितौ। तत्र शीघ्रं गच्छ; तौ तव क्षुधाम् अपाकुर्याताम्।" पितुः वचनं श्रुत्वा, स तत्र गत्वा तौ उपससार। ततः स बलवान् पक्षिराजः, वज्रवेगः, गजकूर्मौ पञ्जैः ताडयित्वा, तौ गृहीत्वा, गगनं प्रतिपत्य, विद्युत्समप्रभः, व्योम्नि समुत्पपात।