धर्मात्मा महायोगी, ब्रह्मविष्णुशिवात्मना स्थित्वा, एतान् न्यासान् सम्यक् स्थापयित्वा, परमां मुक्तिम् अधिगच्छति। सन्ध्याकाले पुनः तत्त्वतः शृणु, कथं न्यासः कर्तव्यः। "ॐ भूः" इति हृदि स्थाप्येत, "ॐ भुवः" शिरसि च। "ॐ स्वः" मूर्ध्नि, "तत्सवितुर्वरेण्यम्" शरीरे, "ॐ भर्गो देवस्य धीमहि" नेत्रयोः स्थाप्येत। "ॐ धीयो यो नः प्रचोदयात्" हस्तयोः स्थाप्येत; "ॐ आपो ज्योति रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वर् ॐ" इति जलस्पर्शमात्रेण पापात् शुद्धिं लभते, हरिम् एव च प्राप्नोति। एवं सप्त व्याहृतयः, प्रणवेन च, द्वादशोङ्कारैः, त्रिः प्राणसंयमेन सन्ध्याकाले जप्याः; सूर्यपूजनानन्तरं चतुर्विंशत्यक्षरी सावित्री जप्यते। एवं महाज्ञानसम्पन्नः ब्रह्मत्वं प्राप्नोति। षडुदरयुक्तां गायत्रीं शृणु, तां विज्ञाय द्विजः परं ब्रह्मधाम आप्नोति। "ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि धीयो यो नः प्रचोदयात्।" इति गायत्री। पञ्चशीर्षयुक्ता गायत्री अपि—"ॐ भूः, ॐ भुवः, ॐ स्वः, ॐ महः, ॐ जनः, ॐ तपः, ॐ सत्यम्। ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि धीयो यो नः प्रचोदयात्।" इति। पुनः गायत्र्या व्याहृतिभिः सह न्यासः कर्तव्यः; तेन सर्वपापविमुक्तः विष्णुसायुज्यं प्राप्नोति। "ॐ भूः" पादयोः, "ॐ भुवः" जानुनोः, "ॐ स्वः" कटौ, "ॐ महः" नाभौ, "ॐ जनः" हृदि, "ॐ तपः" हस्तयोः, "ॐ सत्यम्" ललाटे, "ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि धीयो यो नः प्रचोदयात्।" इति शिरसि स्थाप्येत। यः ब्राह्मणः एतत् न वेत्ति, स ब्राह्मणानां अधमः; तस्य पापं न क्षीयते, बहुदानग्रहिता भवति। यः एतां सर्वबीजारूपां गायत्रीं वेत्ति, स चतुर्वेदविद्, योगविद्, त्रैश्च मन्त्रैः ज्ञाता भवति। यः न जानाति, स शूद्रादपि अधमः; तस्य अशुचिब्राह्मणस्य पितृकर्म न कर्तव्यम्। स्नानस्य फलं न लभ्यते, सर्वं निष्फलं भवति। अध्ययनं, धनं, जन्म च द्विजत्वहेतवः। तस्य सर्वं निष्फलं, यथा शुद्धपुष्पाणि अशुचौ स्थाप्यन्ते। चत्वारः वेदाः, गायत्री च मया तुलिताः। गायत्री चतुर्वेदेभ्यः श्रेष्ठा, गुरुतरा च स्मृता, मोक्षप्रदा च। दशसु जन्मसु, शतवारं च पूर्वं सा कृताऽभूत्। गायत्री त्रिषु युगेषु सहस्रवर्षसंभूतं पापं नाशयति; यः सायं प्रातः च जपमालया गायत्रीं जपति। द्विजः प्रतिदिनं त्रिसन्ध्यां गायत्रीं जपति चेत्, संवत्सरेण चतुर्वेदफलम् अवाप्नोति। कोटिजन्मसमुत्थितं पापं नश्यति; गायत्र्याः उच्चारणमात्रेण पापपुञ्जः अपि शुद्ध्यति। श्रेष्ठः द्विजः प्रतिदिनं गायत्रीजपात् स्वर्गं मोक्षं च प्राप्नोति; यः वासुदेवमन्त्रान् प्रतिदिनं जपति। हरिपादयोर् नत्वा मोक्षं प्राप्नोति; वासुदेवस्य स्तुतयः अपि वदन्ति। तस्य शरीरे मृदः कणोऽपि न शिष्यते; वेदशास्त्रस्नानेन त्रिस्रोतस्स्नानफलं लभते। धर्मशास्त्रजपात् कोटियज्ञफलं प्राप्यते; एवं द्विजश्रेष्ठ, ब्राह्मणगुणानां सर्वेषां वर्णनं मया न शक्यते। जगति को विश्वरूपधारी, कः देहवान्? केवलं हरिः; यस्य शापेन प्राणविद्यायशोवित्तनाशः भवति। वरदानात् सर्वसमृद्धिः जायते; तथा त्वदीयेन प्रसादेन विष्णुः ब्राह्मणप्रियत्वं लभते। ब्राह्मणप्रियाय देवाय, गवां ब्राह्मणानां हिताय, जगतः शुभदाय, कृष्णाय, गोविन्दाय, नमो नमः। यः एतेन मन्त्रेण हरिं नित्यं पूजयति, तस्य हरिप्रसादः लभ्यते, विष्णुसायुज्यं च। यः इमं धर्ममयम् आख्यानं शृणोति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, बहुजन्मसम्भूतानि अपि। यः जपति, अन्यान् जपयति, वा उपदिशति, स पुनर्जन्म न प्राप्नोति, अक्षयस्वर्गं गच्छति। अत्र धनधान्यं, राज्यसुखम्, रोगनाशः, सन्ततिसौभाग्यम्, कीर्तिश्रेयः, स्वर्गानन्दं च देववत् लभते। नारदः उवाच—भगवन्, तव कृपया श्रेष्ठब्राह्मणः कोऽस्ति इति ज्ञातम्; अधुना कृपया ब्राह्मणानाम् अधमस्य कर्मलक्षणं वद। शीघ्रं वद, यदि मम प्रीतिं इच्छसि। ब्रह्मा उवाच—दशविधस्नानैः, जलदानादिभिः च मुच्यते। किंतु यः सन्ध्यावन्दनं नाचरति, स देवपूजनव्रतवेदाध्ययनादिभिः मुक्तोऽपि, अधमब्राह्मणः एव। सत्यशौचादिभिः, ज्ञानयज्ञयोगहोमैः च, पञ्चविधस्नानानि ब्राह्मणानां महर्षिभिः निर्दिष्टानि—अग्निस्नानं, वारिस्नानं, ब्रह्मस्नानं, वायुस्नानं, दिव्यस्नानं च। भस्मस्नानं अग्निस्नानम्, जलस्नानं वारिस्नानम्। "आपोहिष्ठ" मन्त्रजपः ब्रह्मस्नानम्, गोरोमृत्तिका वायुस्नानम्, सूर्यवर्षाजलादिना स्नानं दिव्यस्नानम् इति। एतेषां मन्त्रस्नानानां पुण्यतीर्थस्नानफलम् लभ्यते। तुलसीपत्रस्पृष्टं जलं, शालग्रामशिलाजलं, गोशृङ्गोदकं, ब्राह्मणपादोदकं, विशेषतः आचार्यपादोदकं, शुद्धात् शुद्धतरं स्मृतम्। त्यागतीर्थयज्ञव्रतहोमफलम् एतेषां स्नानानां तुल्यम्। जलदानात् सदा पितृऋणात् विमुक्तिः; पितृघ्नः नरकं गच्छति, सन्ध्यावन्दनत्यागी ब्रह्मघ्नः भवति। एवं धर्ममयं आख्यानं श्रवणात्, गायत्र्याः महिमानं, स्नानानां च विधिं, ब्राह्मणस्य श्रेष्ठत्वं च अधमत्वं च, भगवतः कृपया नारदाय ब्रह्मणा निवेदितम्।