शृणु, पुत्र, गायत्रीमहिमानं सनातनं यथाशास्त्रं प्रवक्ष्यामि। तत्र प्रथमतः ज्ञेयम्—रौद्रं नाम द्वाविंशत्यक्षरं मन्त्रं विदुः, ततः ब्राह्मं, वैश्णवं च चतुर्विंशत्यक्षरं—एते अक्षरदेवताः कथिताः। जपकाले तु एतान् सम्यग् चिन्तयन्, तेषां योगं प्राप्नोति; तेषां देवतानां स्वरूपं ज्ञात्वा, तेषां वाचां तत्त्वज्ञः भवति। एवं सर्वपापविनिर्मुक्तः ब्रह्मपथं गच्छति; तस्मात् बुद्धिमान् गायत्रीमात्मनि न्यस्येत्। द्विचतुर्विंशतिस्थानेषु, पादाद्यग्रतः शिरसः पर्यन्तं, योगी विवेकपूर्वकं अक्षराणि न्यस्येत्। तत्र, पादाङ्गुष्ठे आरभ्य—गुल्फे 'स', जानुयोः 'वि', ऊरुषु 'तु', जङ्घायाम् 'व', गुदे 'रे', वृषणयोः 'णि', कट्यां 'यं', नाभौ 'भ', उदरे 'गो', उरस्योः 'दे', हृदि 'व', हस्तयोः 'स्य', मुखे 'धी', तालु 'म', नासाग्रे 'हि', नेत्रयोः 'धी', भ्रूमध्ये 'यो', ललाटे 'यो', मुखाग्रे 'नः', वामे 'चो', दक्षिणे 'प्र', ऊर्ध्वे 'द', शिरसि 'यात्'—एवं सर्वत्र व्यापयेत्। एवं कृत्वा, धर्मात्मा ब्रह्मविष्णुशिवमयः महायोगी महाज्ञानी परां मुक्तिम् आप्नोति। सायंप्रातर्युत्थाने पुनः शृणु—'ॐ भूः' हृदि, 'ॐ भुवः' शिरसि, 'ॐ स्वः' मस्तके, 'तत्सवितुर्वरेण्यं' सर्वाङ्गेषु, 'ॐ भर्गो देवस्य धीमहि' नेत्रयोः, 'ॐ धियो यो नः प्रचोदयात्' हस्तयोः न्यस्येत्। 'ॐ आपो ज्योति रस अमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वर् ॐ' इति जलस्पर्शमात्रेण पापात् शुद्धिं प्राप्य, हरिं प्राप्नोति। 'ॐ भूः, ॐ भुवः, ॐ स्वः, ॐ महः, ॐ जनः, ॐ तपः, ॐ सत्यम्; ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्; ॐ आपो ज्योति रस अमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वर् ॐ'—एवं सप्तव्याहृतिसहितं द्वादशप्रणवयुक्तं त्रिवारं पूरककुम्भकयुतं सायंप्रातर् जपेत्। सूर्यपूजनानन्तरं चतुर्विंशत्यक्षरीं सावित्रीं जपन् महाज्ञो ब्रह्मत्वं लभते। शृणु पुनः, पुत्र, षडुदरयुक्तां गायत्रीं; तां जानन् द्विजः परं ब्रह्मस्थानं प्राप्नोति। 'ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।' इति। पुनः पञ्चमुखीं गायत्रीं—'ॐ भूः, ॐ भुवः, ॐ स्वः, ॐ महः, ॐ जनः, ॐ तपः, ॐ सत्यम्। ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।' इति। गायत्रीं व्याहृतिसहितां पुनः न्यासं कुर्यात्; सर्वपापविनिर्मुक्तः विष्णोः सायुज्यं प्राप्नोति। 'ॐ भूः' पादयोः, 'ॐ भुवः' जान्वोः, 'ॐ स्वः' कटौ, 'ॐ महः' नाभौ, 'ॐ जनः' हृदि, 'ॐ तपः' हस्तयोः, 'ॐ सत्यम्' ललाटे, 'ॐ। तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्' शिरसि—एवं न्यासः कार्यः। यः ब्राह्मणः एतत् न जानाति, स ब्राह्मणानां अधमः; तस्य पापं न क्षीयते, बहुदानग्रहिता भवति। यः गायत्रीं सर्वबीजयुक्तां वेद, स चतुर्वेदं, योगविद्यां, त्रैविद्यं च वेद। यः न जानाति, स शूद्रादपि अधमः; तस्मात् अशुचये ब्राह्मणाय पिण्डदानं न कार्यम्। न स्नानफलं लभ्यते, सर्वं निष्फलं भवति; अध्ययनं, धनं, जन्म—एतानि द्विजत्वहेतवः। तस्य सर्वं निष्फलं, यथा शुद्धपुष्पं अशुचौ स्थितम्; चतुर्वेदाः गायत्री च मया तुलिताः। गायत्री चतुर्वेदेभ्यः श्रेष्ठा, गुरुतरा च स्मृता, मोक्षदायिनी च; सा दशसु जन्मसु शतवारं मया कृतपूर्वा। गायत्री त्रिसंध्यां सहस्रवर्षसमुद्भूतं पापं नाशयति; यः सायंप्रातर् जपमालया जपेत्। द्विजः प्रतिदिनं त्रिसंध्यायां गायत्रीं संवत्सरपर्यन्तं जपति, स निःसंशयं चतुर्वेदफलम् आप्नोति। तस्य कोटिजन्मसमुत्थं पापं नश्यति; गायत्री उच्चारणमात्रेण पापराशिं शुद्ध्यति। श्रेष्ठो द्विजः प्रतिदिनं जपन् स्वर्गं मोक्षं च प्राप्नोति; यः वासुदेवस्य मन्त्रान् प्रतिदिनं जपति। हरिपादयोः प्रणम्य, मोक्षं प्राप्नोति; वासुदेवस्य श्रेष्ठानि स्तोत्राणि अपि वदति। तस्य शरीरे मृदुलवोऽपि न शिष्यते; वेदशास्त्रस्नानेन त्रिस्रोतःस्नानफलम् आप्नोति। धर्मशास्त्रपाठेन कोटियज्ञफलम् लभ्यते; अतः द्विजश्रेष्ठ, ब्राह्मणगुणान् सर्वान् वक्तुं न शक्नोमि। लोके को विश्वरूपधारी, कः साकारः? केवलं हरिः; यस्य शापेन प्राणविद्याधनकीर्तिनाशः भवति। सर्वसमृद्धिः वरप्रदानात् जायते; तथा, ब्रह्मन्, तव प्रसादेन विष्णुः ब्राह्मणप्रियत्वं प्राप्नोति। ब्राह्मणान् पोषयन्तं, गोब्राह्मणहितं, लोकहितं, कृष्णं, गोविन्दं तं देवमभिवादयामि पुनः पुनः। यः एतेन मन्त्रेण हरिं नित्यं यजति, स हरिप्रसादं प्राप्य विष्णोः सायुज्यं लभते। यः धर्ममयमेतत् पुण्यकथां शृणोति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, बहुजन्मसम्भूतानि अपि। यः जपति, वा अन्यैः जपयति, वा जनान् शिक्षयति, स पुनर्जन्म न लभते, अक्षयं स्वर्गं प्राप्नोति। अत्रैव धनधान्यं, राज्यभोगं, रोगनाशं, पुण्यसन्ततिं, शुभकीर्तिं, दिव्यभोगं च स्वर्गे देववत् लभते। एवं सनातनं गायत्रीमाहात्म्यं, मन्त्रन्यासविधिं च, ब्रह्मविद्यायाः परमं रहस्यं, हरिभक्तेः महिमानं च श्रुत्वा, साधकः सर्वान् कामान् प्राप्नोति, मोक्षं च।