सूर्यः तथा मनः येन यद् उक्तं तद् सर्वदा देवदेवाय भयहराय भक्तानां नमः। सुब्रह्मण्याय सर्वदेवैः पूजिताय तेजस्विने नमः, लोकचक्षुषे नमः। ज्योतिस्स्वरूपाय सूर्याय, लोकनाथाय जयः; प्रभो, अस्मिन स्थले अहं दैत्यश्रेष्ठेन पीडितः। किं करिष्यामि? कथं एतं हनिष्यामि, हे सूर्य? सूर्यः उवाच—शतजन्मा मायाविनं तं परमदुष्टं त्रिशूलेन जय। त्रिशूलधारणेन अन्धकं हत्वा, देवदेव, विजयं प्राप्तुम् अर्हसि; त्रिशूलं गृहीत्वा, तेजसा दूरं क्षिप, हे हर। ततः अन्धकः, दुष्कृत्यकर्ता, त्रिशूलेन आहतः; तस्मिन युद्धे रुद्रः अन्धकेन अत्यन्तं अभिपीडितः। ततः पिनाकी शङ्करः, धनुषि उभाभ्यां प्रणम्य, पाशुपतं अत्यग्रं बाणं सन्ददौ। रुद्रस्य बाणेन अन्धकः विदारितः, तस्य रक्तं प्रवाहितम्; तस्मात् रुधिरात् शतशः सहस्रशः अन्धकाः उत्पन्नाः। तेषां विदारणे सति, तेषां रक्तात् अन्याः भीषण्यः तमाः उत्पन्नाः, येन सम्पूर्णं जगत् आवृतम्। तं मायाविनं अन्धकं दृष्ट्वा, देवदेवः मातरः सृजितवान्, ये रक्तपानाय अन्धकस्य अभवत्। सः महेश्वरीं, ब्राह्मीं, शौरीं, बाडवीं, सौपर्णीं, वायव्यां, शंखिनीं, तैत्तिरीं च सृजितवान्। सौर्यां, सौम्यां, शिवदूतीं, चामुण्डां, वारुणीं, वाराहीं, नारसिंहीं, वैष्णवीं, विभावरीं च अपि सृजितवान्। शतानंदां, भगानंदां, पिच्छिलां, भगमालिनीं, बालां, अतिबलां, रक्तां, सुरभिं, मुखमण्डितां च सृजितवान्। मातृनंदां, सुनंदां, बिडानीं, शकुनीं, रेवतीं पुण्यशीलां, शिखिपट्टिकां च अपि सृजितवान्। ततः त्रिपुरान्तकः त्रिशूलेन दैत्यं विदारितवान्, मातरः तस्मात् प्रवाहितं रक्तं पीतवत्यः। रक्तविहीनः दैत्यः शुष्कः अभवत्, राजन्; त्रिशूलेन आवेष्टितः, सहस्रं दिव्यवर्षाणि स्थितः। रुद्रेण महाबलेन धृतः अपि, न मृत्युः अभवत्; ततः, धर्मज्ञ, शम्भुः भक्त्या दैत्येन स्तुतः। दैत्यः उवाच—नमः शम्भवे, सृष्टिसंहारहेतु; नमः देवाय, अनुग्रहं कुरु। त्वं भूमिः, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः, सूर्यः, चन्द्रः, यजमानः, अष्टमूर्तिः, जगतः आदिः च संहारः च। बाणः, बहु वाद्यैः त्वां तुष्ट्वा, स्वनगरस्य ऐश्वर्यं रक्षणं च प्राप्तवान्; राक्षसनाथः, यो पर्वतम् बाहुभ्यां उद्वहन्, तव पादविक्षेपेण पीडितस्वरूपः दुःखं सहन्। सर्वराक्षसगणाधिपत्यं प्राप्तवान्, तस्य पुत्रः, इन्द्रशत्रुः महाबलः; भवभयहर, परमदातृ, सुखद, सर्वदेवतासारः। तव पदकमलं मनःतमःहरं सारम्, यः मरुतां अभिमानं जित्वा विरोधसागरं तरति; प्रभो, यः तव पदकमलं हृदि स्थापयति, भक्तिपूर्णः सर्वकामान् लभते। पूर्वे महर्षयः, हरं लिङ्गरूपेण पूज्य, अभिलषितं फलम् प्राप्तवन्तः। सृष्टिसंहारैकस्वरूपं, पञ्चविधं विश्वं, वृक्षकुहरे स्थितं, सर्वजीवानां जीवनं ध्यायन्तः। तव पादध्यानात्, प्रभो, सर्वकामाः सिद्ध्यन्ति, तव भक्तजनैः सर्वत्र सहायतां लभन्ति। अहं मूढः, तव स्तुतिं न जानामि, भक्तजनप्रिय। युद्धे अपि, यस्य स्वामी अस्ति, तस्य मनसा दैत्यः अनुकम्प्यः; एवं भक्त्या स्तुतः दैत्यः महेशः पूजितः। सः तस्मै गणेशत्वं तथा भृंगिरिटि नाम च दत्तवान्; एषा हरस्य महिमा, राजन्, भवहरस्य। सः विघ्नहरः, भक्तानां सुखदः। भीष्मः उवाच—मानुषस्य अपि, दैवत्वं, सुखं, ऐश्वर्यं, धनं, यशः—ब्राह्मणश्रेष्ठ, विजयम्, भोगः, आरोग्यम्, दीर्घायुः, ज्ञानम्, संपदः, पुत्राः, बान्धवः, सर्वमङ्गलम् कथय। पुलस्त्यः उवाच—यः ब्राह्मणः एतेषु गुणेषु युक्तः, सः भूमौ सदा श्रीमान्; त्रिषु लोकेषु सदा शुद्धः, सर्वयुगे दिव्यऋषिः। ब्राह्मणदेवतापूजया, अक्षयस्वर्गं भुञ्जन्ति; राजानः भूमिं, लोकान्, धनं, सुखं, मङ्गलं च लभन्ति। इह लोके ब्राह्मणस्य समः नास्ति; देवेषु अपि, सः देवता। धर्मपूर्णः, मोक्षदः महाभूतः। लोकगुरुः, पूज्यः, तीर्थसमानः शुद्धः; सर्वदेवतायः निवासः, ब्रह्मणा प्राचीनकाले सृष्टः। प्राचीनकाले, नारदेन अर्थः पृष्टः, तदा पितामहः उवाच—"ब्राह्मण, केन पूजनेन माधवः तुष्टः भवति?" ब्रह्मा उवाच—"ब्राह्मणेषु तुष्टे विष्णुः तुष्टः; अतः ब्राह्मणसेवया परमं ब्रह्म लभते।" विष्णुः सदा ब्राह्मणशरीरे निवसति, अन्यथा न; अतः ब्राह्मणपूजया विष्णुः तत्क्षणं तुष्टः। यः ब्राह्मणं प्रतिदिनं दानेन, सम्मान्येन, पूजया च पूजयति, सः शतयज्ञं फलम् लभते। ब्राह्मणस्य मुखं क्षेत्रम्, तत्र कुष्ठ thorn वा नास्ति; तत्र बीजं यत् रोप्यते, सदा फलति। यत् प्रियं दानं ब्राह्मणाय प्रत्यक्षं दत्तम्, समुद्रस्य अन्तः संभवति, दानस्य पुण्यस्य अन्तः नास्ति। मनसापि ब्राह्मणं न हिंस्यन्ति, अपि चेद् आपदः; तदा तुष्टचेतः प्राप्तवन्ति, यत् देवाः अपि दुर्लभम्। यस्य गृहे पण्डितः ब्राह्मणः आगच्छति, सः न कदाचित् निराशः; तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति, अक्षयस्वर्गं भुञ्जति। यत् धनं ब्राह्मणाय यथाकाले, यथास्थाने, यथार्हाय दत्तम्, तत् धनं अक्षयम्, जन्मजन्मनि स्थिरम्।