बहवः देवाः, एकरूपेण निर्मिताः, युध्यन्तः हताः। तदा पिनाकधारी भगवान् शिवः, अग्निवत् स्फुलिङ्गान् ज्वलनं च विसृजन्, अन्धकं रथस्थं शरैः आच्छादयामास। दानवाधिपः अन्धकः, रथस्थः, शस्त्राणि स्रस्तानि, स्वयम् सर्वान् दानवान् आहूय युद्धं आरब्धवान्। तस्य सेना, विविधायुधधारिभिः वीरैः, बहुधा भग्ना। युद्धे देवाः स्थाणुना सह वीरदानवान् हत्वा, अन्धकः स्वस्य सेनां भग्नां दृष्ट्वा, अनन्तशरैः महेशेन निगृह्य, शरीरं व्यथितं, केवलं धैर्ये आश्रितः। स पिनाकं रुद्रस्य गृहित्वा, रुद्रं प्रहारयामास; पिनाकप्रहारात् रुद्रः भूमौ पतितः। भगवतः भूमौ पतनं दृष्ट्वा त्रिलोक्यः कम्पिताः; समुद्राः तीरं त्यक्तवन्तः, पर्वताः शिखराणि। तारा अपि विछिन्नाः, अनन्तसंख्या भूमौ पतिताः; देवाधिपः भूमौ शयानः, अन्धकः पुनः गदया प्रहारयामास। क्रोधेन नागं अपि प्रहारयित्वा, हत्वा भूमौ क्षिप्तवान्; शिवं त्यक्त्वा, नागराजः अन्यत्र पलायितः। क्षणात् परमेश्वरः चेतना पुनः प्राप्तवान्, दिव्यपरशुं गृहीत्वा दानवं न दृष्टवान्। ततः, शतभेदमायायुक्तः, घोरां मायां निर्माय, देवान् मोहयित्वा, दानवः कुत्र गतः इति विचिन्तयामास। शम्भुं भयम् उपजनयित्वा, किं पापं करिष्यति इति चिन्तायामास; देवाः तमसा आवृताः, मोहं प्राप्ताः। तेषां चित्तानि व्याकुलानि, सभायां गंभीरतया वाक्यं प्राकाशयन्; तस्मिन् क्षणे, सूर्यः, तेजोरूपेण, सर्वदिशः तमः निवार्य, मानवाकारेण प्रकटितः। तमसा लीनः, दीप्तिमान् सूर्यः सर्वत्र प्रकाशयन्, अन्धकारः विनष्टः, जुगुप्सितः ज्वलितः, देवाः हर्षिताः। देवाः, मुखनेत्राणि विशुद्धानि, मुदिताः; स्कन्दमुख्याः देवगणाः दीप्तिमन्तः अभवन्। ते मानवाकारेण सूर्यं, अनुपमं, ब्रह्मविष्णुशिवातीतं, विश्वव्यापिनं, विविधैः स्तोत्रैः स्तुतवन्तः। नवपुष्पवर्णस्य कोमलस्य, कुमकुमरक्ततेजसः सूर्यस्य, भूमिः पञ्चभूतैः आलिङ्गिता, तं दृष्टवती। पुनः, भक्त्या ध्यानसमाधिना, त्रिनेत्रः शिवः, देवदेवं सौम्यदृष्ट्या अवलोकयामास। हरः, सौम्यगभीरया वाचा, शनैः देवम् उवाच, यथा त्रिलोक्यः तस्य तेजसा पूर्यते। राक्षसमायाभिः पीडितानां, दुःस्वप्नैः व्यथितमानसानां, एष एव अव्यभिचारि दिव्यता। स एव सर्वभूतानां नायकः, संसारसागरात् उद्धारयति। ये भक्त्या विविधैः विधिभिः देवम् उपासते, तेषां परमं शुभं प्राप्तिः; तस्मै दीप्तिमन्ते भास्कराय नमः। स यः प्रातः पूर्वपर्वतशिखरे, पुष्पशोभितकररश्मिभिः, सर्वदिशः प्रकाशयति—स सविता लोककल्याणाय दीप्तिमान् अस्तु। ब्रह्मा, इन्द्रः, रुद्रः, मरुतः, अच्युतः, अग्निः, आपः, ऋत्विजः, कल्याणकामाः, दिव्यगन्धानुलेपितदेहाः, दिवसवर्णैः तं नित्यं पूजयन्ति। तव रूपं सर्वदा वेदैः छन्दोभिः अलङ्कृतवाक्यैः, प्रलये अपि पूजनीयम्; उत्तमस्थानं प्राप्ताः, हस्तैः नम्रैः स्तुत्वा, पृथिव्यां विशिष्टाः भवन्ति। ये मानवाः कुष्ठपिडिताः, विस्फारितत्वचा, विकृतनखाः, पतितकेशाः, तव पादे नमन्तः, त्वरितं षोडशवयस्कबलं लभन्ते। सामगणाः, अध्वर्यवः, बह्वृचाः, तव यज्ञार्थं आगच्छन्ति; आर्यमा, नागाः, पितरः, गन्धर्वाः च तव पूजां कुर्वन्ति। देवाः, मनुष्याः, वयं च, मायारूपेण तव पूजां कुर्मः; उपनिषदः षडरश्मिः तव स्वरूपं वदन्ति; गन्धर्वाः, किन्नराः, चारणाः तव रूपं प्राप्तवन्तः। ये तव पूजायोग्यं नित्यं उपासते, तव रश्मिभिः दग्धाः, धनवस्त्रहीनाः, क्षुधया गलकुक्षिपरितः, भिक्षायै मृद्भाण्डमात्रं गृहीत्वा, अनाश्रिताः, परगृहे अपि विचरन्ति। विस्तीर्णपद्मलोचनाः, ललितविलासितवर्णाः, उत्तममणिहारशोभिताः, उच्चस्तनभारनमिताः, स्त्रियः तव पूजां कुर्वन्ति। कदलीस्तम्भसदृशजघनाः, विशालमणिकञ्चनकटीबन्धाः, सुवर्णशिखरसदृशमुखाः, उत्तमस्त्रियः वस्त्रसीमान्तेन ललाटं शोभयन्ति। गृहेषु रम्याः, मृदुस्वरविलम्बितवाक्याः, नूपुरध्वनिविलासिताः, कोमलाङ्ग्यः, चन्द्रसदृशाः, तव पूजायाः योग्याः। त्वमेव ब्रह्मा, त्वं हरिः, वायुर्व अग्निः; त्वं रुद्रः, मृत्युः, वरुणः, देवाधिपः; त्वं सोमः, वायुः, पृथिवी, परमेश्वरः; त्वं यज्ञः, धनाधिपः, अजितः। ये सप्तदेवदानवगणान् जित्वा, मुक्ताः, शीघ्रं पृथिव्याः परं गच्छन्ति; आकाशं सर्वदिशः विचरन्ति, न श्रान्ताः, न शीतोष्णस्पर्शः। ध्यानयोगनिष्ठाः, तव चतुर्थं अनन्तं स्वरूपं चिन्तयन्तः, निर्भयाः, अनाद्यनन्तं ब्रह्म प्राप्तवन्तः। स परमपुरुषः, जन्मरोगजरामृत्युदुःखभीषणातीतः, सूक्ष्मः, स्थूलज्ञानेन अप्रमेयः, शुद्धः; वेदान्तविदः तं चरमं तत्त्वं वदन्ति। दीप्तिमन्तं तपस्विस्थानं तव, दीर्घकालं भक्त्या उपास्य, दिवं याति; तव निर्मलपादौ, देवदानवमुकुटैः स्पृष्टे। भूतनाथः, सर्वानुग्रहदायकः, नित्यात्मा, हासेन आकाशं पूरयन्, लोकप्रकाशः, ऋक्सामयजुःस्तोत्रनिवासः, सृष्टिस्थितिलयकारणनामा, लोकपालः। हे देव, सर्वजन्मनि दुःखमोहपरिप्लुतचित्तं, अनन्तकामैः पूर्णं, त्वं नित्यः, वृद्धिमृत्युदुःखरोगान् चन्द्रमा इव तमः निवारय। यः इदं प्रातः, मध्याह्ने, सायं वा पठति, स सूर्यलोकं गच्छति, धर्मं, अर्थं, कामं च लभते। एवं, देवैः, दानवैः, शिवेन, सूर्यः स्तुतः, तस्य तेजः सर्वत्र प्रकाशितम्। सर्वे भक्ताः, स्त्रियः, पुरुषाः, दिव्यगणाः, तं पूजयन्ति, तस्य अनुग्रहं लभन्ति।